Research Article

Otomotiv Üretiminde Çevresel Sürdürülebilirlik Performansının Boylamsal Bir Değerlendirmesi

Volume: 12 Number: 3 February 8, 2026
EN TR

Otomotiv Üretiminde Çevresel Sürdürülebilirlik Performansının Boylamsal Bir Değerlendirmesi

Abstract

Amaç: Bu çalışma, otomotiv üretiminde çevresel sürdürülebilirlik performansını işletme düzeyinde boylamsal bir yaklaşımla değerlendirerek hem literatürdeki sınırlılıkları aşmayı hem de uygulayıcılara yönelik stratejik içgörüler sunmayı amaçlamaktadır. Yöntem: Çalışmada, MEREC ve CRADIS yöntemlerinin çift yönlü normalizasyonla geliştirilmiş türevleri olan DNMEREC ve DNCRADIS hibrit bir yapıda kullanılmıştır. Bu sayede performans değerlendirmesi, öznel yargılardan arındırılmış, belirsizliklerin azaltıldığı ve sonuçların güvenilirliğinin artırıldığı nesnel ve duyarlı bir çerçeve içinde gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Çalışmada incelenen çevresel göstergeler arasında atık miktarı, enerji tüketimi ve sera gazı emisyonunun çevresel performans üzerinde en belirleyici etkiye sahip olduğu görülmüştür. Bu göstergelerde yıllar içinde kaydedilen değişimler, çevresel sürdürülebilirlik açısından olumlu bir dönüşüme işaret etmektedir. Performans düzeyleri ise 2019 yılından itibaren genel olarak iyileşme göstermiş; en yüksek performans 2023 yılında elde edilmiştir. Bulgular, işletmenin çevresel etkilerini azaltma yönünde istikrarlı bir çaba içinde olduğuna işaret etmektedir. Sonuçlar: Çalışma, çevresel sürdürülebilirlik açısından en kritik gelişim alanlarının açık biçimde tanımlanmasına katkı sağlamaktadır. İşletmelerin sınırlı kaynaklarını hangi alanlara yönlendirmeleri gerektiğine dair somut ve veri temelli bir yol haritası sunmaktadır. Ayrıca DNMEREC ve DNCRADIS yöntemlerinin birlikte kullanımı, karar önceliklerinin nesnel ve duyarlı biçimde belirlenmesini sağlayarak işletme düzeyindeki çevresel performansın ölçümünde güçlü bir yöntemsel çerçeve sunmuştur.

Keywords

Supporting Institution

Çalışma için hiçbir kurum ya da kişiden finansal destek alınmamıştır.

References

  1. ALİOĞULLARI, E., TÜRKAN, Y. S., & ÇAKMAK, E. (2023). A decision model for the assessment of environmental sustainability risks of the automotive industry. Journal of Management and Economics Research, 21(4), 296-318. https://doi.org/10.11611/yead.1335958
  2. AMRINA, E., & YUSOF, S. M. (2012). Interpretive structural model of key performance indicators for sustainable manufacturing evaluation in automotive companies. In 2012 IEEE international conference on industrial engineering and engineering management (pp. 656-660). IEEE.
  3. FINKBEINER, M., SCHAU, E. M., LEHMANN, A., & TRAVERSO, M. (2010). Towards life cycle sustainability assessment. Sustainability, 2(10), 3309-3322. https://doi.org/10.3390/su2103309
  4. GEDAM, V. V., RAUT, R. D., LOPES DE SOUSA JABBOUR, A. B., NARKHEDE, B. E., & GREBINEVYCH, O. (2021). Sustainable manufacturing and green human resources: Critical success factors in the automotive sector. Business Strategy and the Environment, 30(2), 1296-1313. https://doi.org/10.1002/bse.2685
  5. GRANDHI, S., & WIBOWO, S. (2016). Sustainability performance evaluation of automotive manufacturing companies. In 2016 IEEE 11th Conference on Industrial Electronics and Applications (ICIEA) (pp. 1725-1730). IEEE.
  6. HSU, L.-C., OU, S.-L., & OU, Y.-C. (2014). A Comprehensive performance evaluation and ranking methodology under a sustainable development perspective. Journal of Business Economics and Management, 16(1), 74-92. https://doi.org/10.3846/16111699.2013.848228
  7. KESHAVARZ-GHORABAEE, M., AMIRI, M., ZAVADSKAS, E. K., TURSKIS, Z., & ANTUCHEVICIENE, J. (2021). Determination of objective weights using a new method based on the removal effects of criteria (MEREC). Symmetry, 13(4), 525. https://doi.org/10.3390/sym13040525
  8. MATHIYAZHAGAN, K., SENGUPTA, S., & POOVAZHAGAN, L. (2018). A decision making trial and evaluation labradoru approach to analyse the challenges to environmentally sustainable manufacturing in Indian automobile industry. Sustainable Production and Consumption, 16, 58-67. https://doi.org/10.1016/j.spc.2018.05.007

