Research Article

Online Sesli Foto Yöntemi ile 2023 Kahramanmaraş Depremlerinde Sorgulanan Dinî/Fıkhî Sorular Üzerine Bir Değerlendirme

Number: 46 December 30, 2025
EN TR

Online Sesli Foto Yöntemi ile 2023 Kahramanmaraş Depremlerinde Sorgulanan Dinî/Fıkhî Sorular Üzerine Bir Değerlendirme

Öz

Bu çalışma, 2023 Kahramanmaraş depremleri sürecinde cevabı merak edilen dinî ve fıkhî soruların tespit edilmesini amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında katılımcılara, “fıkıh” kavramının onlara ne hatırlattığı; fıkıh ilminin inanç, ibadet ve toplumsal ilişkiler açısından kendileri için ifade ettiği değer; bu ilme başvuru düzeyleri ve fıkhın bireysel ve toplumsal problemlerin çözümüne katkı sağlama kapasitesi hakkındaki görüşleri sorulmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak “Online Sesli Foto (OSF)” tekniği kullanılmış; elde edilen verilerin analizi ise “Online Yorumlayıcı Fenomenolojik Analiz (OYFA)” yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Çalışma, deprem bölgesinde bulunan, 98’i aktif öğrenci olmak üzere toplam 139 kişinin katılımıyla yürütülmüş; ancak veri analizi 121 anket üzerinden yapılabilmiştir. Araştırmacı, bulguları en doğru biçimde yansıtabilmek amacıyla elde ettiği verileri, anket sürecinde iş birliği yaptığı gönüllü üniversite öğrencilerinden gelen geri bildirimlerle daha da zenginleştirmiştir. Ayrıca elde edilen bulgular online seminer ve konferanslar aracılığıyla paylaşılarak, aktif sosyal savunuculuk faaliyetleri de yürütülmüştür. Çalışma sonucunda, inanç, ibadet, sosyal sorumluluk, dinî rehberlik ve manevi danışmanlık gibi ana başlıklar altında toplanan 29 temel tema tespit edilmiştir. Araştırma bulgularına göre, toplumun önemli bir kesimi için din, güvenli bir sığınak; fıkıh ilmi ise başvurulabilir bir kaynak olarak görülmekte ve afet süreçlerinde hem bireysel hem de toplumsal düzeyde yol gösterici bir işlev üstlendiği anlaşılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

İslâm Hukuku , Afet , Kahramanmaraş Depremleri , Deprem İlmihali , Online Sesli Foto (OSF) , Online Yorumlayıcı Fenomenolojik Analiz (OYFA) , Fetva

References

  1. Ali Selçuk Biricik. “Doğal Afetler İnsan ve Din”. İslâm Düşüncesinde Yeni Arayışlar-III. İstanbul: Rağbet, 2000.
  2. Mehmet Birsin vd. (ed.). “Afet İlmihali”. Afet İlmihali. Malatya: İnönü Üniversitesi İlahiyat Yayınları, 2020.
  3. Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmâîl b. İbrâhîm el-Cu‘fî. el-Câmiʿu’s-sahîh. ed. Mustafa Dîb el-Buğâ. Şam: Dâru İbni’l Kesîr-Dâru’l Yemâme, 5. Basım, 1993.
  4. Hasan Bulut. “Depremin Kur’ân Bağlamında Hikmet Cihetiyle Değerlendirilmesi”. İlahiyat Akademi 20 (2024), 161-187.
  5. Taha Çelik. “Korku Namazı ile İlgili Rivayetlerin Değerlendirilmesi”. İslâm Hukuku Araştırmaları Dergisi 38 (2021), 209-234.
  6. Metin Çınaroğlu. “Kahramanmaraş Depremleri Sonrası Manevi Başa Çıkma, Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) ve İslâm Odaklı Travma Bazlı Bilişsel Davranışçı Terapi (İO-TBBDT)”. Eskiyeni 52 (2024), 351-376. https://doi.org/10.37697/eskiyeni.1410050
  7. Ebû Dâvûd, Süleymân b. el-Eş‘as b. İshâk es-Sicistânî el-Ezdî es-Sicistânî. es-Sünen. ed. Şuayb el-Arnaûd - Muhammed Kâmil Karabelli. Dârü’l Risâle el-Âlemiyye, 1. Basım, 2009.
  8. Gazzâlî, Ebû Hâmid Muhammed b. Muhammed b. Muhammed b. Ahmed. İhyâʾü ʿulûmi’d-dîn. Beyrût: Dâru’l Mârife, ts.
  9. Hacı Mehmet Günay. “Su”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 37/432-437. İstanbul: TDV Yayınları, 2009.
  10. Ali Haydar. Dürerü’l-hükkâm şerhu Mecelleti’l-ahkâm. Beyrût: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, ts.
APA
Kalkan, İ. (2025). Online Sesli Foto Yöntemi ile 2023 Kahramanmaraş Depremlerinde Sorgulanan Dinî/Fıkhî Sorular Üzerine Bir Değerlendirme. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, 46, 589-629. https://doi.org/10.59777/ihad.1760262
AMA
1.Kalkan İ. Online Sesli Foto Yöntemi ile 2023 Kahramanmaraş Depremlerinde Sorgulanan Dinî/Fıkhî Sorular Üzerine Bir Değerlendirme. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi. 2025;(46):589-629. doi:10.59777/ihad.1760262
Chicago
Kalkan, İsmet. 2025. “Online Sesli Foto Yöntemi Ile 2023 Kahramanmaraş Depremlerinde Sorgulanan Dinî Fıkhî Sorular Üzerine Bir Değerlendirme”. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, nos. 46: 589-629. https://doi.org/10.59777/ihad.1760262.
EndNote
Kalkan İ (December 1, 2025) Online Sesli Foto Yöntemi ile 2023 Kahramanmaraş Depremlerinde Sorgulanan Dinî/Fıkhî Sorular Üzerine Bir Değerlendirme. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi 46 589–629.
IEEE
[1]İ. Kalkan, “Online Sesli Foto Yöntemi ile 2023 Kahramanmaraş Depremlerinde Sorgulanan Dinî/Fıkhî Sorular Üzerine Bir Değerlendirme”, İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, no. 46, pp. 589–629, Dec. 2025, doi: 10.59777/ihad.1760262.
ISNAD
Kalkan, İsmet. “Online Sesli Foto Yöntemi Ile 2023 Kahramanmaraş Depremlerinde Sorgulanan Dinî Fıkhî Sorular Üzerine Bir Değerlendirme”. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi. 46 (December 1, 2025): 589-629. https://doi.org/10.59777/ihad.1760262.
JAMA
1.Kalkan İ. Online Sesli Foto Yöntemi ile 2023 Kahramanmaraş Depremlerinde Sorgulanan Dinî/Fıkhî Sorular Üzerine Bir Değerlendirme. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi. 2025;:589–629.
MLA
Kalkan, İsmet. “Online Sesli Foto Yöntemi Ile 2023 Kahramanmaraş Depremlerinde Sorgulanan Dinî Fıkhî Sorular Üzerine Bir Değerlendirme”. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, no. 46, Dec. 2025, pp. 589-2, doi:10.59777/ihad.1760262.
Vancouver
1.İsmet Kalkan. Online Sesli Foto Yöntemi ile 2023 Kahramanmaraş Depremlerinde Sorgulanan Dinî/Fıkhî Sorular Üzerine Bir Değerlendirme. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi. 2025 Dec. 1;(46):589-62. doi:10.59777/ihad.1760262