Şizotipal Kişilik Bozukluğu: Kuramsal, Boyutsal ve Ayırıcı Özellikler Açısından Bir Değerlendirme
Abstract
Araştırmada, şizotipal kişilik bozukluğunun kuramsal, boyutsal ve ayırıcı özellikler açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Şizotipal kişilik bozukluğu köken olarak eskilere dayanmakla birlikte üzerinde kısıtlı sayıda çalışma yapılmış olan bir kişilik bozukluğu olduğu görülmektedir. Bu bozukluk, sosyal ve kişilerarası yakın ilişkilerde problemler, sıra dışı inançlar ve büyüsel düşünceler, normalin dışında düşünce ve konuşma, algısal yaşantılar ve bedensel yanılsamalar, kuşkucu düşünceler, uygunsuz ya da kısıtlı duygulanım, sıra dışı dışında davranışlar ve dış görünüm ile belirlidir. Nöropsikolojik, bilişsel, davranışçı ve psikodimamik bağlamda değerlendirilebilecek bir kişilik bozukluğu olmakla birlikte ayrıcı tanılar bağlamında şizofreni, borderline kişilik bozukluğu, paranoid kişilik bozukluğu, şizoid kişilik bozukluğu gibi psikopatolojilerle ortak ve ayrıcı özelliklerinin bulunduğu bilinmektedir. Tedavisinde psikoterapi ve psikofarmakolojik yaklaşımlar kullanılmaktadır. Bu ayrımın yapılmasının tedavi edici yaklaşımlar açısından önemli olduğu düşünülmektedir. Şizotipal kişilik bozukluğu üzerine yapılmış çalışmaların sayısının oldukça kısıtlı olduğu görülmüştür. Bu bağlamda, psikoterapi ve psikofarmakolojik anlamda tedavisi üzerine çalışmalara ihtiyaç duyulduğu söylenebilir.
Keywords
References
- AFIFI, T. O., MATHER, A., BOMAN, J., FLEISHER, W., ENNS, M. W., MACMILLAN, H., & SAREEN, J. (2011). Childhood adversity and personality disorders: Results from a nationally representative population-based study. Journal of Psychiatric Research, 45(6), 814–822. doi:10.1016/j.jpsychires.2010.11.008.
- AMERICAN PSYCHIATRIC ASSOCIATION. (2013). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, (DSM-5). Washington, DC: American Psychiatric Association.
- AYDIN, C. H. (2000). Öğrenme ve öğretme kuramlarının eğitim iletişimine katkısı. Kurgu, 17(1), 176-190.
- BANDURA, A. (1977). Social learning theory. Englewood Cliffs, New Jersey: Prentice Hall.
- BANDURA, A. (2001). Social cognitive theory: An agentic perpective. Annual Review of Psychology, s.1-26. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.52.1.1.
- BASU, S. (2017). Differential diagnosis of schizophrenia & co-morbid psychiatric conditions in schizophrenia and their management. The Singapore Physician, 39(1).
- BAYON, C., HILL, K., SVRAKIC, D. M., PRZYBECK, T. R., & CLONINGER, C. R. (1996). Dimensional assessment of personality in an out-patient sample: Relations of the systems of Millon and Cloninger. Journal of Psychiatric Research, 30(5), 341–352. doi:10.1016/0022-3956(96)00024-6
- BECK, A. T., FREEMAN, E., & ASSOCIATES (1990). Cognitive Therapy of Personality Disorders. London: The Guilford Press.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Psychopathology, Egotism, Social and Personality Psychology (Other)
Journal Section
Review
Authors
Early Pub Date
October 12, 2026
Publication Date
October 19, 2026
Submission Date
April 23, 2025
Acceptance Date
September 6, 2025
Published in Issue
Year 2026 Volume: 13 Number: 2