Psychological Approaches to Mediation Along the Axis of Conflict Management, Conflict Resolution, and Decision-Making Process

Abstract

Conflict is an inevitable part of communal living, where people interact and communicate. Yet based on human existence, people are social creatures who communicate with various other individuals. Thus, for as long as these interactions and communications have occurred, people have started conflicts for various reasons. The study’s subject is mediation, a conflict management and resolution method that has been used as a peaceful means for resolving individual disputes that arise out of legal matters for various reasons. Mediation became a part of the Turkish legal system through Law No. 6325 on Mediation in Civil Disputes and is used with the aim of resolving interparty disputes (voluntary or compulsory) that arise out of private law before being referred to judicial remediation. Even though mediation appears to have a legal foundation, further examination shows it to also be closely related to other disciplines. Mediation is not a trial that flows with party submissions, as seen in lawsuit procedures. The essence of mediation involves analyzing conflicts of parties in dispute by listening to and understanding the parties, namely by getting to know the people who are in conflict. In this context, the main theme of the article is to establish a close connection between mediation and other disciplines such as communications, neurology, and psychology and to build bridges among these with the aim of contributing to the field on this basis.

Keywords

• Conflict Management
• Conflict Resolution
• Mediation
• Neurology
• Part of The Brain
• Amygdala
• Hippocampus
• Decision Making
• Mirror Neurons
• Psychology

Çatışma Yönetimi, Çatışma Çözümü ve Karar Verme Süreci Ekseninde Arabuluculuğa Psikolojik Yaklaşımlar

Abstract

Çatışma, insanların etkileşim ve iletişim içinde bulunduğu toplumsal yaşamın kaçınılmaz bir parçasıdır. Zira insan var olduğundan bu yana farklı bireyler ile iletişim içinde olan sosyal bir varlıktır. Bu sebeple bireyler arasında bu etkileşim ve iletişim olduğu sürece, insanlar farklı nedenlerden dolayı çatışma içine girmiştir. Çalışma konumuz itibariyle, bireylerin çeşitli sebeplerden dolayı hukuki meselelerden kaynaklanan uyuşmazlıklarının çatışma yönetimi ve çatışma çözümü yöntemleri ile barışçıl bir şekilde çözüme kavuşturulmasının yollarından biri de “arabuluculuk” olmuştur. Türk hukukunda 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ile hukuk sistemimize dahil olan arabuluculuk kurumu ile anlaşmazlığın tarafları arasında, özel hukuktan kaynaklanan uyuşmazlıkların (ihtiyari veya mecburi) yargı yoluna gidilmeden önce arabuluculuk yoluyla çözümü amaçlanmaktadır. Arabuluculuk kurumunun ilk planda hukuk temelli görünümüne rağmen, incelemeye konu edildikçe diğer başka disiplinler ile de yakından ilişkili olduğu görülmektedir. Arabuluculuk, dava prosedüründe karşımıza çıkan taraf dilekçeleri üzerinden cereyan eden bir muhakeme değildir. Arabuluculuğun özü, çatışan ve uyuşmazlık içine düşen tarafların çatışmalarını analiz etmek için onları dinlemek, anlamak bir başka ifade ile çatışma içinde olan insanı tanımak olgusuna dayanmaktadır. Buna bağlı olarak, arabuluculuk müzakereleri sırasında, çeşitli nedenlerden ötürü öfke, gerginlik, kaygı, hayal kırıklığı ve benzeri duygu durumlarını yaşayan uyuşmazlık taraflarının, böyle bir anda beyin yapılarının nasıl işlediğini, hangi duyguların onları tetiklediğini, hangi nörolojik ve psikolojik etkiler altında kaldıklarını, çatışmayı yönetebilmek için arabulucunun görebilmesi ve bu durumu kontrol edebilmesi gerekmektedir. Bu bağlamda makalemizin ana teması, arabuluculuğun iletişim, nöroloji ve psikoloji gibi diğer disiplinler ile olan yakın ilişkisini ortaya koyup, bunlar arasında bir köprü kurabilmeyi ve buna dayalı olarak da alana katkı sağlayabilmeyi hedef etmektedir.

