Research Article

Devletin Uluslararası Sorumluluğa Ağırlıklı Olarak Diplomatik Himaye Çerçevesinde Başvurması: İç Başvuru Yollarının Tüketilmesi Şartının Uygulanabilirliği

Volume: 79 Number: 2 July 29, 2021
  • Ali Bal *
EN TR

Devletin Uluslararası Sorumluluğa Ağırlıklı Olarak Diplomatik Himaye Çerçevesinde Başvurması: İç Başvuru Yollarının Tüketilmesi Şartının Uygulanabilirliği

Abstract

Bir devletin bir başka devletin uluslararası hukuka aykırı eylemlerinden dolayı sorumluluğuna başvurmasının kabul edilebilirliği bakımından hangi şartların uygulanacağı, başvurunun niteliğine bağlıdır. Başvuran devletin doğrudan zarara uğradığı durumlarda diplomatik himayenin uluslararası örf ve âdet niteliğindeki şartları uygulanmayacağı için, fiilen vatandaşa verilen -ve hukukî bir varsayım gereğince devletin de dolaylı olarak uğradığı kabul edilen- zararlara dayanan başvuruların öncekilerden ayrı mütalaa edilmesi zorunludur. Uygulamada, özellikle iç başvuru yollarının tüketilmesi şartının uygulanabilirliğinin tespiti bakımından, devletin uluslararası mahkemelerde haklar öne sürerken doğrudan zararlarına mı yoksa dolaylı zararlarına mı dayandığı meselesi gündeme gelmektedir. Uluslararası Hukuk Komisyonunun ilgili uluslararası yargı ve hakemlik kararlarını ve doktrindeki görüşleri dikkate alarak hazırladığı Diplomatik Himayeye İlişkin Taslakta, bir uluslararası başvurunun “ağırlıklı olarak” vatandaşa verilen zarara dayanarak getirildiğinde, iç başvuru yollarının tüketilmesi gerekeceği öngörülmüştür. Bununla birlikte, devletin hem doğrudan hem de vatandaşlarının zararlarına dayanarak haklar öne sürdüğü böyle karma nitelikli başvurularda iç başvuru yollarının tüketilmesi şartının uygulanabilirliği hakkında karar vermek için, duruma göre, başka kriterlerin veya başvuruyla ilgili çeşitli unsurların da göz önünde bulundurulması gerektiği kabul edilebilmektedir. Bu makalede, bir devletin uluslararası sorumluluğa diplomatik himaye hakkını kullanmak suretiyle başvurduğunu tespit etmenin gerekliliği, zorlukları ve sonuçları, ilgili kodifikasyon çalışmaları, uluslararası yargı ve hakemlik organlarının kararları ve hukukî görüşler ışığında ayrıntılı bir şekilde incelenmektedir.

Keywords

Supporting Institution

Yazar bu çalışma için finansal destek almadığını beyan etmiştir.

References

  1. Acer Y ve Kaya İ, Uluslararası Hukuk Temel Ders Kitabı (11. Baskı, Seçkin 2020).
  2. Adede A O, ‘A Survey of Treaty Provisions on the Rule of Exhaustion of Local Remedies’ (1977) 18 Harvard International Law Journal 1-17.
  3. Adler M H, ‘The Exhaustion of the Local Remedies Rule after the International Court of Justice’s Decision in ELSI’ (1990) 39 ICLQ 641-653.
  4. Akehurst M ve Malanczuk P, Akehurst’s Modern Introduction to International Law (7. Baskı, Routledge 1997).
  5. Akkutay A İ, Diplomatik Koruma ve İnsan Hakları İlişkisi (Adalet 2013).
  6. Aksar Y, Teoride ve Uygulamada Uluslararası Hukuk, C 2 (5. Baskı, Seçkin 2019).
  7. Amerasinghe C F, Local Remedies in International Law (2. Baskı, Cambridge University Press 2004).
  8. Bal A, ‘Bayrak Devletinin Yabancı Gemi Mürettebatı Üzerindeki (Diplomatik) Himayesi’ iç Karadeniz 3. Uluslararası Sosyal Bilimler Kongresi Kitabı (UBAK 2020) 292-311 Erişim Tarihi 24.11.2020.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Law in Context

