Review

Teknoloji Odaklı Endüstri 4.0’dan İnsan Merkezli Endüstri 5.0’a Çalışmanın Geleceği

Volume: 41 Number: 1 March 6, 2026
TR EN

Teknoloji Odaklı Endüstri 4.0’dan İnsan Merkezli Endüstri 5.0’a Çalışmanın Geleceği

Abstract

2008 Küresel Ekonomik Krizi’nden sonra, Avrupa Birliği’nin kaybettiği rekabet avantajının geri kazanmak için geliştirdiği stratejilerden biri de Endüstri 4.0'a geçiştir. Bu çerçevede Endüstri 4.0'ın temel odak noktasını endüstriyel üretimde yüksek verimlilik ve esneklik sağlayan otomasyon ve robotik teknolojiler ile dijital ve yapay zekâ destekli teknolojilerin kullanılması oluşturmaktadır. Ancak Endüstri 4.0'ın sosyal adalet ve sürdürülebilirlik gibi ilkelerden yoksun olmasının yanı sıra, iklim değişikliğine yönelik yeşil ekonomiye geçiş, Covid-19 pandemisi ve (jeo)-politik riskler Endüstri 5.0’a geçişi gerekli kılmıştır. Aslında Endüstri 5.0 teknoloji odaklı bir endüstriyel yaklaşımdan insan merkezli, sürdürülebilir ve dayanıklı bir endüstriyel yaklaşıma geçilmesini vurgulamaktadır. Ancak Endüstri 5.0’a geçişin mevcut işgücü piyasasını büyük ölçüde yeniden şekillendirmesi ve işgücünün büyük bir kısmını beceri geliştirme ve yeniden beceri kazanma ile karşı karşıya bırakması beklenmektedir. Bu bağlamda bu çalışma, Endüstri 4.0’ın istihdam hacmi, işgücünün niteliği ve endüstri ilişkileri üzerindeki etkilerini araştırarak, insan merkezli Endüstri 5.0’a geçişin çalışmanın geleceğini nasıl etkileyeceğini kavramsal olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Bu açıdan eğitim sistemlerinin Endüstri 5.0'ın ihtiyaç duyacağı iş-vasıf gereklerini dikkate alarak gerekli güncellemeleri yapması Endüstri 5.0’a geçişin başarısı açısından son derece önemli olacaktır.

Keywords

References

  1. Ahrendt, D. and Mascherini, M. (2020). Living, working and Covid-19. Eurofound First findings Report – April 2020.
  2. Alves, J, Lima, T.M. and Gaspar, P.D. (2023). Is industry 5.0 a human-centred approach? A systematic review. Processes, 11(1), 193, 1-15. https://doi.org/10.3390/pr11010193.
  3. Balliester, T. and Elsheikhi, A. (2018). The future of work: A literature review. ILO Research Department, Working Paper No. 29.
  4. Belzunegui-Eraso, A. and Erro-Garcés, A. (2020). Teleworking in the context of the Covid-19 crisis. Sustainability, 12, 3662: 1-18.
  5. BRICS Business Council (2017). Skill development for industry 4.0. A White Paper by BRICS Skill Development Working Group, BRICS Business Council, India Group. Erişim adresi http://www.globalskillsummit.com/ Whitepaper-Summary.pdf (11.06.2019).
  6. Bonekamp, L. and Sure, M. (2015). Consequences of industry 4.0 on human labour and work organisation. Journal of Business and Media Psychology, 6(1), 33-44.
  7. Bosch, G. and Schmitz-Kießler, J. (2020). Shaping industry 4.0 – An experimental approach developed by German trade unions. Transfer: European Review of Labour and Research, 26(2), 189-206. https://doi.org/10.1177/1024258920918480.
  8. Breque, M., De Nul, L. and Petridis, A. (2021). Industry 5.0 – Towards a sustainable, human-centric and resilient European industry. Publications Office of the European Union, European Commission, Directorate-General for Research and Innovation, https://data.europa.eu/doi/10.2777/308407.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Labor Economics and Industrial Relations

Journal Section

Review

Publication Date

March 6, 2026

Submission Date

February 24, 2025

Acceptance Date

June 24, 2025

Published in Issue

Year 2026 Volume: 41 Number: 1

APA
Görmüş, A. (2026). Teknoloji Odaklı Endüstri 4.0’dan İnsan Merkezli Endüstri 5.0’a Çalışmanın Geleceği. İzmir İktisat Dergisi, 41(1), 175-200. https://doi.org/10.24988/ije.1646027
AMA
1.Görmüş A. Teknoloji Odaklı Endüstri 4.0’dan İnsan Merkezli Endüstri 5.0’a Çalışmanın Geleceği. İzmir İktisat Dergisi. 2026;41(1):175-200. doi:10.24988/ije.1646027
Chicago
Görmüş, Ayhan. 2026. “Teknoloji Odaklı Endüstri 4.0’dan İnsan Merkezli Endüstri 5.0’a Çalışmanın Geleceği”. İzmir İktisat Dergisi 41 (1): 175-200. https://doi.org/10.24988/ije.1646027.
EndNote
Görmüş A (March 1, 2026) Teknoloji Odaklı Endüstri 4.0’dan İnsan Merkezli Endüstri 5.0’a Çalışmanın Geleceği. İzmir İktisat Dergisi 41 1 175–200.
IEEE
[1]A. Görmüş, “Teknoloji Odaklı Endüstri 4.0’dan İnsan Merkezli Endüstri 5.0’a Çalışmanın Geleceği”, İzmir İktisat Dergisi, vol. 41, no. 1, pp. 175–200, Mar. 2026, doi: 10.24988/ije.1646027.
ISNAD
Görmüş, Ayhan. “Teknoloji Odaklı Endüstri 4.0’dan İnsan Merkezli Endüstri 5.0’a Çalışmanın Geleceği”. İzmir İktisat Dergisi 41/1 (March 1, 2026): 175-200. https://doi.org/10.24988/ije.1646027.
JAMA
1.Görmüş A. Teknoloji Odaklı Endüstri 4.0’dan İnsan Merkezli Endüstri 5.0’a Çalışmanın Geleceği. İzmir İktisat Dergisi. 2026;41:175–200.
MLA
Görmüş, Ayhan. “Teknoloji Odaklı Endüstri 4.0’dan İnsan Merkezli Endüstri 5.0’a Çalışmanın Geleceği”. İzmir İktisat Dergisi, vol. 41, no. 1, Mar. 2026, pp. 175-00, doi:10.24988/ije.1646027.
Vancouver
1.Ayhan Görmüş. Teknoloji Odaklı Endüstri 4.0’dan İnsan Merkezli Endüstri 5.0’a Çalışmanın Geleceği. İzmir İktisat Dergisi. 2026 Mar. 1;41(1):175-200. doi:10.24988/ije.1646027
İzmir Journal of Economics
is indexed and abstracted by
TR-DİZİN, DOAJ, EBSCO, ERIH PLUS, Index Copernicus, Ulrich’s Periodicals Directory, EconLit, Harvard Hollis, Google Scholar, OAJI, SOBIAD, CiteFactor, OJOP, Araştırmax, WordCat, OpenAIRE, Base, IAD, Academindex

Dokuz Eylul University Publishing House Web Page
https://kutuphane.deu.edu.tr/yayinevi/

Journal Contact Details Page
https://dergipark.org.tr/en/pub/ije/contacts