Keywords

• Çatışma Yönetimi
• Çatışma Çözümü
• Arabuluculuk
• Nöroloji
• Beynin Bileşenleri
• Amigdala
• Hipokampus
• Karar Verme
• Ayna Nöronlar
• Psikoloji

References

1. Abanoz E, Yürütücü İşlevlerin Olaya İlişkin Potansiyeller Yönetimiyle Sınırda Entelektüel İşlevsellik, Dikkat Eksikliği; Hiperaktivite Bozukluğu ve Sağlıklı Gruplarla Karşılaştırılması, Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi, Uzmanlık Tezi, 2020). google scholar
2. Acar H,Karar Verme Tarzlarının Öz Yeterlilik ve Kaygı Düzeyleri Açısından İncelenmesi, (Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Yayınlanmamış YLT, 2021). google scholar
3. Akkirman D A, “Etkin Çatışma Yönetimi ve Müdahale Stratejileri”, (1998), (13), (2), D.E.Ü.Î.Î.B.F. Dergisi, 1. google scholar
4. Akman A/Yakut E, “Kişiler Arası Çatışma Yönetimi Yaklaşımlarının Demografik ve Kontrol Değişkenleri Açısından İncelenmesi”, (2018), (7), (2), International Journal of Social Science Research, 188. google scholar
5. Aktaş M. A, “Çatışma ve Çatışma Yönetimi Kavramına Güncel Bir Bakış", (2019), (1), (2), Niğde Ömer Halis Demir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 130. google scholar
6. Akyeşilmen N, Çatışma Yönetimi Kavramsal Bir Analiz, (Barışı Konuşmak, Teori ve Pratikte Çatışma Yönetimi), (1. Baskı, Pelikan Yayınevi, 2013). google scholar
7. Al B, “The Effect of Teamwork and Conflict Management on Perceived Individual Performance”, (2022), (4), (1), Journal of Organizational Behavior Review, 64. google scholar
8. Altıntaş D, “Markaların Yönünü Belirlemeye Yardımcı Bir Pusula: Pazarlama Penceresinden Hipokampusa Bakış”, (2020), (1), Sosyal Mucit Academic Review, 32. google scholar

