Türk Hukukunda Banka Yöneticilerinin ve Denetçilerin Şahsi İflas Sorumluluğu Düzenlemesi Çerçevesinde Farklılaştırılmış Teselsül Sorumluluğu İlkesinin Uygulanabilirliği Sorunu

Year 2024, Volume: 82 Issue: 4, 1011 - 1058, 30.12.2024

Dilek Cengiz

https://doi.org/10.26650/mecmua.2024.82.4.0004

Abstract

Bankalar, kaynaklarının kişisel menfaatler uğruna kötüye kullanılması bakımından daima ilgi odağı olmuşlardır. Çağımızdaki gelişmelerin sonucu olarak finansal piyasalar küreselleşmiştir. Bir banka nezdindeki kriz , ülke ekonomisini ; hatta Dünya’daki benzer ekonomik sorunlara sahip yakın ülkeleri de etkileyerek kapsamlı bir kriz yaratabilme potansiyeli kazanmıştır.Bu durum banka zararı kavramının önemini arttırımıştır. Böylece devletler banka krizlerinin önlenmesi için tedbirler almaya teşvik edilmiştir.

Türk hukukunda da, Bankacılık Kanunu m 110 düzenlemesinde; bir bankanın yöneticilerinin ve denetçilerinin kanuna aykırı karar ve işlemleriyle bankanın faaliyet izninin kaldırılmasına veya Fon’a devredilmesine neden olduklarının tespiti halinde, Fon kurulu kararıyla ve Fon’un talebi üzerine mahkeme tarafından doğrudan şahsen iflaslarına karar verilebileceğine hükmedilmiştir.Banka zararından doğan sorumluluğa ilişkin şahsi iflas gibi oldukça ağır bir sonuca hükmeden bu düzenlemenin kapsamının, açık ve net olarak tespiti gereklidir. Bu tespit uygulamanın istikrarı bakımından önemlidir. Bu makalenin konusu da Bankacılık Kanunu m110 düzenlemesi çerçevesinde bu tespiti güçleştiren temel bir hukuki sonun olan; banka zararının birden fazla kişi tarafından birlikte meydana getirilmesi durumunda, genel hüküm niteliğindeki farklılaştırılmış teselsül sorumluluğu düzenlemesinin uygulanabilirliğinin değerlendirilmesidir.

Keywords

Türk Banka Hukuku , 2.5411 Sayılı Bankacılık Kanunu M110 , Farklılaştırılmış Teselsül Sorumluluğu , Banka Yöneticilerinin ve Denetçilerin Şahsi İflas Sorumluluğu , Banka Zararı

The Problem of the Applicability of the Principle of the Differentiated Succession Responsibility Within the Framework of The Personal Bankruptcy Responsibility of Managers and Audits at the Turkish Law

Abstract

The banks have been a focus of interest regarding the misuse of their sources for the sake of personal benefits. The f inancial markets have been globalised in our era A crisis at or by a bank has gained the potential of creating comprehensive crisis by affecting the domestic economy and those of countries occurring within the close proximity and having similar economic problems. This circumstance raised the importance of the conception of the bank’s loss. Thus, the countries pertaining there to were encouraged to take relevantmeasures for preventing banking crises.

It has been adjudged at the Turkish Law that in case it is determined that the managers and auditors have caused the revocation of the operating permission or transfer of the bank into the Fund through their decisions and procedures contrary to the applicable law as far as the arrangement of Article 110 of the Banking Law, then it may be possible to decide upon their direct personal bankruptcy by the competent court through the decision of the Board of the Fund and upon request of the Fund. It is necessary to determine the scope of this arrangement on a clear and net basis imposing a substantial conclusion such as a personalbankruptcy pertaining to the responsibility arising from the Bank’s loss. The subject of this article is the applicability of differantiated responsibilty of succestion in the nature of general provision that is a basic legal problem making this determination diffucult in the regulation of Art 110 of Banking Law.

