Z Kuşağı Tüketicilerin Online Alışverişinin Planlı Davranış Teorisi Kapsamında İncelenmesi
Abstract
Amaç: Planlı davranış teorisi, çeşitli durumlarda tüketicilerin davranışsal niyetlerini anlamak için kullanılan bir modeldir. Planlı davranış teorisi, temel olarak üç değişken içermektedir. Bunlar; tutum, öznel norm ve algılanan davranışsal kontroldür. Tutum, bireyin ilgili davranışa ilişkin olumlu ya da olumsuz değerlendirmesini açıklamaktadır. Öznel norm, davranışı gerçekleştirme niyetinde olan birey tarafından algılanan örgütsel ya da sosyal baskıyı temsil etmektedir. Algılanan davranışsal kontrol ise bireyin davranışta bulunmanın zorluğuna ilişkin algısını yansıtmaktadır. Çalışmanın amacı, Z kuşağı tüketicilerinin online alışverişlerinin planlı davranış teorisi kapsamında incelenmesidir. Bu çalışmada özellikle Z kuşağının seçilmesinin altında yatan temel nedenler; bu kuşağın sosyal medyaya hakim olması, fenomenlerin etkisinde kolayca kalabilmesi, yeniliklere açık olması, online alışveriş sürecinin daha kullanışlı olmasıdır.
Yöntem: Araştırmanın evrenini Z kuşağı tüketicileri örneklemini ise Mersin ilinde yaşayan Z kuşağı tüketicileri oluşturmaktadır. Veriler tesadüfi olmayan örnekleme yöntemlerinden biri olan kolayda örnekleme yöntemiyle 524 kişiye yüz yüze anket yöntemi uygulanarak toplanmıştır.
Bulgular: Elde edilen bu veriler, SPSS 20.0 ve AMOS 24.0 paket programları kullanılarak değerlendirilmiştir.
Sonuç: Çalışma sonucunda; öznel norm, algılanan davranışsal kontrol ve online alışverişe karşı tutumun online alışveriş yapma niyetini; online alışveriş yapma niyetinin ve online alışverişe karşı tutumun ise online alışveriş yapma davranışını olumlu yönde etkilediği tespit edilmiştir.
Keywords
- Tüketici Davranışı
- Tüketici Davranışını Etkileyen Faktörler
- Yaş Kuşakları
- Online Satın Alma Sebepleri
- Planlı Davranış Teorisi
Ethical Statement
References
- ALAMOUDI H. (2016). How external and mediating factors affect consumer purchasing behaviour ın online luxury shopping. (Yayınlanmamış Doktora Tezi), 32. University of Plymouth, UK.
- AMARO, S., DUARTE, P. (2016, Haziran). Travellers’ intention to purchase travel online: ıntegrating trust and risk to the theory of planned behaviour. Anatolia, 27(3), 389-400. doi.org/10.1080/13032917.2016.1191771
- ARMITAGE, C. J., CONNER, M. (2010). Efficacy of the theory of planned behavior: a meta-analytic review. British Journal of Social Psychology, 40(4), 471-499. doi.org/10.1348/014466601164939
- AJZEN, I. (1988). Attitudes, Personality and Behavior. Milton Keynes: Open University Press.
- AJZEN, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), 179-211. https://doi.org/10.1016/0749-5978(91)90020-T
- BANU, A.M., RANI, M.U., MALINI, R., IDHAYAJOTHI, R. & PAVITHRA, G. (2014, Mayıs). A study on customer preference towards online shopping with special reference to tiruchirappall district. International Journal of Advanced Research in Management and Social Sciences. 3(5): 205-214.
- BATU, M., TOS, O.(2022, Kasım). Kültürel değişim temelinde x ve z kuşağının ebeveynlik algısı: zmet tekniği temelinde bir analiz, Akdeniz Üniversitesi, İletişim Fakültesi Dergisi, 38, Kasım Özel Sayısı, 194-217. doi.org/10.31123/akil.1172893
- BROOKS, D. (2012). The social animal: The hidden sources of love, character, and achievement. Random House Trade Paperbacks, p.448.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Digital Marketing
Journal Section
Research Article
Early Pub Date
October 8, 2026
Publication Date
October 19, 2026
Submission Date
May 29, 2025
Acceptance Date
June 30, 2025
Published in Issue
Year 2026 Volume: 13 Number: 2