Araştırma Makalesi

Türkiye’de CO2 Emisyonu ve Sağlık Harcamaları: Ekonomik Büyüme, Yenilenebilir Enerji Tüketimi ve Kentleşme Üzerine Ampirik Kanıtlar

Cilt: 41 Sayı: 3 7 Eylül 2026
PDF İndir
TR EN

Türkiye’de CO2 Emisyonu ve Sağlık Harcamaları: Ekonomik Büyüme, Yenilenebilir Enerji Tüketimi ve Kentleşme Üzerine Ampirik Kanıtlar

Öz

Bu çalışma, Türkiye’ de sağlık harcamaları, yenilenebilir enerji tüketimi ve ekonomik büyüme ile çevre kirliliği arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Bu kapsamda kişi başına düşen gayri safi yurtiçi hasıla, kişi başına düşen sağlık harcamaları, yenilenebilir enerji tüketimi ve kentsel nüfus artışı ile kişi başına düşen CO2 emisyonu değişkenleri kullanılarak uzun ve kısa dönemli etkileri otoregresif dağıtılmış gecikme (ARDL) yöntemi ile analiz edilmiştir. 1990-2021 dönemi için yıllık zaman serisi verileri kullanılmıştır. Analiz sonucu değişkenler arasında eş bütünleşme ilişkisinin mevcut olduğunu göstermektedir. Uzun dönemde ekonomik büyüme ile CO2 emisyonu arasında pozitif yönlü, yenilenebilir enerji tüketimi, sağlık harcamaları ve kentleşme ile CO2 emisyonu arasında ise negatif yönlü bir ilişki ortaya çıkmaktadır. Kısa dönemde sadece ekonomik büyüme ile yenilenebilir enerji tüketiminin CO2 emisyonu ile ilişkili olduğu belirlenmiştir. Bu sonuçlara göre Türkiye’ de çevre kirliliğini önlemek için çevresel sürdürülebilirliği dikkate alan ekonomik büyüme ve sağlık harcamaları politikalarının ve aynı zamanda yenilenebilir enerji tüketimini artıran politikaların teşvik edilmesi gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Acheampong, A. O., Dzator, J., & Savage, D. A. (2021). Renewable energy, CO2 emissions and economic growth in sub-Saharan Africa: does institutional quality matter? Journal of Policy Modeling, 43(5), 1070-1093. https://doi.org/10.1016/j.jpolmod.2021.03.011
  2. Adams, S., & Acheampong, A. O. (2019). Reducing carbon emissions: the role of renewable energy and democracy. Journal of Cleaner Production, 240, 118245. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2019.118245
  3. Adebayo, T. S., & Ullah, S. (2024). Towards a sustainable future: The role of energy efficiency, renewable energy, and urbanization in limiting CO2 emissions in Sweden. Sustainable development, 32(1), 244-259. doi: 10.1002/sd.2658
  4. Akbar, M., Hussain, A., Akbar, A., & Ullah, I. (2021). The dynamic association between healthcare spending, CO2 emissions, and human development index in OECD countries: evidence from panel VAR model. Environment, development and sustainability, 23(7), 10470-10489. https://doi.org/10.1007/s10668-020-01066-5
  5. Akbostancı, E., Türüt-Aşık, S., & Tunç, G. İ. (2009). The relationship between income and environment in Turkey: is there an environmental Kuznets curve?. Energy policy, 37(3), 861-867. doi:10.1016/j.enpol.2008.09.088
  6. Alam, M. B., & Hossain, M. S. (2024). Investigating the connections between China's economic growth, use of renewable energy, and research and development concerning CO2 emissions: An ARDL Bound Test Approach. Technological Forecasting and Social Change, 201, 123220. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2024.123220
  7. Alimi, O. Y., Ajide, K. B., & Isola, W. A. (2020). Environmental quality and health expenditure in ECOWAS. Environment, Development and Sustainability, 22(6), 5105-5127. https://doi.org/10.1007/s10668-019-00416-2
  8. Almulhim, A. A., Inuwa, N., Chaouachi, M., & Samour, A. (2025). Testing the impact of renewable energy and institutional quality on Consumption-Based CO2 emissions: Fresh insights from MMQR approach. Sustainability, 17(2), 704. https://doi.org/10.3390/su17020704