Keywords

Turkish Banking Law , Article 110 of the Banking Law no. 5411 , Differentiated Succession Responsibility , Personal Bankruptcy Responsibility of the Bank’s Managers and Auditors , Bank’s Loss

References

• Akdağ Güney N, ‘Bankalar Kanunu’na Göre Yönetim Kurulu Üyelerinin Verdikleri Zararla Sınırlı Şahsi Sorumluluklarının İsviçre Borçlar Kanunu Art. 759’da Yer Alan Farklılaştırılmış Teselsül (DifferenzierteSolidaritat)Düzenlemesi ile Karşılaştırılması’ Prof Dr Hüseyin Ülgen’e google scholar
• Armağan (1. BasıVedat 20071207-1240). (Şahsi Sorumluluk) google scholar
• Akdağ Güney N, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu’na Göre Yönetim Kurulu 1.Bası (Vedat 2012). (Yönetim Kurulu) google scholar
• Akıntürk T, Müteselsil Sorumluluk, (1.Bası AÜHF 1971). google scholar
• Altay S A,‘Anonim Ortaklıklar Hukukunda Farklılaştırılmış Teselsül’(2019) 14(151) THD 68-75 google scholar
• Alıcı Y, Bankacılık Kanunu Şerhi(1.Bası Beta 2007). google scholar
• Arslan F, ‘Farklılaştırılmış Teselsül İlkesi Uyarınca Bireysel Sorumluluğun Belirlenmesi’ (2021) 9(2) SÜHFD 165-195. google scholar
• Bahtiyar M, Ortaklıklar Hukuku(13. Bası, Beta,2019). google scholar
• Battal A, Bankacılık Kanunu Şerhi (1.Bası Seçkin 2006). (Şerh) google scholar
• Battal A, ‘Farklılaştırılmış Teselsül Kuralının Banka Yöneticilerinin Sorumluluğu Örneği Üzerinden Uygulanması’, (2022) ( Özel Sayı)HÜHFD 1-35. (Farklılaştırılmış Teselsül) google scholar
• BDDK Çalışma Tebliği, ‘Krizden İstikrara Türkiye Tecrübesi’, Eylül-2010 Ankara 1-17 http:// bddk.org.tr Erişim Tarihi25.Mart.2015. google scholar
• Bozkurt T, Şirketler Hukuku,(1.Bası,Legem 2019). google scholar
• Caner Şahin A, Türk Borçlar Kanununda Müteselsil Borçluluk,1. Bası(XII Levha 2017). google scholar
• Cengiz D, Türk Hukukunda Banka İşletmesinin Denetlenmesi ve Sorunlu Bankaların Çözümlenmesi, (1. Bası,Beta 2016). google scholar
• Çamoğlu E, Anonim Ortaklık Yönetim Kurulu Üyelerinin Hukuki Sorumluluğu (2.BasıVedat 2007) ( Hukuki Sorumluluk) google scholar
• .Çamoğlu E, ‘Banka Yönetim Kurulu Üyelerinin İflasının Koşulları’, 2011 27(1) BATIDER 5-17. (İflasın Koşulları) google scholar
• Çamoğlu E,‘Yeni Türk Ticaret Kanunu’nda Anonim Ortaklık Yönetim Kurulu Üyelerinin Hukuki Sorumluluğu’Prof Dr Şener Akyol’a Armağan (1.Bası Filiz 2011) 407-411. (Yönetim Kurulu ) google scholar
• Çamurcu E, Anonim Ortaklıklarda Farklılaştırılmış Teselsül İlkesi Uyarınca Yönetim Kurulu Üyelerinin Sorumluluklarının Belirlenmesi (1. Bası XII Levha 2015). google scholar
• Çolak Ö F ve Eser K, Finansal Sistem ve Bankalar (1.Bası Nobel 1999). google scholar
