“İtibar Gâlib-i Şâyiadır, Nadire Değildir” İlkesinin Ebû Hanîfe’nın Suç-Ceza Teorisine Etkisi

The principle “The more common is considered, not the rare one”, which was very influential in many aspects of laws of Hanefi jurisprudence and very important on Abu Hanifa’s crime theory. Abu Hanifa, in many legal matters in which decided in the light of this principle, regarded the conditions in which crime commited as terms of punishment, and he applied the most severe punishment (hadd and qisâs) to general and common forms of a crime. Abu Hanifa’s method looks like the modern legal one that applies the heavier penalti es to more common crime conducts. It is understood that the main aim of both system is to punish common crimes that violate the public safety with heavier and dissuasive penalties.

Hanefî doktrininde hukukun birçok alanında dikkate alınan “itibar gâlib-i şâyiadır, nadire değildir” ilkesinin, özellikle, Ebû Hanîfe’nin suç-ceza teorisinde etkili olduğu görülmektedir. Ebû Hanîfe, bu ilkenin ışığında hareket ettiği birçok meselede, suçun ger çekleştiği genel koşulları adeta cezalandırma şartları olarak değerlendirmekte, kısâs ve had gibi ağır cezaları, suçların yaygın icra şekillerine uygulamaktadır. Ebû Hanîfe’nin me todu, modern hukukta yaygın gerçekleştirilen suç eylemlerine, daha ağır cezaların tatbik edilmesine kısmen benzemektedir. Her iki uygulamanın ortak amacının, kamu güvenliğini en çok ihlal eden suç eylemlerini, nispeten daha ağır ve caydırıcı nitelikte cezalarla yaptırım altına almak olduğu anlaşılmaktadır.