Şizotipal Kişilik Bozukluğu: Kuramsal, Boyutsal ve Ayırıcı Özellikler Açısından Bir Değerlendirme
Öz
Araştırmada, şizotipal kişilik bozukluğunun kuramsal, boyutsal ve ayırıcı özellikler açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Şizotipal kişilik bozukluğu köken olarak eskilere dayanmakla birlikte üzerinde kısıtlı sayıda çalışma yapılmış olan bir kişilik bozukluğu olduğu görülmektedir. Bu bozukluk, sosyal ve kişilerarası yakın ilişkilerde problemler, sıra dışı inançlar ve büyüsel düşünceler, normalin dışında düşünce ve konuşma, algısal yaşantılar ve bedensel yanılsamalar, kuşkucu düşünceler, uygunsuz ya da kısıtlı duygulanım, sıra dışı dışında davranışlar ve dış görünüm ile belirlidir. Nöropsikolojik, bilişsel, davranışçı ve psikodimamik bağlamda değerlendirilebilecek bir kişilik bozukluğu olmakla birlikte ayrıcı tanılar bağlamında şizofreni, borderline kişilik bozukluğu, paranoid kişilik bozukluğu, şizoid kişilik bozukluğu gibi psikopatolojilerle ortak ve ayrıcı özelliklerinin bulunduğu bilinmektedir. Tedavisinde psikoterapi ve psikofarmakolojik yaklaşımlar kullanılmaktadır. Bu ayrımın yapılmasının tedavi edici yaklaşımlar açısından önemli olduğu düşünülmektedir. Şizotipal kişilik bozukluğu üzerine yapılmış çalışmaların sayısının oldukça kısıtlı olduğu görülmüştür. Bu bağlamda, psikoterapi ve psikofarmakolojik anlamda tedavisi üzerine çalışmalara ihtiyaç duyulduğu söylenebilir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- AFIFI, T. O., MATHER, A., BOMAN, J., FLEISHER, W., ENNS, M. W., MACMILLAN, H., & SAREEN, J. (2011). Childhood adversity and personality disorders: Results from a nationally representative population-based study. Journal of Psychiatric Research, 45(6), 814–822. doi:10.1016/j.jpsychires.2010.11.008.
- AMERICAN PSYCHIATRIC ASSOCIATION. (2013). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, (DSM-5). Washington, DC: American Psychiatric Association.
- AYDIN, C. H. (2000). Öğrenme ve öğretme kuramlarının eğitim iletişimine katkısı. Kurgu, 17(1), 176-190.
- BANDURA, A. (1977). Social learning theory. Englewood Cliffs, New Jersey: Prentice Hall.
- BANDURA, A. (2001). Social cognitive theory: An agentic perpective. Annual Review of Psychology, s.1-26. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.52.1.1.
- BASU, S. (2017). Differential diagnosis of schizophrenia & co-morbid psychiatric conditions in schizophrenia and their management. The Singapore Physician, 39(1).
- BAYON, C., HILL, K., SVRAKIC, D. M., PRZYBECK, T. R., & CLONINGER, C. R. (1996). Dimensional assessment of personality in an out-patient sample: Relations of the systems of Millon and Cloninger. Journal of Psychiatric Research, 30(5), 341–352. doi:10.1016/0022-3956(96)00024-6
- BECK, A. T., FREEMAN, E., & ASSOCIATES (1990). Cognitive Therapy of Personality Disorders. London: The Guilford Press.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Psikopatoloji, Benlik, Sosyal ve Kişilik Psikolojisi (Diğer)
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Erken Görünüm Tarihi
12 Ekim 2026
Yayımlanma Tarihi
19 Ekim 2026
Gönderilme Tarihi
23 Nisan 2025
Kabul Tarihi
6 Eylül 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 13 Sayı: 2
