Research Article

İhbarcılık Kavramının Karşılaştırmalı Hukuk Işığında Türk Şirketler Hukuku Kapsamında Değerlendirilmesi

Volume: 81 Number: 3 January 4, 2024
EN TR

İhbarcılık Kavramının Karşılaştırmalı Hukuk Işığında Türk Şirketler Hukuku Kapsamında Değerlendirilmesi

Abstract

İhbarcılar, genel olarak bir organizasyon çatısı altındaki hukuka aykırı eylemleri, suiistimalleri, yolsuzlukları veya etik dışı işlemleri, organizasyon içindeki yetkili birime, ilgili idari kuruluşa veya kamuya bildiren kişi olarak tanımlanmaktadır. İhbarcıların kamunun ve ilgili idari kuruluşların haberdar olmasını sağlayarak şirketlerdeki hukuka aykırılıkları önledikleri birçok örnek bulunsa da ihbarcılar şirketler hukukunda hak ettiği değeri görmüş değildir. Özellikle ihbarcılar için kanuni bir koruma mekanizmasının bulunmaması nedeniyle şirketlerde ihbarcı faaliyetleri oldukça kısıtlanmıştır. Günümüzde bu sorunun önüne geçebilmek adına birçok ülkede ihbarcıların şirket içerisindeki faaliyetlerine yönelik hukuki düzenlemeler mevcuttur. Örneğin, Amerika Birleşik Devletleri’nde Enron ve WorldCom skandallarında ihbarcıların önemi anlaşılmış ve akabinde kabul edilen Sarbanes-Oxley Yasasında ve 2007-2008 finansal krizinden sonra kabul edilen Dodd-Frank Yasasında ihbarcıların korunmasına ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir. Benzer şekilde Birleşik Krallık’ta 1998 yılında Kamu Yararına Aydınlatma Kanunu (Public Interest Disclosure Act (PIDA)) yasalaşmıştır. Avrupa Birliği de 2019 yılında özel ve kamu sektörlerinde ihbarcılığın düzenlenmesi ve ihbarcıların korunması amacıyla 2019/1937 sayılı Avrupa Birliği İhbarcılık Direktifini kabul etmiştir. Belirtmeliyiz ki, ülkemizde ihbarcılık mekanizmasının şirketlerde işletilerek hukuka aykırılıkların tespitine ve devamında ihbarcıların korunmasına yönelik bir düzenleme bulunmamaktadır. Çalışmamızda, ilk olarak, ihbarcılık kavramının teorik altyapısı kurumsal yönetim ve uyum (compliance) bağlamında açıklanacak, sonrasında kavramın karşılaştırmalı hukuktaki yeri ve önemi incelenerek Türk hukuku bakımından alınması gereken örnekler tespit edilecek ve son olarak da ihbarcılığa Türk kurumsal yönetim yapılarında yer verilmesinin şirketlerde gerçekleşen suiistimalleri ve hukuka aykırılıkları azaltabileceğinden bahisle Türk şirketler hukukunda ihbarcılık düzenlemesine ilişkin değerlendirmeler sunulacaktır.

Keywords

References

  1. Abazi V, ‘The European Union Whistleblower Directive: A ‘Game Changer’ for Whistleblowing Protection?’ (2020) 49(4) Industrial Law Journal 640. google scholar
  2. ACFE 2020 Reports to the Nations - Global Study on Occupational Fraud and Abuse (Acfepublic. s3-us-west-2.amazonaws.com, 2023) erişim tarihi 3 Eylül 2023. google scholar
  3. Akıllı H S, Çam S, Kılınç S, Kızılboğa R, ‘Kamu Personelinin Etik İhlallerine Verdikleri Önem Derecesi ve Etik İhlallerin Bildirimi Konusundaki Görüşleri’ (2013) 89 Journal of Turkish Court of Accounts, 5-33. google scholar
  4. Alam H, ‘Whistleblowing And Corporate Governance: Accidental Allies Or Lifetime Partners?’ (2009) International Conference on Corporate Law (ICCL) 1st - 3rd June 2009, Surabaya, Indonesia. google scholar
  5. Alleyne P ve Pierce A, ‘Whistleblowing as a Corporate Governance Mechanism in the Caribbean’ in A Bissessar and S Ryan (eds) Snapshots in Governance: The Caribbean Experience (University of the West Indies Pub 2017). google scholar
  6. Alman Kurumsal Yönetim Yasası (Der Deutsche Corporate Governance Kodex) ‘Deutscher Corporate Governance Kodex’ (Dcgk.de, 2017) erişim tarihi 12 Mart 2023. google scholar
  7. Anayasa Mahkemesi, ‘Anayasa | Anayasa Mahkemesi’ (Anayasa.gov.tr, 2023) erişim tarihi 8 Mart 2023. google scholar
  8. Arslan T E ve Kayalar M, ‘Kamu ve Özel Sektör Çalışanlarının İfşa (Whistleblowing) Niyeti: Karşılaştırmalı Bir Analiz’ (2017) 19 KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 15-26. google scholar

