Research Article

Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklarda Glutensiz ve Kazeinsiz Diyetin Gastrointestinal Semptomlara Etkisi

Number: 27 December 31, 2025
TR EN

Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklarda Glutensiz ve Kazeinsiz Diyetin Gastrointestinal Semptomlara Etkisi

Abstract

Amaç: Otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan çocuklarda glutensiz-kazeinsiz (GFCF) diyetin GİS semptomları, besin tüketimi ve ebeveynlerinin yaşam kalitesi üzerine etkisini incelemektir. Yöntem: Yarı deneysel bu çalışmada, gönüllülük esasıyla dahil edilen diyet müdahale (n=12) ve kontrol grubunun (n=15) tanımlayıcı özellikleri ve besin tüketimleri sorgulanmıştır. Diyet uygulama öncesi ve sonrası (12 hafta süreyle) olmak üzere GİS semptomları izlem formu, Otizm Öğün Davranış Kısa Ölçeği (BAMBI) ve Otizmde Yaşam Kalitesi Anketi-Ebeveyn Sürümü (OYKA-E) soru kâğıtları 2 defa uygulanmıştır. Bulgular: Glutensiz-kazeinsiz diyet grubundaki OSB’li çocukların 12 hafta sonundaki değerlendirmelerinde, günlük karbonhidrat ve kalsiyum alımının istatistiksel olarak azaldığı görülmüştür (p=0,041). Glutensiz-kazeinsiz diyet grubundaki OSB’li çocuklardan diyet öncesi 7 OSB'li çocuk bir veya birkaç GİS semptom yaşarken, diyet sonrası GİS semptomu yaşayanların sayısı 3’e düşmüştür ancak bu fark istatistiksel olarak anlamı bulunmamıştır (p=0.310). Diyet öncesi ve sonrası yaşam memnuniyeti puan ortalaması kıyaslandığında; GFCF diyet grubundaki OSB’li çocukların; diyet öncesi puan ortalamaları 4,33±2,57; diyet sonrası 8,00±1,91 puan olarak belirlenmiştir (p=0,002). Glutensiz-kazeinsiz diyet grubundaki çocukların ebeveynlerin çoğu (%91,6) diyete devam edeceğini, %75,0’i ise diyetin çocuklarının beslenme alışkanlıklarının düzene soktuğunu beyan etmiştir. Sonuç: OSB’li çocuklarda GFCF diyetinin GİS semptomlarını ve ebeveynlerin yaşam kalitesini iyileştirici etkisi gözlenmiştir. Ancak ebeveynlerin diyetisyen danışmanlığında çocukların büyüme ve gelişmesi izlenerek, gerekli besin destekleri yapılarak diyeti sürdürmeleri gerektiği sonucuna varılmıştır.

Keywords

Supporting Institution

Bulunmamaktadır.

Ethical Statement

Çalışma protokolü, Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurul Başkanlığı tarafından onaylanmış (10840098-604.01.01/14.11.2019), ardından Bağcılar Belediyesi Engelliler Sarayı tarafından incelenerek onay alınmıştır. Katılımcılar kendi istekleri ile bilgilendirilmiş gönüllü onam formunu imzalamışlardır. Çalışma Helsinki Deklarasyonu prensiplerine uygun olarak yürütülmüştür.

Thanks

Çalışmaya katılım gösteren tüm katılımcılara teşekkür ederiz. Makale Şevval Tekkeli’nin yüksek lisans tez çalışmasından üretilmiştir.

