Araştırma Makalesi

Otomotiv Üretiminde Çevresel Sürdürülebilirlik Performansının Boylamsal Bir Değerlendirmesi

Cilt: 12 Sayı: 3 8 Şubat 2026
PDF İndir
EN TR

Otomotiv Üretiminde Çevresel Sürdürülebilirlik Performansının Boylamsal Bir Değerlendirmesi

Öz

Amaç: Bu çalışma, otomotiv üretiminde çevresel sürdürülebilirlik performansını işletme düzeyinde boylamsal bir yaklaşımla değerlendirerek hem literatürdeki sınırlılıkları aşmayı hem de uygulayıcılara yönelik stratejik içgörüler sunmayı amaçlamaktadır. Yöntem: Çalışmada, MEREC ve CRADIS yöntemlerinin çift yönlü normalizasyonla geliştirilmiş türevleri olan DNMEREC ve DNCRADIS hibrit bir yapıda kullanılmıştır. Bu sayede performans değerlendirmesi, öznel yargılardan arındırılmış, belirsizliklerin azaltıldığı ve sonuçların güvenilirliğinin artırıldığı nesnel ve duyarlı bir çerçeve içinde gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Çalışmada incelenen çevresel göstergeler arasında atık miktarı, enerji tüketimi ve sera gazı emisyonunun çevresel performans üzerinde en belirleyici etkiye sahip olduğu görülmüştür. Bu göstergelerde yıllar içinde kaydedilen değişimler, çevresel sürdürülebilirlik açısından olumlu bir dönüşüme işaret etmektedir. Performans düzeyleri ise 2019 yılından itibaren genel olarak iyileşme göstermiş; en yüksek performans 2023 yılında elde edilmiştir. Bulgular, işletmenin çevresel etkilerini azaltma yönünde istikrarlı bir çaba içinde olduğuna işaret etmektedir. Sonuçlar: Çalışma, çevresel sürdürülebilirlik açısından en kritik gelişim alanlarının açık biçimde tanımlanmasına katkı sağlamaktadır. İşletmelerin sınırlı kaynaklarını hangi alanlara yönlendirmeleri gerektiğine dair somut ve veri temelli bir yol haritası sunmaktadır. Ayrıca DNMEREC ve DNCRADIS yöntemlerinin birlikte kullanımı, karar önceliklerinin nesnel ve duyarlı biçimde belirlenmesini sağlayarak işletme düzeyindeki çevresel performansın ölçümünde güçlü bir yöntemsel çerçeve sunmuştur.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Çalışma için hiçbir kurum ya da kişiden finansal destek alınmamıştır.

Kaynakça

  1. ALİOĞULLARI, E., TÜRKAN, Y. S., & ÇAKMAK, E. (2023). A decision model for the assessment of environmental sustainability risks of the automotive industry. Journal of Management and Economics Research, 21(4), 296-318. https://doi.org/10.11611/yead.1335958
  2. AMRINA, E., & YUSOF, S. M. (2012). Interpretive structural model of key performance indicators for sustainable manufacturing evaluation in automotive companies. In 2012 IEEE international conference on industrial engineering and engineering management (pp. 656-660). IEEE.
  3. FINKBEINER, M., SCHAU, E. M., LEHMANN, A., & TRAVERSO, M. (2010). Towards life cycle sustainability assessment. Sustainability, 2(10), 3309-3322. https://doi.org/10.3390/su2103309
  4. GEDAM, V. V., RAUT, R. D., LOPES DE SOUSA JABBOUR, A. B., NARKHEDE, B. E., & GREBINEVYCH, O. (2021). Sustainable manufacturing and green human resources: Critical success factors in the automotive sector. Business Strategy and the Environment, 30(2), 1296-1313. https://doi.org/10.1002/bse.2685
  5. GRANDHI, S., & WIBOWO, S. (2016). Sustainability performance evaluation of automotive manufacturing companies. In 2016 IEEE 11th Conference on Industrial Electronics and Applications (ICIEA) (pp. 1725-1730). IEEE.
  6. HSU, L.-C., OU, S.-L., & OU, Y.-C. (2014). A Comprehensive performance evaluation and ranking methodology under a sustainable development perspective. Journal of Business Economics and Management, 16(1), 74-92. https://doi.org/10.3846/16111699.2013.848228
  7. KESHAVARZ-GHORABAEE, M., AMIRI, M., ZAVADSKAS, E. K., TURSKIS, Z., & ANTUCHEVICIENE, J. (2021). Determination of objective weights using a new method based on the removal effects of criteria (MEREC). Symmetry, 13(4), 525. https://doi.org/10.3390/sym13040525
  8. MATHIYAZHAGAN, K., SENGUPTA, S., & POOVAZHAGAN, L. (2018). A decision making trial and evaluation labradoru approach to analyse the challenges to environmentally sustainable manufacturing in Indian automobile industry. Sustainable Production and Consumption, 16, 58-67. https://doi.org/10.1016/j.spc.2018.05.007