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Sustainable Operation Management

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

January 25, 2026

Publication Date

February 8, 2026

Submission Date

May 12, 2025

Acceptance Date

January 13, 2026

Published in Issue

Year 2025 Volume: 12 Number: 3

APA
Duran, Z. (2026). Otomotiv Üretiminde Çevresel Sürdürülebilirlik Performansının Boylamsal Bir Değerlendirmesi. Istanbul Gelisim University Journal of Social Sciences, 12(3), 1524-1537. https://doi.org/10.17336/igusbd.1697977
AMA
1.Duran Z. Otomotiv Üretiminde Çevresel Sürdürülebilirlik Performansının Boylamsal Bir Değerlendirmesi. IGUJSS. 2026;12(3):1524-1537. doi:10.17336/igusbd.1697977
Chicago
Duran, Zafer. 2026. “Otomotiv Üretiminde Çevresel Sürdürülebilirlik Performansının Boylamsal Bir Değerlendirmesi”. Istanbul Gelisim University Journal of Social Sciences 12 (3): 1524-37. https://doi.org/10.17336/igusbd.1697977.
EndNote
Duran Z (February 1, 2026) Otomotiv Üretiminde Çevresel Sürdürülebilirlik Performansının Boylamsal Bir Değerlendirmesi. Istanbul Gelisim University Journal of Social Sciences 12 3 1524–1537.
IEEE
[1]Z. Duran, “Otomotiv Üretiminde Çevresel Sürdürülebilirlik Performansının Boylamsal Bir Değerlendirmesi”, IGUJSS, vol. 12, no. 3, pp. 1524–1537, Feb. 2026, doi: 10.17336/igusbd.1697977.
ISNAD
Duran, Zafer. “Otomotiv Üretiminde Çevresel Sürdürülebilirlik Performansının Boylamsal Bir Değerlendirmesi”. Istanbul Gelisim University Journal of Social Sciences 12/3 (February 1, 2026): 1524-1537. https://doi.org/10.17336/igusbd.1697977.
JAMA
1.Duran Z. Otomotiv Üretiminde Çevresel Sürdürülebilirlik Performansının Boylamsal Bir Değerlendirmesi. IGUJSS. 2026;12:1524–1537.
MLA
Duran, Zafer. “Otomotiv Üretiminde Çevresel Sürdürülebilirlik Performansının Boylamsal Bir Değerlendirmesi”. Istanbul Gelisim University Journal of Social Sciences, vol. 12, no. 3, Feb. 2026, pp. 1524-37, doi:10.17336/igusbd.1697977.
Vancouver
1.Zafer Duran. Otomotiv Üretiminde Çevresel Sürdürülebilirlik Performansının Boylamsal Bir Değerlendirmesi. IGUJSS. 2026 Feb. 1;12(3):1524-37. doi:10.17336/igusbd.1697977

 Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0)