Derleme

Şizotipal Kişilik Bozukluğu: Kuramsal, Boyutsal ve Ayırıcı Özellikler Açısından Bir Değerlendirme

Cilt: 13 Sayı: 2 19 Ekim 2026
PDF İndir
TR EN

Şizotipal Kişilik Bozukluğu: Kuramsal, Boyutsal ve Ayırıcı Özellikler Açısından Bir Değerlendirme

Öz

Araştırmada, şizotipal kişilik bozukluğunun kuramsal, boyutsal ve ayırıcı özellikler açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Şizotipal kişilik bozukluğu köken olarak eskilere dayanmakla birlikte üzerinde kısıtlı sayıda çalışma yapılmış olan bir kişilik bozukluğu olduğu görülmektedir. Bu bozukluk, sosyal ve kişilerarası yakın ilişkilerde problemler, sıra dışı inançlar ve büyüsel düşünceler, normalin dışında düşünce ve konuşma, algısal yaşantılar ve bedensel yanılsamalar, kuşkucu düşünceler, uygunsuz ya da kısıtlı duygulanım, sıra dışı dışında davranışlar ve dış görünüm ile belirlidir. Nöropsikolojik, bilişsel, davranışçı ve psikodimamik bağlamda değerlendirilebilecek bir kişilik bozukluğu olmakla birlikte ayrıcı tanılar bağlamında şizofreni, borderline kişilik bozukluğu, paranoid kişilik bozukluğu, şizoid kişilik bozukluğu gibi psikopatolojilerle ortak ve ayrıcı özelliklerinin bulunduğu bilinmektedir. Tedavisinde psikoterapi ve psikofarmakolojik yaklaşımlar kullanılmaktadır. Bu ayrımın yapılmasının tedavi edici yaklaşımlar açısından önemli olduğu düşünülmektedir. Şizotipal kişilik bozukluğu üzerine yapılmış çalışmaların sayısının oldukça kısıtlı olduğu görülmüştür. Bu bağlamda, psikoterapi ve psikofarmakolojik anlamda tedavisi üzerine çalışmalara ihtiyaç duyulduğu söylenebilir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. AFIFI, T. O., MATHER, A., BOMAN, J., FLEISHER, W., ENNS, M. W., MACMILLAN, H., & SAREEN, J. (2011). Childhood adversity and personality disorders: Results from a nationally representative population-based study. Journal of Psychiatric Research, 45(6), 814–822. doi:10.1016/j.jpsychires.2010.11.008.
  2. AMERICAN PSYCHIATRIC ASSOCIATION. (2013). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, (DSM-5). Washington, DC: American Psychiatric Association.
  3. AYDIN, C. H. (2000). Öğrenme ve öğretme kuramlarının eğitim iletişimine katkısı. Kurgu, 17(1), 176-190.
  4. BANDURA, A. (1977). Social learning theory. Englewood Cliffs, New Jersey: Prentice Hall.
  5. BANDURA, A. (2001). Social cognitive theory: An agentic perpective. Annual Review of Psychology, s.1-26. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.52.1.1.
  6. BASU, S. (2017). Differential diagnosis of schizophrenia & co-morbid psychiatric conditions in schizophrenia and their management. The Singapore Physician, 39(1).
  7. BAYON, C., HILL, K., SVRAKIC, D. M., PRZYBECK, T. R., & CLONINGER, C. R. (1996). Dimensional assessment of personality in an out-patient sample: Relations of the systems of Millon and Cloninger. Journal of Psychiatric Research, 30(5), 341–352. doi:10.1016/0022-3956(96)00024-6
  8. BECK, A. T., FREEMAN, E., & ASSOCIATES (1990). Cognitive Therapy of Personality Disorders. London: The Guilford Press.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Psikopatoloji, Benlik, Sosyal ve Kişilik Psikolojisi (Diğer)

Bölüm

Derleme

Erken Görünüm Tarihi

12 Ekim 2026

Yayımlanma Tarihi

19 Ekim 2026

Gönderilme Tarihi

23 Nisan 2025

Kabul Tarihi

6 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 13 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Eken, F. O. (2026). Şizotipal Kişilik Bozukluğu: Kuramsal, Boyutsal ve Ayırıcı Özellikler Açısından Bir Değerlendirme. Istanbul Gelisim University Journal of Social Sciences, 13(2), 879-888. https://doi.org/10.17336/igusbd.1682355
AMA
1.Eken FO. Şizotipal Kişilik Bozukluğu: Kuramsal, Boyutsal ve Ayırıcı Özellikler Açısından Bir Değerlendirme. İGÜSBD. 2026;13(2):879-888. doi:10.17336/igusbd.1682355
Chicago
Eken, Furkan Onur. 2026. “Şizotipal Kişilik Bozukluğu: Kuramsal, Boyutsal ve Ayırıcı Özellikler Açısından Bir Değerlendirme”. Istanbul Gelisim University Journal of Social Sciences 13 (2): 879-88. https://doi.org/10.17336/igusbd.1682355.
EndNote
Eken FO (01 Ekim 2026) Şizotipal Kişilik Bozukluğu: Kuramsal, Boyutsal ve Ayırıcı Özellikler Açısından Bir Değerlendirme. Istanbul Gelisim University Journal of Social Sciences 13 2 879–888.
IEEE
[1]F. O. Eken, “Şizotipal Kişilik Bozukluğu: Kuramsal, Boyutsal ve Ayırıcı Özellikler Açısından Bir Değerlendirme”, İGÜSBD, c. 13, sy 2, ss. 879–888, Eki. 2026, doi: 10.17336/igusbd.1682355.
ISNAD
Eken, Furkan Onur. “Şizotipal Kişilik Bozukluğu: Kuramsal, Boyutsal ve Ayırıcı Özellikler Açısından Bir Değerlendirme”. Istanbul Gelisim University Journal of Social Sciences 13/2 (01 Ekim 2026): 879-888. https://doi.org/10.17336/igusbd.1682355.
JAMA
1.Eken FO. Şizotipal Kişilik Bozukluğu: Kuramsal, Boyutsal ve Ayırıcı Özellikler Açısından Bir Değerlendirme. İGÜSBD. 2026;13:879–888.
MLA
Eken, Furkan Onur. “Şizotipal Kişilik Bozukluğu: Kuramsal, Boyutsal ve Ayırıcı Özellikler Açısından Bir Değerlendirme”. Istanbul Gelisim University Journal of Social Sciences, c. 13, sy 2, Ekim 2026, ss. 879-88, doi:10.17336/igusbd.1682355.
Vancouver
1.Furkan Onur Eken. Şizotipal Kişilik Bozukluğu: Kuramsal, Boyutsal ve Ayırıcı Özellikler Açısından Bir Değerlendirme. İGÜSBD. 01 Ekim 2026;13(2):879-88. doi:10.17336/igusbd.1682355

Creative Commons Lisansı
İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.