9. Alvarez A. J /Emory E, “Executive Function and the Frontal Lobes A Meta-Analytic Review”, (2006), (3) (16), Neuropsychology Review, 17. google scholar
10. Azak A / T Sultan, “Klinik Karar Verme ve Hemşirelik”, 2009, (17), (3), Türkiye Klinikleri J. Med Ethics, 176. google scholar
11. Bader E. E, “The Psychology of Mediation: Issues of Self and Identity and the IDR Cycle, (2002), (10) Pepperdine Dispute Resolution Law Journal, 183. google scholar
12. Bakır Yiğitbaş Ş, “Risk ve Belirsizlik Altında Karar Verme Davranışı ve Nöroekonomi”, (2021), (7), (3), Balkan ve Yakın Doğu Sosyal Bilimler Dergisi, 25. google scholar
13. Bechara A, “The Role of Emotion in Decision-Making: Evidence from Neurologica Patients With Orbitofrontal Damage”, (2004), (55), Brain and Cognition, 30. google scholar
14. Behimehr S /Jamali R.H, “Cognitive Biases and Their Effects on Information Behavior of Graduate Students in Their Research Projects, (2020), (8), (2), Journal of Information Science Theory and Practice, 18. google scholar
15. Birke R, “Neuroscience and Settlement: An Examination of Scientific Innovations and Practical Applications”, (2010), (25), (2), Ohio State Journal on Dispute Resolution, 477. google scholar
16. Bruine de Bruin W, “On Assessment of Decision Quality: Considerations Regarding Utility, Conflict and Accountability”, in D.Harman/L.Macchi (eds), Thinking: Psychological Perspectives on Reasoning, Judgment and Decision Making, (John Wiley & Sons, Ltd, 2003). google scholar
17. Çağlayan A.O, Örgütsel Çatışma Yönetimi ve Bir Araştırma, (Pamukkale Üniversitesi SBE, Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış YLT, 2006). google scholar
18. Canbulat T, Beyin Uyumlu Öğrenme Yaklaşımının İlköğretim 5. Sınıf Sosyal Bilgiler Dersinde Öğrencilerin Akademim Başarılarına, Yönetici İşlevlerine ve Akademik Benlik Saygılarına Etkisi, (Dokuz Eylül Üniversitesi EBE, Yayınlanmamış Doktora Tezi, 2014). google scholar
19. Canlı E, Örgütlerde Kişilerarası Çatışmalar, (İstanbul Üniversitesi SBE, Yayınlanmamış YLT, 2001). google scholar
20. Çelik H/Aydoğdu N. B, “Duygu Odaklı Terapi: Psikoterapide Yeni Bir Yaklaşım”, (2018), (5), (2), e - Kafkas Eğitim Araştırmaları Dergisi, 50. google scholar
21. Çiftpınar B, “İkinci Dil Öğreniminde Beyin Temelli Kurgusal Yaklaşım”, (2012), (11), (1), Elementary Education Online, 107. google scholar
22. Cook R/ Bird G/ Catmur C/ Press C/ Heyes C, “Mirror Neurons: From Origin to Function”, (2014), (37), Behavioral and Brain Sciences, 177. google scholar
23. Cüceloğlu D, İnsan ve Davranışı, (15. Bası, Remzi Kitapevi, 2006). google scholar
24. Dağ N, “Beyin Yapısı ve Fonksiyonu ile Beyin Araştırmaları Tarihine Bir Bakış” (2001), (15), (47), EKEV Akademi Dergisi, 1. google scholar
25. Dağlı B/Sığrı Ü, “Çatışma Yönetiminde Liderin Arabuluculuk Rolü”, (2014), (1), Research Journal of Business and Management, 87, google scholar
26. Damasio R. A, “Emotion in the Perspective of Integrated Nervous System”, (1998), (26), Brain Research Reviews, 83. google scholar
27. Damasio R. A, Descartes’in Yanılgısı, (Duygu, Akıl ve İnsan Beyni), (Çev. Bahar Atlamaz), (3. Basım, Varlık Yayınları, 2006). google scholar
28. Dinç G/Özer Kaya D, “Karar Verme Süreciyle İlgili Beyin Yapıları: Derleme”, (2022), (11), (1), Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi, 142. google scholar
29. Dinçer Aydın U H, Nörogirişimcilik: Yaratıcılık, Fırsat Tanıma ve Karar Verme Sürecine Yönelik Bir Araştırma, (Pamukkale Üniversitesi SBE, Yayınlanmamış Doktora Tezi, 2021). google scholar
30. Doğan M. A, Duygusal Boyutlar Kuramının Sinirsel Terapilerde Olası Kullanım Alanları, (Üsküdar Üniversitesi SBE, Yayınlanmamış YLT, 2019), s.11. google scholar
