Research Article

Akdeniz meyvesineği, Ceratitis capitata (Wiedemann) (Diptera: Tephritidae)’nin Marmara Bölgesi Meyve Bahçelerine Bulaşma Yolları, Kışlama Durumu ve Alınması Gerekli Önlemler

Volume: 9 Number: 2 August 21, 2023
EN TR

Akdeniz meyvesineği, Ceratitis capitata (Wiedemann) (Diptera: Tephritidae)’nin Marmara Bölgesi Meyve Bahçelerine Bulaşma Yolları, Kışlama Durumu ve Alınması Gerekli Önlemler

Öz

Akdeniz meyvesineği, Ceratitis capitata (Wiedemann) (Diptera: Tephritidae), ticari değer taşıyan birçok meyve türünün önemli bir zararlısıdır. Bazı ülkelerin karantina listesinde yer alan bu zararlı kayda değer ekonomik kayıplara yol açabilmektedir. Daha çok tropik ve subtropik bölgelerde yaygın olan Akdeniz meyve sineğine Marmara Bölgesinde de rastlanılmıştır. Bu çalışma Akdeniz meyvesineğinin Marmara Bölgesi (Bursa, Kocaeli ve Yalova)’ndeki meyve bahçelerine bulaşma yollarını, kışlama durumunu ve alınması gerekli önlemleri belirlemek amacıyla ele alınmıştır. Bulaşma yolları; sebze-meyve hallerine ve şehirlerarası yol yakınındaki konukçu meyve türlerinin bulunduğu bahçelere asılan para-feromon trimedlure’lu delta tipi tuzaklarda ergin takibi, meyvelerde vuruk kontrolü ve vuruklu meyvelerin de laboratuvarda kültüre alınmasıyla belirlenmiştir. Kışlama durumu ise toprak örneklemesi, yumurta ve larva ile bulaşık meyvelerin bahçede tel kafes altına bırakılması, laboratuvar koşullarında elde edilen pupaların saksı içerisinde tel kafes altına konulması, konukçu meyve ağaçlarının taç iz düşümünü kapsayacak şekilde tel kafes altına alınması ile araştırılmıştır. Marmara Bölgesinde 2015 - 2018 yılları arasında yürütülen bu çalışmada tuzaklarda ilk erginler sebze - meyve hallerinde mayıs-haziran, meyve bahçelerinde ise temmuz-ağustos-eylül aylarında görülmüştür. Meyve bahçelerinde yoğun yakalanma ekim ayının üçüncü haftasında, son yakalanma aralık ayının ikinci haftasında gerçekleşmiştir. Çalışma sonucunda zararlının Marmara Bölgesine Akdeniz ve Ege Bölgesinden ticari amaçla getirilen larva veya yumurta ile bulaşık meyveler ile taşındığı kanısına varılmıştır. Ayrıca, zararlının bölge koşullarında kışı toprakta pupa veya meyve içerisinde larva döneminde geçirdiğine dair bir bulgu elde edilmemiştir. Zararlının bölgeye bulaşmaması ve yerleşmemesi için iç karantina önlemlerinin alınması, meyve-sebze hallerinde sanitasyonun sağlanması, hasat sonrasında yere dökülen ve dalda bırakılmış ticari değer taşımayan meyvelerin imhası gibi kültürel ve yasal önlemlerin alınması önemli bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler

Supporting Institution

TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü

Project Number

TAGEM-BS-14/ 08-03/ 01-19

Thanks

Başta Projeyi desdekleyen TAGEM olmak üzere, Bursa ve Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığı, Hal Müdürlüklerine, Bursa, Kocaeli, Yalova İl Tarım ve Orman Müdürlüklerine, çalışma boyunca katkı sunan Bursa, İl Tarım ve Orman Müdürlüğü teknik elemanlarından Uğur EKMEKÇİ, Alaattin ÇAVUŞOOĞLU, Dr. Kıymet Senan COŞKUNCU, Kocaeli İl Tarım ve Orman Müdürlüğü teknik elemanlarından Mehmet Veysel AYHAN ve Serdar MEMİŞ’e teşekkürü borç biliriz.

References

  1. Anonim, (2008). Zirai mücadele teknik talimatları, Subtropik meyve zararlıları. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar Genel Müdürlüğü, Ankara, Cilt 5, 301 s.
  2. Başpınar, H., Çakmak, İ., Koçlu T., & Başpınar, N. (2009). Aydın ili meyve bahçelerinde Akdeniz meyve sineği, Ceratitis capitata (Wiedemann) (Diptera: Tephritidae)’nin biyo-ekolojisi, zararı, yayılışı ve turunçgil bahçelerinde savaşımı üzerinde çalışmalar. http://ulakbim.tubitak.gov.tr, Proje no: 105 O 178, Sonuç raporları, 47 s. [Erişim tarihi. 05.11.2018].
  3. Bateman, M. A. (1972). The ecology of fruit flies. Annual Review Entomology, 17, 493-518. https://doi.org/10.1146/annurev.en.17.010172.002425.
  4. Bircan, B., Koca, A. S., & Kaçar, G. (2020). Akdeniz meyvesineği (Ceratitis capitata Wiedemann)(Diptera: Tephritidae)’nin tanımı, dağılımı, biyolojisi, zararı ve mücadele yöntemleri. Journal of the Institute of Science and Technology, 10(4), 2353-2365. https://doi.org/10.21597/jist.691427.
  5. Boller, E. F., & Remund, U. (1987). Qualitative and quantitative life-table studies in Rhagoletis cerasi L. in Northwest Switzerland. Fruit flies of economic importance. Proceedings of the CEC/IOBC International Symposium, April 7-10. Rome, Italy.
  6. Buğday, M., & Keçeci, M. (2020). Studies on some bio-ecological parameters and damage status of Mediterranean fruit fly in Elazığ and Malatya province. Horticultural Studies, 37 (1), 64-75.
  7. Carey, J. R. (1984). Host-specific demographic studies of the Mediterranean fruit fly, Ceratitis capitata. Ecological Entomology, 9, 261-270. https://doi.org/10.1111/j.1365-2311.1984.tb00850.x.
  8. Christenson, L. D., & Foote, R. H. (1960). Biology of fruit flies. Annual Review Entomology, 5, 171-192. https://doi.org/10.1146/annurev.en.05.010160.001131.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Entomology

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

August 14, 2023

Publication Date

August 21, 2023

Submission Date

March 21, 2023

Acceptance Date

July 14, 2023

Published in Issue

Year 2023 Volume: 9 Number: 2

APA
Çetin, G., Hephızlı Göksel, P., Hantaş, C., & Akçay, M. E. (2023). Akdeniz meyvesineği, Ceratitis capitata (Wiedemann) (Diptera: Tephritidae)’nin Marmara Bölgesi Meyve Bahçelerine Bulaşma Yolları, Kışlama Durumu ve Alınması Gerekli Önlemler. Uluslararası Tarım Ve Yaban Hayatı Bilimleri Dergisi, 9(2), 162-175. https://doi.org/10.24180/ijaws.1268639

17365       17368               17366