• Çolak, Ö F ve Eser K,’Makro Açıdan Türkiye’de Bankacılık Krizleri’ Bankacılık Sorunları Sempozyumu, Bildiriler-Tartışmalar-Paneller(1. Bası AÜBTHE 26-27 Kasım 2004). google scholar
• Dalcı Özdoğan N, Müteselsil Sorumluluk (Özellikle TBK m61 ve m162 vd Hükümleri Bağlamında), (1.Bası Seçkin 2015). google scholar
• Demiryas Caymaz N, Banka Yönetim Kurulu Üyelerinin Hukuki Sorumluluğu(1.Bası Vedat 2009). google scholar
• Doğrusöz H, Banka Yöneticilerinin ve Hakim Ortakların Şahsi Sorumluluğu (1. Bası Vedat 2010). google scholar
• Eren F, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 10.Bası,Yetkin 2008. google scholar
• Esen O, ‘Türk Bankacılık Sektörü’ Türkiye Ekonomisi: Sektörel Analiz(içinde)Derleyen Ahmet Şahinöz, (1.Bası İmaj 2001). google scholar
• Göktürk,K C ve Çelebi M,’ Farklılaştırılmış Teselsülün Özellikle Dış İlişki Bakımından Anlamı ve Bankacılık Kanunu’nun Şahsi İflas Sorumluluğu ile Karşılaştırılması’(2011)2(2) İnÜHFD, 247 283. google scholar
• Göktürk K, Banka Yönetici ve Ortaklarının Hukuki Sorumluluğu(Özellikle Şahsi İflas Kapsamında Sorumluluk(1.Bası,Adalet 2013). google scholar
• Gürsoy,K, ‘Birden Fazla Kimsenin Aynı Zarardan Sorumluluğu’ Prof Dr Mahmut Koloğlu’na 70. Yaş Armağanı,1. Bası(AÜHF 1975) 57-83. google scholar
• Helvacı M, Anonim Ortaklıkta Yönetim Kurulu Üyesinin Hukuki Sorumluluğu,(1. Bası, Beta, 1995). (Hukuki Sorumluluk) google scholar
• Helvacı,M, ’Anonim Ortaklıkta Yönetim Kurulu Üyesinin Hukuki Sorumluluğunun Müteselsil Olmasının Anlamı ve İsviçre Borçlar Kanunu 759. Maddesi ile Getirilen Müteselsil Sorumluluğun Anlamının Tanıtılması’ Prof Dr Hayri Domaniç’e Armağan,Cilt 1 (1, Bası Beta 2001) 217-232. (Müteselsil Sorumluluk) google scholar
• Helvacı M, ‘Yönetim Kurulu Üyelerinin Hukuki Sorumluluğunda Farklılaştırılmış Teselsül’, (Prof Dr Oğuz İmregün’e Saygı Sempozyumu (26Ekim 2013),10(2) GÜHFD 77-96.(Farklılaştırılmış Teselsül) google scholar
• Işık S, ‘Bankacılık Kanununa Göre Banka Yöneticileri Aleyhine Açılan Şahsi İflas Davasında Bankaya Verilen Zararlarla Sınırlı Sorumluluk Prensibinin Hukuki Niteliği ve İflas Yargılaması Bakımından Arz Ettiği Önem’Başak Baysal(Ed) Sorumluluk Hukuku, Seminerler Makaleler,1. Bası (XII Levha2017) 189-225. google scholar
• İşeri M, Son Finansal Krizler Ertesinde Türkiye’de Bankacılık (1.Bası Türkmen 2004). google scholar
• Kansu A, Gelişmekte Olan Ülkelerde Finansal Krizlerin Nedenleri(1. Bası Der 2002) 26-28. google scholar
• KarayalçınY, ‘İsviçre Hukukunda Müteselsil Sorumluluk Konusunda Tartışmalar Yasal Gelişmeler’, (2007)65(4 )ABD 107-119. google scholar
• Kendigelen A, Türk Ticaret Kanunu, Değişiklikler, Yenilikler ve İlk Tespitler, (2. Bası XII Levha 2012). google scholar