31. Doruk A/Uzun Ö, “Limbik Sistem”, (1997), (8), (1-4), Klinik Psikofarmakoloji Bülteni, 10. google scholar
32. Duman B,Neden Beyin Temelli Öğrenme, (3. Baskı, Pegem Akademi Yayıncılık, 2015). google scholar
33. Emhan A, “Karar Verme Süreci ve Süreçte Bilişim Sistemlerinin Kullanılması”, (2007), (6), (21) Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 212. google scholar
34. Erduran Avcı D / google scholar
35. Yağbasan R, “Beyin Yarı Kürelerinin Baskın Olarak Kullanılmasına Yönelik Öğretim Stratejileri”, (2008), (28), (2), Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1. google scholar
36. Ertuğrul A/Rezaki M, “Prefrontal Korteks ve Şizofreni”, (2006), (16), (2), Klinik Psikofarmakoloji Bülteni, 118. google scholar
37. Ertürk Ç /Mutuş R, “Ayna Nöronların Aktivitesi ve Çeşitli Hastalıklar Üzerine Etkisi” (2022), (17), IGUSABDER, 648. google scholar
38. Gold I. J/ Shadlen N. M, “The Neural Basis of Decision Making”, (2007), (30), The Annual Review of Neuroscience, 535. google scholar
39. Gupta R / Koscik R. T / Bechara A / Tranel D, “The Amygdala and Decision Making”, 2011,49 (4), Neuropsychologia, 760. google scholar
40. Gültekin T / Çoşkuner M, “Episodik-Anlamsal Bellek ev Bağ Yönetimi Yaklaşımında Anlamsal Belleğin İz’i”, 2017, (6), (32), Idil Sanat ve Dil Dergisi, 1155. google scholar
41. Gümüşeli A. I, İzmir Ortaöğretim Okulları Yöneticilerinin Öğretmenler ile Aralarındaki Çatışmaları Yönetme Biçimleri, (Ankara Üniversitesi SBÜ, Yayınlanmamış Doktora Tezi,1994). google scholar
42. Güt A / Baloğlu Sevinç S, “Nöro Pazarlama”, iç Yasin Yılmaztürk/Çağatay Akdoğan (ed), Pazarlamada Seçme Konular: Kavramlar ve Çalışmalar, (Özgür Yayınları 2023). google scholar
43. Harı E/Cengiz C/Kılıç F/Yurdakoş E, “Ayna Nöron Sistemi ve Fonksiyonlarına Klinik Yaklaşım”, (2021), (84), (3), İstanbul Tıp Fakültesi Dergisi, 430. google scholar
44. İçellioğlu S, Prefrontal Yönetici İşlevlere Duyarlı Iowa Gambling Testinin Sağlıklı Türk Deneklerde Normatif Verilerinin Toplanması, (İstanbul Üniversitesi SBE, Yayınlanmamış YLT, 2008), 4; google scholar
45. İçellioğlu S, Karar Verme Davranışında "Somatik İşaret Hipotezinin" Önemine Dair Gelişimsel Bir Çalışma, (İstanbul Üniversitesi SBE, Yayınlanmamış Doktora Tezi, 2013). google scholar
46. İzci Y/Erbaş C.Y, “Hipokampus: Yapısı ve Fonksiyonları”, (2015), (25), (3), Türk Nöroşir Dergisi, 287. google scholar
47. Iacoboni M, “Imitation, Empathy; and Mirror Neurons”, (2009), (60), The Annual Review of Pyschology, 653, 665; google scholar
48. Jehn A. K / Mannix A. E,“The Dynamic Nature of Conflict: A Longitudinal Study of Intragroup Conflict and Group Performance”, (2001), (44), (2), The Academy of Management Journal, 238. google scholar
49. Jensen E, Teaching with the Brain in Mind, (2. Ed., Association for Supervision and Curriculum Development, 2005). google scholar
50. Kaku M, Zihnin Geleceği, Bilimin Zihni Anlamaya ve Geliştirmeye Yönelik Arayışları, (3. Basım, ODTÜ Yayıncılık, 2016). google scholar
51. Kara A/ Ünal B, “Östrojen ve Hipokampus İlişkisi”, 2010, 5 (3), Türkiye Klinikleri Nöroloji Dergisi, 167. google scholar
52. Karcıoğlu F / Alioğulları D. Z, “Çatışmanın Nedenleri ve Çatışma Yönetim Tarzları İlişkisi”, (2012), (26), (3-4), AÜİİBD, 215. google scholar
53. Karip E, Çatışma Yönetimi, (7. Baskı, Pegem Akademi Yayıncılık, 2020). google scholar
54. Kekeç E.K, Elif Kısmet Kekeç, Arabuluculuk Yoluyla Uyuşmazlık Çözümünde Temel Aşamalar ve Taktikler, (3. Baskı, Adalet Yayınevi, 2016). google scholar
55. Keren G / Miller E. C, “A Glossary of Terms and Concepts in Peace and Conflict Studies”, in Mary E. King (eds), (2. Ed., University for Peace, 2005). google scholar