Journal Section

Research Article

Authors

Publication Date

July 29, 2021

Submission Date

December 7, 2020

Acceptance Date

-

Published in Issue

Year 2021 Volume: 79 Number: 2

APA
Bal, A. (2021). Devletin Uluslararası Sorumluluğa Ağırlıklı Olarak Diplomatik Himaye Çerçevesinde Başvurması: İç Başvuru Yollarının Tüketilmesi Şartının Uygulanabilirliği. İstanbul Hukuk Mecmuası, 79(2), 543-597. https://izlik.org/JA22LD67XA
AMA
1.Bal A. Devletin Uluslararası Sorumluluğa Ağırlıklı Olarak Diplomatik Himaye Çerçevesinde Başvurması: İç Başvuru Yollarının Tüketilmesi Şartının Uygulanabilirliği. İstanbul Hukuk Mecmuası. 2021;79(2):543-597. https://izlik.org/JA22LD67XA
Chicago
Bal, Ali. 2021. “Devletin Uluslararası Sorumluluğa Ağırlıklı Olarak Diplomatik Himaye Çerçevesinde Başvurması: İç Başvuru Yollarının Tüketilmesi Şartının Uygulanabilirliği”. İstanbul Hukuk Mecmuası 79 (2): 543-97. https://izlik.org/JA22LD67XA.
EndNote
Bal A (July 1, 2021) Devletin Uluslararası Sorumluluğa Ağırlıklı Olarak Diplomatik Himaye Çerçevesinde Başvurması: İç Başvuru Yollarının Tüketilmesi Şartının Uygulanabilirliği. İstanbul Hukuk Mecmuası 79 2 543–597.
IEEE
[1]A. Bal, “Devletin Uluslararası Sorumluluğa Ağırlıklı Olarak Diplomatik Himaye Çerçevesinde Başvurması: İç Başvuru Yollarının Tüketilmesi Şartının Uygulanabilirliği”, İstanbul Hukuk Mecmuası, vol. 79, no. 2, pp. 543–597, July 2021, [Online]. Available: https://izlik.org/JA22LD67XA
ISNAD
Bal, Ali. “Devletin Uluslararası Sorumluluğa Ağırlıklı Olarak Diplomatik Himaye Çerçevesinde Başvurması: İç Başvuru Yollarının Tüketilmesi Şartının Uygulanabilirliği”. İstanbul Hukuk Mecmuası 79/2 (July 1, 2021): 543-597. https://izlik.org/JA22LD67XA.
JAMA
1.Bal A. Devletin Uluslararası Sorumluluğa Ağırlıklı Olarak Diplomatik Himaye Çerçevesinde Başvurması: İç Başvuru Yollarının Tüketilmesi Şartının Uygulanabilirliği. İstanbul Hukuk Mecmuası. 2021;79:543–597.
MLA
Bal, Ali. “Devletin Uluslararası Sorumluluğa Ağırlıklı Olarak Diplomatik Himaye Çerçevesinde Başvurması: İç Başvuru Yollarının Tüketilmesi Şartının Uygulanabilirliği”. İstanbul Hukuk Mecmuası, vol. 79, no. 2, July 2021, pp. 543-97, https://izlik.org/JA22LD67XA.
Vancouver
1.Ali Bal. Devletin Uluslararası Sorumluluğa Ağırlıklı Olarak Diplomatik Himaye Çerçevesinde Başvurması: İç Başvuru Yollarının Tüketilmesi Şartının Uygulanabilirliği. İstanbul Hukuk Mecmuası [Internet]. 2021 Jul. 1;79(2):543-97. Available from: https://izlik.org/JA22LD67XA