Research Article

Seçili İslam İşbirliği Teşkilatı Üyesi Ülkelerde Finansal Gelişmenin Kayıt Dışı Ekonomiye Etkisi

Volume: 11 Number: 2 September 30, 2025
EN TR

Seçili İslam İşbirliği Teşkilatı Üyesi Ülkelerde Finansal Gelişmenin Kayıt Dışı Ekonomiye Etkisi

Öz

Finansal sistemin gelişimi, bireylerin ve firmaların finansal araçlara ve hizmetlere erişimini kolaylaştırmaktadır. Bu durum, finansal sistemin sağladığı avantajlardan yararlanma potansiyeli nedeniyle, ekonomik aktörler için kayıt dışı faaliyetlerin cazibesini azaltarak kayıtlı ekonomiye katılımı teşvik etmesi beklenmektedir. Bu çalışma, İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) üyesi seçilmiş 9 ülkede 1990-2020 dönem aralığında finansal gelişmenin kayıt dışı ekonomi üzerindeki etkisini incelemektedir. Bu çalışma, yapısal kırılmaların yumuşak geçişlerini dikkate alan Panel Fourier eşbütünleşme testini bu örneklem ölçeğinde ilk kez kullanarak, finansal gelişmişlik endeksi ile kayıt dışı ekonomi arasındaki uzun dönemli ilişkiyi analiz etmektedir. Ampirik bulgular, Bahreyn, Endonezya, Malezya, Umman, Pakistan, Katar ve Suudi Arabistan’da finansal gelişmenin kayıt dışı ekonomi büyüklüğünü anlamlı bir şekilde azalttığını ortaya koymakta ve finans sektörünün ekonomik formalleşmeyi desteklemedeki kritik rolünü vurgulamaktadır. Türkiye örneğinde ise finansal gelişmenin kayıt dışılığın azalmasıyla ilişkili olduğu gözlemlenmektedir. Ancak bu etki, istatistiksel olarak anlamlı değildir. Bu bulgu, yapısal ve kurumsal kısıtlamaların finansal gelişmenin etkilerinin önüne geçebileceğini göstermektedir. Buna karşılık, Birleşik Arap Emirlikleri'nde finansal gelişmenin kayıt dışı ekonomiyi genişlettiği görülmekte olup bu durumun offshore finansal faaliyetler ve düzenleyici boşluklar gibi faktörlerden kaynaklanabileceği düşünülmektedir. Elde edilen sonuçlar, İİT ülkelerinde farklı ekonomik bağlamlar içinde kayıt dışılıkla etkili bir şekilde mücadele edebilmek için finansal kapsayıcılığın artırılması, ülkeye özgü yapısal reformların hayata geçirilmesi ve düzenleyici çerçevelerin sağlamlaştırılması gerekliliğinin altını çizmektedir.

Anahtar Kelimeler

References

  1. Abu-Bader, S., & Abu-Qarn, A. S. (2008). Financial Development and Economic Growth: The Egyptian Experience. Journal of Policy Modeling, 30(5), 887-898. https://doi.org/10.1016/j.jpolmod.2007.02.001
  2. Afful, S. L., Bentum-Ennin, I., & Bondzie, E. A. (2025). Financial Development and Informal Economy in Ghana: Exploring the Nexus and Implications for Economic Growth and Formalization. Development and Sustainability in Economics and Finance, 5, 1-9. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/j.dsef.2024.100038
  3. Afşar, A. (2007). Finansal Gelişme ile Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 36, 188-198.
  4. Ameer, W., Sohag, K., Zhan, Q., Shah, S. H., & Yongjia, Z. (2025). Do Financial Development and Institutional Quality Impede or Stimulate the Shadow Economy? A Comparative Analysis of Developed and Developing Countries. Humanities and Social Sciences Communications, 12(1), 1-11. https://doi.org/10.1057/s41599-024-04347-w
  5. Bahmani-Oskooee, M., Chang, T., & Wu, T. (2014). Revisiting Purchasing Power Parity in African Countries: Panel Stationary Test with Sharp and Smooth Breaks. Applied Financial Economics, 24(22), 1429-1438. https://doi.org/10.1080/09603107.2014.925068
  6. Baklouti, N., & Boujelbene, Y. (2020). Shadow Economy, Corruption, and Economic Growth: An Empirical Analysis. Review of Black Political Economy, 47(3), 276-294. https://doi.org/10.1177/0034644619885349
  7. Balci, Y. (2009). Youth Unemployment Problem in Islamic Countries. The Journal of Knowledge Economy & Knowledge Management, 4(2), 141-153.Bayar, Y., & Ozturk, O. F. (2016). Financial Development and Shadow Economy in European Union Transition Economies. Managing Global Transitions, 14(2), 157-173.
  8. Bulut, A. (2023). Informal Economy and Financial Development: The Role of Institutions. Sosyoekonomi, 31(55), 195-209. https://doi.org/10.17233/sosyoekonomi.2023.01.10

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Finance

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

September 29, 2025

Publication Date

September 30, 2025

Submission Date

May 1, 2025

Acceptance Date

August 26, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 11 Number: 2

APA
Çıkıryel, B. (2025). Seçili İslam İşbirliği Teşkilatı Üyesi Ülkelerde Finansal Gelişmenin Kayıt Dışı Ekonomiye Etkisi. Uluslararası İslam Ekonomisi Ve Finansı Araştırmaları Dergisi, 11(2), 125-146. https://doi.org/10.54427/ijisef.1688778

25855

All articles published on IJISEF are licensed under the Creative Commons Attribution 4.0 International License. This license grants you the right to reproduce, share and disseminate data mining applications, search engines, websites, blogs, and all other platforms, provided that all published articles, data sets, graphics and attachments are cited. Open access is an approach that facilitates interdisciplinary communication and encourages different disciplines to work with each other.