56. Keysers C, “Mirror Neurons”, (2010), (19), (21) Current Biology, 971, 972; google scholar
57. Kıral E, “Yönetimde Karar ve Etik Karar Verme Sorunsalı”, (2015), (6), (2), Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 73. google scholar
58. Koçak K. Z, Yöneticilerin Çatışma Yönetimi Stilleri ile Çalışanların İş Verimliliği Arasındaki İlişki ve Bir Araştırma, (Aksaray Üniversitesi SBE, Yayınlanmamış YLT, 2018). google scholar
59. Koçak K.Z /Aktaş M. A, “Çatışma ve Çatışma Yönetimi Kavramına Güncel Bir Bakış", (2019), (1), (2), Niğde Ömer Halis Demir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 130. google scholar
60. Korucu Ş. T / Özer Kaya D, “Düşünüyorum Öyleyse Yapacağım: Karar Verme ve Eylemi Başlatma Sürecinde Korteksin İşlevi”, (2021), (6), (3), İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 199. google scholar
61. Köksoy F, “Çatışma Yönetimi mi Yoksa Çatışma Çözümü mü? Barış Müzakere Sürecine Teorik Olarak Yaklaşmak”, (2018), 7 (2), Güvenlik Bilimleri Dergisi, 203. google scholar
62. Köprülüoğlu M/Hareket S/Polat K/Özer Kaya D, “Ayna Nöronlar ve Güncel Rehabilitasyon Yaklaşımlarında Kullanımı: Geleneksel Derleme”, (2022), (7), (4), Türkiye Klinikleri Sağlık Bilimleri Dergisi, 1235. google scholar
63. Küçükay A, “Karar Vermenin Psikolojisi”, (2018), (9), (35), TAAD, 607, 611. google scholar
64. Lack J/ Bogacz F, “The Neurophysiology of ADR and Process Design: A New Approach to Conflict Prevention and Resolution”, (2012), (14), (1), Cardozo Journal of Conflict Resolution, 33. google scholar
65. Lerner S. J/Li Y/ Valdesolo P/Kassam S. K, “Emotion and Decision Making”, (2015), (66), Annual Review of Psychology, 799. google scholar
66. Metin A, “Yüz İfadelerinde Duygular: Derleme Çalışması”, (2019), (9), (10), (17), Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 2027. google scholar
67. Maclean D. P, “The Brain’s Generation Gap, (2002), The Social Contract, 185. google scholar
68. Missier D.F / Mantyla T/ Bruine de Bruin W, “Executive Functions in Decision Making: An Individual Differences Approach”, (2010), (16), (2), Thinking & Reasoning, 60. google scholar
69. O’Neill P. T, “Mirror Neurons, The New Neuroscience, And The Law, Some Preliminary Observations”, (2010), (39), Soutwestern Law Review, 499. google scholar
70. Oral T, “Kadın Beyni-Erkek Beyni: Değiş(e)meyecek Farklılıklarımız” iç Yasemin Işıktaç (ed), Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Sempozyumu, (Sümer Kitapevi, 2014), 77. google scholar
71. Özcan Ş, Çatışma Yönetimi, (1. Bası, İksadyayınevi, 2021). google scholar
72. Phillips-Wren G / Power J. D / Mora M, “Cognitive Bias, Decision Styles, and Risk Attitudes in Decision Making and DSS”, (2019), (28), (2), Journal of Decision Systems, 63,63. google scholar
73. Qiu L/Su J/Ni Y/Bai Y/Zang X/Li X/ Wan X“The Neural System of Metacognition Accompanying Decision-Making in the Prefrontal Cortex”, 2108/4, PLOS Biology, 1. google scholar
74. Rahim M. A, “Toward A Theory of Managing Organizational Conflict”, (2002), (13), (3), The International Journal of Conflict, 206. google scholar
75. Rizzolatti G/Fogassi L, “The Mirror Mechanism: Recent Findings and Perspectives”, (2014), Philosophical Transactions of The Royal Society, 1. google scholar
76. Saraçlı Ö/ Atasoy N/ Karaahmet E, “Yakın İlişkilerin Nörobiyolojisi”, (2012), (4), (4), Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 414. google scholar
77. Samuel M, “Bridging Mediation and Psychology: Mediatior’s Mindfullness and Raising”, (2017), (12), NALSAR Student Law Review 58. google scholar
78. Savun M, “Emosyonların Psikolojisi”, 2008, (66), Prof. Dr. Ayhan Songar II. Davranış Fizyolojisi Sempozyumu, 85. google scholar
