Derleme

Teknoloji Odaklı Endüstri 4.0’dan İnsan Merkezli Endüstri 5.0’a Çalışmanın Geleceği

Cilt: 41 Sayı: 1 6 Mart 2026
PDF İndir
TR EN

Teknoloji Odaklı Endüstri 4.0’dan İnsan Merkezli Endüstri 5.0’a Çalışmanın Geleceği

Öz

2008 Küresel Ekonomik Krizi’nden sonra, Avrupa Birliği’nin kaybettiği rekabet avantajının geri kazanmak için geliştirdiği stratejilerden biri de Endüstri 4.0'a geçiştir. Bu çerçevede Endüstri 4.0'ın temel odak noktasını endüstriyel üretimde yüksek verimlilik ve esneklik sağlayan otomasyon ve robotik teknolojiler ile dijital ve yapay zekâ destekli teknolojilerin kullanılması oluşturmaktadır. Ancak Endüstri 4.0'ın sosyal adalet ve sürdürülebilirlik gibi ilkelerden yoksun olmasının yanı sıra, iklim değişikliğine yönelik yeşil ekonomiye geçiş, Covid-19 pandemisi ve (jeo)-politik riskler Endüstri 5.0’a geçişi gerekli kılmıştır. Aslında Endüstri 5.0 teknoloji odaklı bir endüstriyel yaklaşımdan insan merkezli, sürdürülebilir ve dayanıklı bir endüstriyel yaklaşıma geçilmesini vurgulamaktadır. Ancak Endüstri 5.0’a geçişin mevcut işgücü piyasasını büyük ölçüde yeniden şekillendirmesi ve işgücünün büyük bir kısmını beceri geliştirme ve yeniden beceri kazanma ile karşı karşıya bırakması beklenmektedir. Bu bağlamda bu çalışma, Endüstri 4.0’ın istihdam hacmi, işgücünün niteliği ve endüstri ilişkileri üzerindeki etkilerini araştırarak, insan merkezli Endüstri 5.0’a geçişin çalışmanın geleceğini nasıl etkileyeceğini kavramsal olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Bu açıdan eğitim sistemlerinin Endüstri 5.0'ın ihtiyaç duyacağı iş-vasıf gereklerini dikkate alarak gerekli güncellemeleri yapması Endüstri 5.0’a geçişin başarısı açısından son derece önemli olacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ahrendt, D. and Mascherini, M. (2020). Living, working and Covid-19. Eurofound First findings Report – April 2020.
  2. Alves, J, Lima, T.M. and Gaspar, P.D. (2023). Is industry 5.0 a human-centred approach? A systematic review. Processes, 11(1), 193, 1-15. https://doi.org/10.3390/pr11010193.
  3. Balliester, T. and Elsheikhi, A. (2018). The future of work: A literature review. ILO Research Department, Working Paper No. 29.
  4. Belzunegui-Eraso, A. and Erro-Garcés, A. (2020). Teleworking in the context of the Covid-19 crisis. Sustainability, 12, 3662: 1-18.
  5. BRICS Business Council (2017). Skill development for industry 4.0. A White Paper by BRICS Skill Development Working Group, BRICS Business Council, India Group. Erişim adresi http://www.globalskillsummit.com/ Whitepaper-Summary.pdf (11.06.2019).
  6. Bonekamp, L. and Sure, M. (2015). Consequences of industry 4.0 on human labour and work organisation. Journal of Business and Media Psychology, 6(1), 33-44.
  7. Bosch, G. and Schmitz-Kießler, J. (2020). Shaping industry 4.0 – An experimental approach developed by German trade unions. Transfer: European Review of Labour and Research, 26(2), 189-206. https://doi.org/10.1177/1024258920918480.
  8. Breque, M., De Nul, L. and Petridis, A. (2021). Industry 5.0 – Towards a sustainable, human-centric and resilient European industry. Publications Office of the European Union, European Commission, Directorate-General for Research and Innovation, https://data.europa.eu/doi/10.2777/308407.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

6 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

24 Şubat 2025

Kabul Tarihi

24 Haziran 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 41 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Görmüş, A. (2026). Teknoloji Odaklı Endüstri 4.0’dan İnsan Merkezli Endüstri 5.0’a Çalışmanın Geleceği. İzmir İktisat Dergisi, 41(1), 175-200. https://doi.org/10.24988/ije.1646027
AMA
1.Görmüş A. Teknoloji Odaklı Endüstri 4.0’dan İnsan Merkezli Endüstri 5.0’a Çalışmanın Geleceği. ije. 2026;41(1):175-200. doi:10.24988/ije.1646027
Chicago
Görmüş, Ayhan. 2026. “Teknoloji Odaklı Endüstri 4.0’dan İnsan Merkezli Endüstri 5.0’a Çalışmanın Geleceği”. İzmir İktisat Dergisi 41 (1): 175-200. https://doi.org/10.24988/ije.1646027.
EndNote
Görmüş A (01 Mart 2026) Teknoloji Odaklı Endüstri 4.0’dan İnsan Merkezli Endüstri 5.0’a Çalışmanın Geleceği. İzmir İktisat Dergisi 41 1 175–200.
IEEE
[1]A. Görmüş, “Teknoloji Odaklı Endüstri 4.0’dan İnsan Merkezli Endüstri 5.0’a Çalışmanın Geleceği”, ije, c. 41, sy 1, ss. 175–200, Mar. 2026, doi: 10.24988/ije.1646027.
ISNAD
Görmüş, Ayhan. “Teknoloji Odaklı Endüstri 4.0’dan İnsan Merkezli Endüstri 5.0’a Çalışmanın Geleceği”. İzmir İktisat Dergisi 41/1 (01 Mart 2026): 175-200. https://doi.org/10.24988/ije.1646027.
JAMA
1.Görmüş A. Teknoloji Odaklı Endüstri 4.0’dan İnsan Merkezli Endüstri 5.0’a Çalışmanın Geleceği. ije. 2026;41:175–200.
MLA
Görmüş, Ayhan. “Teknoloji Odaklı Endüstri 4.0’dan İnsan Merkezli Endüstri 5.0’a Çalışmanın Geleceği”. İzmir İktisat Dergisi, c. 41, sy 1, Mart 2026, ss. 175-00, doi:10.24988/ije.1646027.
Vancouver
1.Ayhan Görmüş. Teknoloji Odaklı Endüstri 4.0’dan İnsan Merkezli Endüstri 5.0’a Çalışmanın Geleceği. ije. 01 Mart 2026;41(1):175-200. doi:10.24988/ije.1646027

İzmir İktisat Dergisi
TR-DİZİN, DOAJ, EBSCO, ERIH PLUS, Index Copernicus, Ulrich’s Periodicals Directory, EconLit, Harvard Hollis, Google Scholar, OAJI, SOBIAD, CiteFactor, OJOP, Araştırmax, WordCat, OpenAIRE, Base, IAD, Academindex
tarafından taranmaktadır.

Dokuz Eylül Üniversitesi Yayınevi Web Sitesi
https://kutuphane.deu.edu.tr/yayinevi/

Dergi İletişim Bilgileri Sayfası
https://dergipark.org.tr/tr/pub/ije/contacts


İZMİR İKTİSAT DERGİSİ 2022 yılı 37. cilt 1. sayı ile birlikte sadece elektronik olarak yayınlanmaya başlamıştır.