Sosyal Hizmet Bölümü Son Sınıf Öğrencilerinin Uygulama Eğitimi Süreçlerinde Yaşadıkları İşsizlik Kaygısına Dair Nitel Bir Araştırma

Abstract

Amaç: Bu araştırmanın amacı, Konya ilinde bulunan üniversitelerde öğrenim gören sosyal hizmet bölümü 4. sınıf öğrencilerinin alan uygulaması (saha eğitimi) sürecinde deneyimledikleri işsizlik kaygısına ilişkin deneyimlerini derinlemesine incelemektir. Araştırma, öğrencilerin işsizlik algılarını şekillendiren bireysel, toplumsal ve eğitsel faktörleri ortaya koymayı hedeflemektedir.
Yöntem: Araştırma, nitel araştırma desenlerinden refleksif tematik analiz temel alınarak yürütülmüştür. Katılımcılar kartopu örnekleme yöntemiyle belirlenmiş olup, toplam 35 sosyal hizmet bölümü son sınıf öğrencisiyle derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların 24’ü kadın, 11’i erkektir. Veri toplama sürecinde, araştırmacı tarafından geliştirilen Demografik Bilgi Formu ve uzman görüşleri doğrultusunda oluşturulan Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu kullanılmıştır. Elde edilen veriler, refleksif tematik analiz yaklaşımı doğrultusunda çözümlenmiş; MAXQDA 2024 nitel veri analiz programı veri yönetimi ve düzenlenmesi amacıyla kullanılmıştır.
Bulgular: Veri analizi sonucunda iki ana tema ve bu temalara bağlı toplam 10 alt tema ortaya konmuştur. Bulgular, öğrencilerin işsizlik kaygısının oluşum sürecinde ailenin tutumu, gelecek belirsizliği, bireysel beklentiler ve bölüm tercihinin etkili olduğunu göstermektedir. Özellikle kaygının etkisini ele alan alt tema öğrencilerin sadece duygusal ve bilişsel değil, davranışsal ve bedensel (somatik) tepkiler de yaşadıklarını ortaya koymakta ve işsizlik kaygısının çok boyutlu yanını vurgulamaktadır. Öğrencilerin bu kaygıyla başa çıkma stratejileri arasında sosyal hizmet alanındaki iş olanaklarını değerlendirme, alternatif meslek arayışları, lisansüstü eğitim hedefleme, KPSS’ye hazırlık ve kişisel motivasyonu artırma öne çıkmaktadır.
Sonuç: Araştırma bulguları, sosyal hizmet bölümü son sınıf öğrencilerinin işsizlik kaygısının çok boyutlu olduğunu ve bu kaygının bireysel faktörler kadar sosyal çevre ve eğitim sistemiyle ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. Elde edilen sonuçlar, sosyal hizmet eğitimi süreçlerinin yeniden değerlendirilmesi ve öğrencilerin kariyer gelişimlerine yönelik destekleyici, program düzeyindeki uygulamaların geliştirilmesi açısından önemli ipuçları sunmaktadır.

Keywords

• Sosyal hizmet
• işsizlik
• kaygı
• işsizlik kaygısı
• nitel araştırma

A Qualitative Research on Unemployment Anxiety Experienced by Social Work Department Final Year Students During their Field Training

Abstract

Aim: This study aims to explore the experiences of senior students enrolled in social work departments at universities in Konya, Türkiye, regarding their concerns about unemployment during their field training period. The research seeks to uncover the individual, social, and educational factors that influence students' perceptions of unemployment.
Method: The study was conducted using a qualitative research design grounded in reflexive thematic analysis. Participants were selected through snowball sampling, resulting in in-depth interviews with 35 senior students majoring in social work. Of the participants, 24 were female and 11 were male. Data were collected using a Demographic Information Form and a Semi-Structured Interview Form developed based on expert feedback. The collected data were analyzed using reflexive thematic analysis, with MAXQDA 2024 employed to support qualitative data management and organization. 
Results: The analysis revealed two main themes and a total of ten sub-themes. The findings indicate that factors such as family attitudes, future uncertainty, the process of anxiety formation, the effects of anxiety, and the choice of academic major significantly shape students’ perceptions of unemployment during field training. In particular, the sub-theme addressing the effects of anxiety revealed that students experienced not only emotional and cognitive strain but also behavioral and physical reactions, highlighting the multidimensional nature of their unemployment-related anxiety. Moreover, it was observed that students employed various coping strategies to manage their anxiety, including exploring job opportunities within and outside the field of social work, pursuing graduate education, preparing for public personnel selection exams (KPSS), and enhancing personal motivation.
Conclusion: The results demonstrate that unemployment anxiety among senior social work students is multidimensional, influenced by personal factors as well as social environment and educational experiences. These findings provide valuable insights for developing supportive, program-level practices to enhance students’ career development and psychological resilience.