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Uygulamalı Makro Ekonometri, Zaman Serileri Analizi, Büyüme, Sürdürülebilir Kalkınma

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

7 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

8 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

10 Mart 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 41 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Öztürk Yaprak, Z. (2026). Türkiye’de CO2 Emisyonu ve Sağlık Harcamaları: Ekonomik Büyüme, Yenilenebilir Enerji Tüketimi ve Kentleşme Üzerine Ampirik Kanıtlar. İzmir İktisat Dergisi, 41(3), 767-794. https://doi.org/10.24988/ije.1760919
AMA
1.Öztürk Yaprak Z. Türkiye’de CO2 Emisyonu ve Sağlık Harcamaları: Ekonomik Büyüme, Yenilenebilir Enerji Tüketimi ve Kentleşme Üzerine Ampirik Kanıtlar. ije. 2026;41(3):767-794. doi:10.24988/ije.1760919
Chicago
Öztürk Yaprak, Zeynep. 2026. “Türkiye’de CO2 Emisyonu ve Sağlık Harcamaları: Ekonomik Büyüme, Yenilenebilir Enerji Tüketimi ve Kentleşme Üzerine Ampirik Kanıtlar”. İzmir İktisat Dergisi 41 (3): 767-94. https://doi.org/10.24988/ije.1760919.
EndNote
Öztürk Yaprak Z (01 Eylül 2026) Türkiye’de CO2 Emisyonu ve Sağlık Harcamaları: Ekonomik Büyüme, Yenilenebilir Enerji Tüketimi ve Kentleşme Üzerine Ampirik Kanıtlar. İzmir İktisat Dergisi 41 3 767–794.
IEEE
[1]Z. Öztürk Yaprak, “Türkiye’de CO2 Emisyonu ve Sağlık Harcamaları: Ekonomik Büyüme, Yenilenebilir Enerji Tüketimi ve Kentleşme Üzerine Ampirik Kanıtlar”, ije, c. 41, sy 3, ss. 767–794, Eyl. 2026, doi: 10.24988/ije.1760919.
ISNAD
Öztürk Yaprak, Zeynep. “Türkiye’de CO2 Emisyonu ve Sağlık Harcamaları: Ekonomik Büyüme, Yenilenebilir Enerji Tüketimi ve Kentleşme Üzerine Ampirik Kanıtlar”. İzmir İktisat Dergisi 41/3 (01 Eylül 2026): 767-794. https://doi.org/10.24988/ije.1760919.
JAMA
1.Öztürk Yaprak Z. Türkiye’de CO2 Emisyonu ve Sağlık Harcamaları: Ekonomik Büyüme, Yenilenebilir Enerji Tüketimi ve Kentleşme Üzerine Ampirik Kanıtlar. ije. 2026;41:767–794.
MLA
Öztürk Yaprak, Zeynep. “Türkiye’de CO2 Emisyonu ve Sağlık Harcamaları: Ekonomik Büyüme, Yenilenebilir Enerji Tüketimi ve Kentleşme Üzerine Ampirik Kanıtlar”. İzmir İktisat Dergisi, c. 41, sy 3, Eylül 2026, ss. 767-94, doi:10.24988/ije.1760919.
Vancouver
1.Zeynep Öztürk Yaprak. Türkiye’de CO2 Emisyonu ve Sağlık Harcamaları: Ekonomik Büyüme, Yenilenebilir Enerji Tüketimi ve Kentleşme Üzerine Ampirik Kanıtlar. ije. 01 Eylül 2026;41(3):767-94. doi:10.24988/ije.1760919

İzmir İktisat Dergisi
TR-DİZİN, DOAJ, EBSCO, ERIH PLUS, Index Copernicus, Ulrich’s Periodicals Directory, EconLit, Harvard Hollis, Google Scholar, OAJI, SOBIAD, CiteFactor, OJOP, Araştırmax, WordCat, OpenAIRE, Base, IAD, Academindex
tarafından taranmaktadır.

Dokuz Eylül Üniversitesi Yayınevi Web Sitesi
https://kutuphane.deu.edu.tr/yayinevi/

Dergi İletişim Bilgileri Sayfası
https://dergipark.org.tr/tr/pub/ije/contacts


İZMİR İKTİSAT DERGİSİ 2022 yılı 37. cilt 1. sayı ile birlikte sadece elektronik olarak yayınlanmaya başlamıştır.