79. Seçer E /Özer Kaya D, “Problem Çözme ve Karar Vermenin Nörobilişsel Süreci: Geleneksel Bir Derleme”, (2022), (7), (2), Türkiye Klinikleri Sağlık Bilimleri Dergisi, 588. google scholar
80. Sodacı Karataş G, Seçilen Çatışma Yönetimi Stratejisi ile Duygusal Emek Davranışı Arasındaki İlişki: Bir Saha Çalışması, (İstanbul Üniversitesi SBE, Yayınlanmamış YLT, 2019). google scholar
81. Sourdin T/ Hioe A, “Mediation and Psychological Priming”, 2016, (35), (1), The Arbitrator & Mediator, 76,79. (http://hdl.handle. net/1959.13/ 1344132). google scholar
82. Sökmen A./Yazıcıoğlu İ, “Thomas Modeli Kapsamında Yöneticilerin Çatışma Yönetimi Stilleri ve Tekstil İşletmelerinde Bir Alan Araştırması”, (2005), (1), Ticaret ve Turizm Eğitim Fakültesi Dergisi, 1. google scholar
83. Tan A, “Beyin Çalışmalarına Göre Sezgi ve Dinî Tecrübe”, iç İsmail Doğan/Enver Demirpolat/ Zeynep Sağır/Rahime Çelik (eds), Felsefe ve Din Bilimlerinde Lisansüstü Araştırmalar-I, (Lisans Yayıncılık, 2022). google scholar
84. Tanır F/ Aktaş B/Keskin M/Özer Kaya D, “Ayna Nöronların Fiziksel, Sosyal ve Bilişsel Fonksiyonlar Üzerindeki Rolü: Geleneksel Derleme”, (2022), (7) (4), Türkiye Klinikleri Sağlık Bilimleri Dergisi, 1248. google scholar
85. Thakore D,“Conflict and Conflict Management”, (2013), 8 (6), Journal of Business and Management, 7. google scholar
86. Tokcan H, Sosyal Bilimler Öğretiminde Bütünsel Beyin Yaklaşımı ile Modellendirilmiş Etkinliklerin Akademik Başarı ve Tutumlar Üzerine Etkisi, Gazi Üniversitesi EBE, Yayınlanmamış Doktora Tezi, 2007). google scholar
87. Topalkara K/Arslan A, “Emosyon ve Otonom Sinir Sistemi”, 1999, (1), Türk Nöroloji Dergisi, (1999), (1), 61. google scholar
88. Türnüklü A, “Lise Yöneticilerinin Çatışma Çözüm Strateji ve Taktiklerinin Sosyal Oluşturmacılık Kuramı Perspektifinden İncelenmesi”, (2005), (42), Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 255. google scholar
89. Türnüklü A / Şahin İ, “İlköğretim Okullarında Öğrenci Çatışmaları ve Öğretmenlerin Bu Çatışmalarla Başa Çıkma Stratejileri”, (2002), (30), Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 283. google scholar
90. Ulcay T/Kamaşak B, “Beyin İçindeki Yansımalar: Ayna Nöron Sistemi”, in Ahmet Özşimşek (ed). Güncel Nöroloji Çalışmaları, 2021, (3), 65. google scholar
91. Ulu H, "Karar Vermede Çalışma Belleği Yükü Görevlilerinin Üniversite Öğrencileri Üzerinde Araştırılması”, (İstanbul Üniversitesi SBE, Yayınlanmamış YLT, 2019). google scholar
92. Uzunlar H /Özer Kaya D, “Öğrenme, Problem Çözme ve Karar Vermenin Sinir Bilimi”, (2023), (10), (1), MCBU-SBED, 45. google scholar
93. Ünal D/Aksak S/ Shin D. J / Jadhav P. S, “Multiple Modes of Hippocampal-Prefrontal Interactions in Memory-Guided Behavior”, (2016), (40), Current Opinion in Neurobiology, 161. google scholar
94. Üngüren E,“Beynin Nöroanatomik ve Nörokimyasal Yapısının Kişilik ve Davranış Üzerindeki Etkisi”, (2015), (7), (1), Uluslararası Alanya İşletme Fakültesi Dergisi, 193. google scholar
95. Yener G. G, “Beyin-Sinir Ağları ve İlişkili Klinik Özellikler”, (2002), (5), Klinik Psikiyatri Dergisi, 135. google scholar
96. Yusufoğlu C. C, Stanislavski Sistemine Göre Psikoteknikte Eylemi Somatik İşaretleyici Hipotezi ile Ele Almak, (Kadir Has Üniversitesi SBE, Yayınlanmamış YLT, 2017). google scholar
97. Zararsız İ/Sarsılmaz M,“Prefrontal Korteks”, (2005), (25), Türkiye Klinikleri Dergisi, 232. google scholar
98. Zemelka M. A, “Theory of the Reptilian Brain in Neuromarketing in the Light of Neuroanatomy”, (2018), (3), (3), Theranostics Brain, Spine & Neural Disorders, 33. google scholar
99. Xu F/ Huang L,“Electrophysiological Measurement ofEmotion and Somatic State Affecting Ambiguity Decision: Evidences From SCRs, ERPs, and HR”, (2020), (11), Frontiers in Psychology, 1. google scholar