TR
EN
Türkiye’de CO2 Emisyonu ve Sağlık Harcamaları: Ekonomik Büyüme, Yenilenebilir Enerji Tüketimi ve Kentleşme Üzerine Ampirik Kanıtlar
Abstract
Bu çalışma, Türkiye’ de sağlık harcamaları, yenilenebilir enerji tüketimi ve ekonomik büyüme ile çevre kirliliği arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Bu kapsamda kişi başına düşen gayri safi yurtiçi hasıla, kişi başına düşen sağlık harcamaları, yenilenebilir enerji tüketimi ve kentsel nüfus artışı ile kişi başına düşen CO2 emisyonu değişkenleri kullanılarak uzun ve kısa dönemli etkileri otoregresif dağıtılmış gecikme (ARDL) yöntemi ile analiz edilmiştir. 1990-2021 dönemi için yıllık zaman serisi verileri kullanılmıştır. Analiz sonucu değişkenler arasında eş bütünleşme ilişkisinin mevcut olduğunu göstermektedir. Uzun dönemde ekonomik büyüme ile CO2 emisyonu arasında pozitif yönlü, yenilenebilir enerji tüketimi, sağlık harcamaları ve kentleşme ile CO2 emisyonu arasında ise negatif yönlü bir ilişki ortaya çıkmaktadır. Kısa dönemde sadece ekonomik büyüme ile yenilenebilir enerji tüketiminin CO2 emisyonu ile ilişkili olduğu belirlenmiştir. Bu sonuçlara göre Türkiye’ de çevre kirliliğini önlemek için çevresel sürdürülebilirliği dikkate alan ekonomik büyüme ve sağlık harcamaları politikalarının ve aynı zamanda yenilenebilir enerji tüketimini artıran politikaların teşvik edilmesi gerekmektedir.
Keywords
References
- Acheampong, A. O., Dzator, J., & Savage, D. A. (2021). Renewable energy, CO2 emissions and economic growth in sub-Saharan Africa: does institutional quality matter? Journal of Policy Modeling, 43(5), 1070-1093. https://doi.org/10.1016/j.jpolmod.2021.03.011
- Adams, S., & Acheampong, A. O. (2019). Reducing carbon emissions: the role of renewable energy and democracy. Journal of Cleaner Production, 240, 118245. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2019.118245
- Adebayo, T. S., & Ullah, S. (2024). Towards a sustainable future: The role of energy efficiency, renewable energy, and urbanization in limiting CO2 emissions in Sweden. Sustainable development, 32(1), 244-259. doi: 10.1002/sd.2658
- Akbar, M., Hussain, A., Akbar, A., & Ullah, I. (2021). The dynamic association between healthcare spending, CO2 emissions, and human development index in OECD countries: evidence from panel VAR model. Environment, development and sustainability, 23(7), 10470-10489. https://doi.org/10.1007/s10668-020-01066-5
- Akbostancı, E., Türüt-Aşık, S., & Tunç, G. İ. (2009). The relationship between income and environment in Turkey: is there an environmental Kuznets curve?. Energy policy, 37(3), 861-867. doi:10.1016/j.enpol.2008.09.088
- Alam, M. B., & Hossain, M. S. (2024). Investigating the connections between China's economic growth, use of renewable energy, and research and development concerning CO2 emissions: An ARDL Bound Test Approach. Technological Forecasting and Social Change, 201, 123220. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2024.123220