Keywords

• Social work
• unemployment
• anxiety
• unemployment anxiety
• qualitative research

References

1. 1. Bell DNF, Blanchflower DG. US and UK labour markets before and during the COVID-19 crash. Natl Inst Econ Rev. 2020;252(1):R52–R69. doi: 10.1017/nie.2020.14
2. 2. Eurofound. Youth and COVID-19: Impacts on Jobs, Education, Rights and Mental Well-Being. Luxembourg: Publications Office of the European Union; 2021.
3. 3. OECD. Investing in Youth: Norway. Paris: OECD Publishing; 2021.
4. 4. Strandh M, Winefield A, Nilsson K, Hammarström A. Unemployment and mental health scarring during the life course. Eur J Public Health. 2014;24(3):440–445.
5. 5. World Health Organization. Mental health and work: Policy brief. Geneva: World Health Organization; 2022.
6. 6. İncekara B. Gelişmekte Olan Ülkeler ve Türkiye’de İşsizlik [yüksek lisans tezi]. İstanbul: Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü; 2010.
7. 7. Çoban AE, Karaman NG. Üniversite öğrencilerinin umutsuzluk, kaygı ve ilişkilerle ilgili bilişsel çarpıtmaları. Bilişsel Davranışçı Psikoterapi ve Araştırmalar Dergisi. 2013;2(2):78–88.
8. 8. Winefield HA. Introduction to the psychological effects of youth unemployment: International perspectives. J Adolescence. 1997;20(3):237–241.