References

  1. 1. American Psychiatric Association. What is Autism Spectrum Disorder? Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. 5th ed. Washington, DC: American Psychiatric Publishing; 2013.
  2. 2. Ghalichi F, Ghaemmaghami J, Malek A, Ostadrahimi A. Effect of gluten free diet on gastrointestinal and behavioral indices for children with autism spectrum disorders: A randomized clinical trial. World J Pediatr. 2016;12(4):436–442.
  3. 3. Vissoker RE, Latzer Y, Gal E. Eating and feeding problems and gastrointestinal dysfunction in Autism Spectrum Disorders. Res Autism Spectr Disord. 2015;12:10–21.
  4. 4. Malhi P, Venkatesh L, Bharti B, Singhi P. Feeding problems and nutrient ıntake in children with and without autism: A comparative study. Indian J Pediatr. 2017;84(4):283–288.
  5. 5. Babinska K, Celusakova H, Belica I, et al. Gastrointestinal symptoms and feeding problems and their associations with dietary interventions, food supplement use, and behavioral characteristics in a sample of children and adolescents with autism spectrum disorders. Int J Environ Res Public Health. 2020;17(17):1–18.
  6. 6. Saurman V, Margolis KG, Luna RA. Autism spectrum disorder as a brain gut microbiome axis disorder. Dig Dis Sci. 2020;65(3):818–828.
  7. 7. Winburn E, Charlton J, Mc Conachie H, et al. Parents’ and child health professionals’ attitudes towards dietary interventions for children with autism spectrum disorders. J Autism Dev Disord. 2014;44(4):747–757.
  8. 8. Marí-Bauset S, Llopis-González A, Zazpe I, Marí-Sanchis A, Suárez-Varela MM. Nutritional impact of a gluten-free casein-free diet in children with autism spectrum disorder. J Autism Dev Disord. 2016;46(2):673–684.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Clinical Nutrition

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 31, 2025

Submission Date

December 7, 2023

Acceptance Date

November 10, 2025

Published in Issue

Year 2025 Number: 27

APA
Tekkeli, Ş., Ersoy, N., & Ersoy, G. (2025). Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklarda Glutensiz ve Kazeinsiz Diyetin Gastrointestinal Semptomlara Etkisi. Istanbul Gelisim University Journal of Health Sciences, 27, 1044-1060. https://doi.org/10.38079/igusabder.1401628
AMA
1.Tekkeli Ş, Ersoy N, Ersoy G. Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklarda Glutensiz ve Kazeinsiz Diyetin Gastrointestinal Semptomlara Etkisi. IGUSABDER. 2025;(27):1044-1060. doi:10.38079/igusabder.1401628
Chicago
Tekkeli, Şevval, Nesli Ersoy, and Gülgün Ersoy. 2025. “Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklarda Glutensiz Ve Kazeinsiz Diyetin Gastrointestinal Semptomlara Etkisi”. Istanbul Gelisim University Journal of Health Sciences, nos. 27: 1044-60. https://doi.org/10.38079/igusabder.1401628.
EndNote
Tekkeli Ş, Ersoy N, Ersoy G (December 1, 2025) Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklarda Glutensiz ve Kazeinsiz Diyetin Gastrointestinal Semptomlara Etkisi. Istanbul Gelisim University Journal of Health Sciences 27 1044–1060.
IEEE
[1]Ş. Tekkeli, N. Ersoy, and G. Ersoy, “Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklarda Glutensiz ve Kazeinsiz Diyetin Gastrointestinal Semptomlara Etkisi”, IGUSABDER, no. 27, pp. 1044–1060, Dec. 2025, doi: 10.38079/igusabder.1401628.
ISNAD
Tekkeli, Şevval - Ersoy, Nesli - Ersoy, Gülgün. “Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklarda Glutensiz Ve Kazeinsiz Diyetin Gastrointestinal Semptomlara Etkisi”. Istanbul Gelisim University Journal of Health Sciences. 27 (December 1, 2025): 1044-1060. https://doi.org/10.38079/igusabder.1401628.
JAMA
1.Tekkeli Ş, Ersoy N, Ersoy G. Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklarda Glutensiz ve Kazeinsiz Diyetin Gastrointestinal Semptomlara Etkisi. IGUSABDER. 2025;:1044–1060.
MLA
Tekkeli, Şevval, et al. “Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklarda Glutensiz Ve Kazeinsiz Diyetin Gastrointestinal Semptomlara Etkisi”. Istanbul Gelisim University Journal of Health Sciences, no. 27, Dec. 2025, pp. 1044-60, doi:10.38079/igusabder.1401628.
Vancouver
1.Şevval Tekkeli, Nesli Ersoy, Gülgün Ersoy. Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklarda Glutensiz ve Kazeinsiz Diyetin Gastrointestinal Semptomlara Etkisi. IGUSABDER. 2025 Dec. 1;(27):1044-60. doi:10.38079/igusabder.1401628

 Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0)