- Alimi, O. Y., Ajide, K. B., & Isola, W. A. (2020). Environmental quality and health expenditure in ECOWAS. Environment, Development and Sustainability, 22(6), 5105-5127. https://doi.org/10.1007/s10668-019-00416-2
- Almulhim, A. A., Inuwa, N., Chaouachi, M., & Samour, A. (2025). Testing the impact of renewable energy and institutional quality on Consumption-Based CO2 emissions: Fresh insights from MMQR approach. Sustainability, 17(2), 704. https://doi.org/10.3390/su17020704
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Applied Macroeconometrics, Time-Series Analysis, Growth, Sustainable Development
Journal Section
Research Article
Authors
Publication Date
September 7, 2026
Submission Date
August 8, 2025
Acceptance Date
March 10, 2026
Published in Issue
Year 2026 Volume: 41 Number: 3
APA
Öztürk Yaprak, Z. (2026). Türkiye’de CO2 Emisyonu ve Sağlık Harcamaları: Ekonomik Büyüme, Yenilenebilir Enerji Tüketimi ve Kentleşme Üzerine Ampirik Kanıtlar. İzmir İktisat Dergisi, 41(3), 767-794. https://doi.org/10.24988/ije.1760919
AMA
1.Öztürk Yaprak Z. Türkiye’de CO2 Emisyonu ve Sağlık Harcamaları: Ekonomik Büyüme, Yenilenebilir Enerji Tüketimi ve Kentleşme Üzerine Ampirik Kanıtlar. İzmir İktisat Dergisi. 2026;41(3):767-794. doi:10.24988/ije.1760919
Chicago
Öztürk Yaprak, Zeynep. 2026. “Türkiye’de CO2 Emisyonu Ve Sağlık Harcamaları: Ekonomik Büyüme, Yenilenebilir Enerji Tüketimi Ve Kentleşme Üzerine Ampirik Kanıtlar”. İzmir İktisat Dergisi 41 (3): 767-94. https://doi.org/10.24988/ije.1760919.
EndNote
Öztürk Yaprak Z (September 1, 2026) Türkiye’de CO2 Emisyonu ve Sağlık Harcamaları: Ekonomik Büyüme, Yenilenebilir Enerji Tüketimi ve Kentleşme Üzerine Ampirik Kanıtlar. İzmir İktisat Dergisi 41 3 767–794.
IEEE
[1]Z. Öztürk Yaprak, “Türkiye’de CO2 Emisyonu ve Sağlık Harcamaları: Ekonomik Büyüme, Yenilenebilir Enerji Tüketimi ve Kentleşme Üzerine Ampirik Kanıtlar”, İzmir İktisat Dergisi, vol. 41, no. 3, pp. 767–794, Sept. 2026, doi: 10.24988/ije.1760919.
ISNAD
Öztürk Yaprak, Zeynep. “Türkiye’de CO2 Emisyonu Ve Sağlık Harcamaları: Ekonomik Büyüme, Yenilenebilir Enerji Tüketimi Ve Kentleşme Üzerine Ampirik Kanıtlar”. İzmir İktisat Dergisi 41/3 (September 1, 2026): 767-794. https://doi.org/10.24988/ije.1760919.
JAMA
1.Öztürk Yaprak Z. Türkiye’de CO2 Emisyonu ve Sağlık Harcamaları: Ekonomik Büyüme, Yenilenebilir Enerji Tüketimi ve Kentleşme Üzerine Ampirik Kanıtlar. İzmir İktisat Dergisi. 2026;41:767–794.
MLA
Öztürk Yaprak, Zeynep. “Türkiye’de CO2 Emisyonu Ve Sağlık Harcamaları: Ekonomik Büyüme, Yenilenebilir Enerji Tüketimi Ve Kentleşme Üzerine Ampirik Kanıtlar”. İzmir İktisat Dergisi, vol. 41, no. 3, Sept. 2026, pp. 767-94, doi:10.24988/ije.1760919.
Vancouver
1.Zeynep Öztürk Yaprak. Türkiye’de CO2 Emisyonu ve Sağlık Harcamaları: Ekonomik Büyüme, Yenilenebilir Enerji Tüketimi ve Kentleşme Üzerine Ampirik Kanıtlar. İzmir İktisat Dergisi. 2026 Sep. 1;41(3):767-94. doi:10.24988/ije.1760919