• Koç,H, ‘Anonim Şirket Yönetim Kurulu Üyelerinin Farklılaştırılmış Teselsül İlkesi Uyarınca Sorumluluklarına Genel Bir Bakış’2020 3(1) NEÜHFD, 62-82. google scholar
• Kostakoğlu C, Bankacılık Mevzuatı (1.Bası Beta,2002). google scholar
• Mimaroğlu S K, Anonim Şirketlerde İdare Meclisi Azalarının Hukuki Mesuliyeti (1. Bası Sevinç 1967) google scholar
• Oğuz S,’Bankacılık Kanunu Kapsamında Banka Yöneticilerinin Şahsi Sorumlulukları’, (2017) 8(1) İnÜHFD 255-286. google scholar
• Oğuzman K ve Öz, M T, Borçlar Hukuku, Genel Hükümler (7. Bası Vedat 2009). google scholar
• Oğuzman K ve Öz,M T,BorçlarHukuku,GenelHükümler C.ilt:2(15.Bası Vedat,2020). google scholar
• Önder T, Batan Bankalar Bağımsız Denetim veMeslek Ahlakı (1.Bası,Beta,2001). google scholar
• Poroy R,Tekinalp Ü ve Çamoğlu E, Ortaklıklar ve Kooperatif Hukuku (7. Bası Beta 2007). google scholar
• Poroy R,Tekinalp Ü ve Çamoğlu E, Ortaklıklar Hukuku I,(14.Bası, Vedat,2019). google scholar
• Pulaşlı H, Şirketler Hukuku Genel Esaslar (5.Baskı Adalet 2017). google scholar
• Reisoğlu S, Bankacılık Kanunu Şerhi Cilt 2 (2.Bası,Seçkin 2015). google scholar
• Serengil Ş O,Yönetim Kurulu Üyelerinin Sorumluluğunda Farklılaştırılmış Teselsül, Bahçeşehir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Özel Hukuk Ana Bilim Dalı, YayımlanmamışYüksek Lisans Tezi, (İstanbul,2010). google scholar
• Tandoğan, H, Türk Mesuliyet Hukuku (1.Bası AÜHF,1961). google scholar
• Taşdelen, S, Bankacılık Kanunu Şerhi 1.Bası, Turhan, 2006. google scholar
• Tekinalp Ü,Fondaki Bankanın Hukuku (1.Bası Lebip Yalkın 2003). (Fondaki Banka) google scholar
• Tekinalp Ü, Ünal Tekinalp’in Banka Hukukunun Esasları (2. BasıVedat 2009). (Banka Hukuku) google scholar
• Tekinalp Ü, Sermaye Ortaklıklarının Yeni Hukuku ( 4.BasıVedat 2015). (Yeni Hukuk) google scholar
• Tekinay S S,Akman S, Burcuoğlu H ve Altop A, Tekinay Borçlar Hukuku (6. Bası Filiz 1988). google scholar
• Uyar, S, Bankacılık Krizleri, (1.Bası Ziraat 2003). google scholar
• Tunay Batu, ‘Türk Bankacılık Sektöründe Rekabet ve Kırılganlık’, Bankacılar Dergisi 2009 google scholar
• Ülgen H. Helvacı M,Kaya, A ve Nomer Ertan F, Ticari İşletme Hukuku,(6.Bası, Vedat 2019). (68) 30-33. google scholar
• Üstün Ö, Bankacılık Krizleri ve Türk Bankacılık Sistemi, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2007. google scholar
• Yasaman H, ‘Yönetim Kurulu Üyelerine Karşı Açılabilecek Sorumluluk Davaları’ 2013 2(2) GÜHFD 97-112. google scholar
• Yördem Y, Anonim Ortaklık Yönetim Kurulu Üyelerinin Hukuki Sorumluluğunda Farklılaştırılmış Teselsül İlkesi,(2. Baskı Seçkin 2022). google scholar