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sürdürülebilir Operasyon Yönetimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

25 Ocak 2026

Yayımlanma Tarihi

8 Şubat 2026

Gönderilme Tarihi

12 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

13 Ocak 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 12 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Duran, Z. (2026). Otomotiv Üretiminde Çevresel Sürdürülebilirlik Performansının Boylamsal Bir Değerlendirmesi. Istanbul Gelisim University Journal of Social Sciences, 12(3), 1524-1537. https://doi.org/10.17336/igusbd.1697977
AMA
1.Duran Z. Otomotiv Üretiminde Çevresel Sürdürülebilirlik Performansının Boylamsal Bir Değerlendirmesi. İGÜSBD. 2026;12(3):1524-1537. doi:10.17336/igusbd.1697977
Chicago
Duran, Zafer. 2026. “Otomotiv Üretiminde Çevresel Sürdürülebilirlik Performansının Boylamsal Bir Değerlendirmesi”. Istanbul Gelisim University Journal of Social Sciences 12 (3): 1524-37. https://doi.org/10.17336/igusbd.1697977.
EndNote
Duran Z (01 Şubat 2026) Otomotiv Üretiminde Çevresel Sürdürülebilirlik Performansının Boylamsal Bir Değerlendirmesi. Istanbul Gelisim University Journal of Social Sciences 12 3 1524–1537.
IEEE
[1]Z. Duran, “Otomotiv Üretiminde Çevresel Sürdürülebilirlik Performansının Boylamsal Bir Değerlendirmesi”, İGÜSBD, c. 12, sy 3, ss. 1524–1537, Şub. 2026, doi: 10.17336/igusbd.1697977.
ISNAD
Duran, Zafer. “Otomotiv Üretiminde Çevresel Sürdürülebilirlik Performansının Boylamsal Bir Değerlendirmesi”. Istanbul Gelisim University Journal of Social Sciences 12/3 (01 Şubat 2026): 1524-1537. https://doi.org/10.17336/igusbd.1697977.
JAMA
1.Duran Z. Otomotiv Üretiminde Çevresel Sürdürülebilirlik Performansının Boylamsal Bir Değerlendirmesi. İGÜSBD. 2026;12:1524–1537.
MLA
Duran, Zafer. “Otomotiv Üretiminde Çevresel Sürdürülebilirlik Performansının Boylamsal Bir Değerlendirmesi”. Istanbul Gelisim University Journal of Social Sciences, c. 12, sy 3, Şubat 2026, ss. 1524-37, doi:10.17336/igusbd.1697977.
Vancouver
1.Zafer Duran. Otomotiv Üretiminde Çevresel Sürdürülebilirlik Performansının Boylamsal Bir Değerlendirmesi. İGÜSBD. 01 Şubat 2026;12(3):1524-37. doi:10.17336/igusbd.1697977

Creative Commons Lisansı
İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.