9. 9. Yalçın Ö. Türkiye’de İşsizlik Sorunu ve Politikalar: Karabük İli Örneği [yüksek lisans tezi]. Isparta: Süleyman Demirel Üniversitesi; 2014.
10. 10. Turkish Statistical Institute (TÜİK). Labour force statistics, 2024. Ankara: Turkish Statistical Institute; 2025.
11. 11. Paul KI, Moser K. Unemployment impairs mental health: Meta-analyses. J Vocat Behav. 2009;74(3):264–282. doi: 10.1016/j.jvb.2009.01.001
12. 12. Vancea M, Utzet M. Unemployment and mental health: A systematic review of longitudinal studies. Soc Psychiatry Psychiatr Epidemiol. 2023;58(2):243–255.
13. 13. Blustein DL, Duffy R, Ferreira JA, Cohen-Scali V, Cinamon RG, Allan BA. Unemployment in the time of COVID-19: A research agenda. J Vocat Behav. 2020;119:103436.
14. 14. Çelik F, Kılıç M. University students’ unemployment anxiety and psychological well-being. Curr Psychol. 2021;40(11):5562–5574. doi: 10.1007/s12144-019-00547-3
15. 15. Sheafor BW, Horejsi CJ. Sosyal Hizmet Uygulaması: Temel Teknikler ve İlkeler. Ankara: Nika Yayınevi; 2016.
16. 16. Yolcuoğlu İG. Sosyal Hizmete Giriş. Ankara: Sabev Yayınevi; 2012.
17. 17. Zastrow C. Sosyal Hizmete Giriş. Ankara: Nika Yayınevi; 2014.
18. 18. Hooper Briar K. Helping the unemployment client. J Sociol Soc Welf. 1980;7(6):895–906.
19. 19. Biçerli MK. İşsizlikle Mücadelede Aktif İstihdam Politikaları. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi İİBF Yayınları; 2004.
20. 20. Vogel P. Generation Jobless? New York: St Martin's Press; 2015.
21. 21. Dursun S, Aytaç SS. Üniversite öğrencileri arasında işsizlik kaygısı. Bursa Uludağ Üniversitesi İİBF Dergisi. 2009;28(1):71–84.
22. 22. Akçay S, Alpoğlu İE. Sosyal hizmet uzmanlarının işsizlik deneyimleri. Toplum ve Sosyal Hizmet. 2020;31(1):47–69. doi: 10.33417/tsh.681837
23. 23. Alptekin K, Topuz S, Zengin O. Türkiye’de sosyal hizmet eğitiminde neler oluyor? Toplum ve Sosyal Hizmet. 2017;28(2):50–69.
24. 24. Altun F, Sevim K. Sosyal hizmet bölümü öğrencilerinin geleceğe yönelik mesleki ve akademik beklentileri. Artvin Çoruh Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi. 2017;3(2):51–65. doi: 10.22466/acusbd.346958
25. 25. İsmailoğlu G, Ersoy AF. Yeni mezun sosyal çalışmacıların “işsizlik” kavramına ilişkin metaforik algılarının incelenmesi. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi. 2021;10(4):2459–2472.
26. 26. Akbaş E, Genç Y. Social work education and employment challenges in Türkiye. J Soc Work Pract. 2021;35(4):389–403. doi: 10.1080/02650533.2020.1840215
27. 27. Braun V, Clarke V. One size fits all? What counts as quality practice in (reflexive) thematic analysis? Qual Res Psychol. 2021;18(3):328–352.
28. 28. Patton MQ. Nitel Araştırma ve Değerlendirme Yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi; 2018.
29. 29. Saunders B, Sim J, Kingstone T, Baker S, Waterfield J, Bartlam B, Burroughs H, Jinks C. Saturation in qualitative research: Exploring its conceptualization and operationalization. Qual Quant. 2018;52:1893–1907.
30. 30. Merriam SB, Tisdell EJ. Qualitative Research: A Guide to Design and Implementation. 4th ed. San Francisco: Jossey-Bass; 2016.
31. 31. Baltacı A. Nitel araştırma süreci: Nitel bir araştırma nasıl yapılır? Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2019;5(2):368–388. doi: 10.31592/aeusbed.598299
32. 32. Nowell LS, Norris JM, White DE, Moules NJ. Thematic analysis: Striving to meet the trustworthiness criteria. Int J Qual Methods. 2017;16(1):1–13.
33. 33. Tracy SJ. Qualitative quality: Eight “big tent” criteria for excellent qualitative research. Qual Inq. 2010;16(10):837–851.
34. 34. Dursun S, Aytaç S. Üniversite öğrencilerinin işgücü piyasasına yönelik beklentileri ile kaygı düzeyleri. Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2012;10(1):373–388.
35. 35. Üstün G, Dedekoç Ş, Kavalalı T, Öztürk F, Sapçı Y, Can S. Üniversite son sınıf öğrencilerinin umutsuzluk düzeyleri. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 2014;3(2):200–221.
36. 36. Tümkaya S, Aybek B, Çelik M. KPSS öncesi öğretmen adaylarında umutsuzluk ve kaygı düzeyleri. Educ Sci Theory Pract. 2007;7(2):967–974.
37. 37. Chung S, Yang H. Career precarity among social work students in Asia: Structural factors and coping strategies. Asian Soc Work Rev. 2022;18(2):88–105.
38. 38. Vignoli E. Career indecision and exploration among French adolescents: Anxiety and future concerns. J Vocat Behav. 2015;89:182–191. doi: 10.1016/j.jvb.2015.06.005
39. 39. Çay M, Akpınar B. Sosyal hizmet öğrencilerinin işsizlik kaygısı ve umutsuzluk düzeyleri. Toplum ve Sosyal Hizmet. 2022;33(3):707–734.
40. 40. Kim S, Kim H. Internship experiences and career anxiety among social work students in South Korea. Asia Pac J Soc Work Dev. 2021;31(1):20–34.
41. 41. Wang Y, Chen L. Internship stressors and employability anxiety among social work students in China. Int J Soc Work Educ. 2022;44(3):212–230.
42. 42. Kıcır B. Eğitimli genç işsizliği ve işsizlik kaygısı. Çalışma ve Toplum. 2017;3(54):1369–1396.
43. 43. Emirel M, Bozkurt Ö. Kariyer stresi ile belirsizlikten kaçınma arasındaki ilişki. Çalışma İlişkileri Dergisi. 2022;13(1):1–16.
44. 44. Erbay E, Sevin Ç. Sosyal hizmet öğrencilerinin eğitim ve meslek yaşamına ilişkin görüşleri. Toplum ve Sosyal Hizmet. 2013;24(1):25–40.
45. 45. Dursun S, Şen M. İİBF öğrencilerinde işsizlik kaygısı: Demografik ve psikolojik değişkenler. Sosyal Güvenlik Dergisi. 2022;12(2):251–266. doi: 10.32331/sgd.1223464
46. 46. Chen Y, Huang M. Formalized exams and employment anxiety: Insights from East Asia. Asia Pac Educ Rev. 2022;23(2):197–210.
47. 47. Altındal H. Üniversite ve Bölüm Tercih Nedenleri: Sosyal Hizmet Bölümü Örneği. İstanbul: İKSAD Yayınevi; 2022.
48. 48. Kalyani D, Hooley T. Social representations of career planning and coping with uncertainty in university students. Nord J Transitions Careers Guid. 2022;10(1):83–102.
49. 49. Moore M, Thaller J. Career readiness: Preparing social work students for entry into the workforce. Front Educ. 2023;8:1280581. doi: 10.3389/feduc.2023.1280581
50. 50. Tekin Tayfun AN, Korkmaz A. Üniversite öğrencilerinde işsizlik kaygısı. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2016;8(17):534–558.
51. 51. Işık V. Türkiye’de genç işsizliği ve genç nüfusta atalet. HAK-İŞ Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi. 2016;5(11):130–145.
52. 52. Başer D. Sosyal hizmet öğrencilerinin KPSS’ye hazırlık süreçlerinin eğitime yansımaları. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi. 2018;18(41):359–383. doi: 10.21560/spcd.vi.460937
53. 53. Gershuni O, Orr JM, Vogel A, et al. A systematic review on professional regulation and credentialing of public health workforce. Int J Environ Res Public Health. 2023;20(5):4101.