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Environmental and Resources Law (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

January 4, 2024

Submission Date

April 12, 2022

Acceptance Date

October 15, 2023

Published in Issue

Year 2023 Volume: 81 Number: 3

APA
Karatepe Kaya, M., & Solak, E. (2024). İhbarcılık Kavramının Karşılaştırmalı Hukuk Işığında Türk Şirketler Hukuku Kapsamında Değerlendirilmesi. İstanbul Hukuk Mecmuası, 81(3), 699-748. https://doi.org/10.26650/mecmua.2023.81.3.0001
AMA
1.Karatepe Kaya M, Solak E. İhbarcılık Kavramının Karşılaştırmalı Hukuk Işığında Türk Şirketler Hukuku Kapsamında Değerlendirilmesi. İstanbul Hukuk Mecmuası. 2024;81(3):699-748. doi:10.26650/mecmua.2023.81.3.0001
Chicago
Karatepe Kaya, Meltem, and Ekrem Solak. 2024. “İhbarcılık Kavramının Karşılaştırmalı Hukuk Işığında Türk Şirketler Hukuku Kapsamında Değerlendirilmesi”. İstanbul Hukuk Mecmuası 81 (3): 699-748. https://doi.org/10.26650/mecmua.2023.81.3.0001.
EndNote
Karatepe Kaya M, Solak E (January 1, 2024) İhbarcılık Kavramının Karşılaştırmalı Hukuk Işığında Türk Şirketler Hukuku Kapsamında Değerlendirilmesi. İstanbul Hukuk Mecmuası 81 3 699–748.
IEEE
[1]M. Karatepe Kaya and E. Solak, “İhbarcılık Kavramının Karşılaştırmalı Hukuk Işığında Türk Şirketler Hukuku Kapsamında Değerlendirilmesi”, İstanbul Hukuk Mecmuası, vol. 81, no. 3, pp. 699–748, Jan. 2024, doi: 10.26650/mecmua.2023.81.3.0001.
ISNAD
Karatepe Kaya, Meltem - Solak, Ekrem. “İhbarcılık Kavramının Karşılaştırmalı Hukuk Işığında Türk Şirketler Hukuku Kapsamında Değerlendirilmesi”. İstanbul Hukuk Mecmuası 81/3 (January 1, 2024): 699-748. https://doi.org/10.26650/mecmua.2023.81.3.0001.
JAMA
1.Karatepe Kaya M, Solak E. İhbarcılık Kavramının Karşılaştırmalı Hukuk Işığında Türk Şirketler Hukuku Kapsamında Değerlendirilmesi. İstanbul Hukuk Mecmuası. 2024;81:699–748.
MLA
Karatepe Kaya, Meltem, and Ekrem Solak. “İhbarcılık Kavramının Karşılaştırmalı Hukuk Işığında Türk Şirketler Hukuku Kapsamında Değerlendirilmesi”. İstanbul Hukuk Mecmuası, vol. 81, no. 3, Jan. 2024, pp. 699-48, doi:10.26650/mecmua.2023.81.3.0001.
Vancouver
1.Meltem Karatepe Kaya, Ekrem Solak. İhbarcılık Kavramının Karşılaştırmalı Hukuk Işığında Türk Şirketler Hukuku Kapsamında Değerlendirilmesi. İstanbul Hukuk Mecmuası. 2024 Jan. 1;81(3):699-748. doi:10.26650/mecmua.2023.81.3.0001