Hafif Düzeyde Zihin Yetersizliği Olan Bir Öğrencinin Fonolojik Farkındalık ve Okuma Becerilerinin Fonolojik Farkındalık Eğitimi Aracılığıyla Geliştirilmesi

Öz

Bu araştırmada, fonolojik farkındalık eğitiminin hafif düzeyde zihin yetersizliği olan bir öğrencinin fonolojik farkındalık ve okuma becerilerine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada “tek denekli araştırma” deseni kullanılmıştır. Araştırma, Trabzon ilinin bir ilçesinde özel eğitim sınıfına devam eden bir öğrenciyle yürütülmüştür. Araştırmada, fonolojik farkındalık ve okuma becerilerinin geliştirilmesine yönelik olarak öğrenciye fonolojik farkındalık eğitimi verilmiştir ve verilen eğitim kapsamında 7 hafta uygulama yapılmıştır. Uygulamalar toplam 70 ders saati sürmüştür. Bu süreçte 4 kez ölçüm yapılmıştır. Ölçümlerde, öğrencinin fonolojik farkındalık becerisi gelişimini belirlemek için Yangın, Erdoğan ve Erdoğan (2008) tarafından geliştirilen “Fonolojik Farkındalık Ölçeği” kullanılmıştır. Okuma becerisi gelişimini belirlemek için ise Akyol (2010) tarafından uyarlanan “Yanlış Analizi Envanteri” uygulanmıştır. Araştırma sonunda, fonolojik farkındalık eğitiminin öğrencinin fonolojik farkındalık, kelime tanıma ve okuduğunu anlama becerilerini geliştirdiği sonuçlarına ulaşılmıştır. Bu sonuçtan hareketle hafif düzeyde zihin yetersizliği olan öğrencilerin fonolojik farkındalık becerilerini geliştirmek için sözcükleri hecelerine ayırma, cümleleri sözcüklerine ayırma, sözcüklerin uyaklı olabileceğinin farkında olma, sözcüklerin aynı sesle başlayabileceği ve sözcüklerin aynı sesle bitebileceğinin farkında olma görevleriyle ilgili çalışmalar yapılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Fonolojik farkındalık
• okuma
• kelime tanıma
• okuduğunu anlama
• hafif düzeyde zihin yetersizlik

Developing Phonological Awareness and Reading Skills of a Student with Mild Mental Retardation through Phonological Awareness Education

Abstract

This study sought to develop the phonological awareness and reading skills of a student with mild mental retardation through phonological awareness education. A single subject research design was used in this study and was conducted with a student who attends a special education class in the Trabzon district of Turkey. According to the research on developing phonological awareness and reading skills, phonological awareness education was provided to the student for 7 weeks for a total of 70 hours. Measurements occurred 4 times in this period. One measurement was the Phonological Awareness Scale that was developed by Yangın, Erdoğan and Erdoğan (2008) and was used to determine the development of the student’s phonological awareness skill. The Informal Reading Inventory that was adopted by Akyol (2010) was also used to test the development of reading skills. At the end of this study, it was determined that phonological awareness education improved the student’s phonological awareness, word recognition and reading comprehension skills. Studies that relate to understanding syllabication, dividing sentences into words, recognizing that words may rhyme and recognizing that words may start and end with the same sounds must be conducted to improve the phonological awareness skills of students with mild mental retardation.

Keywords

• Phonological awareness
• reading
• reading comprehension
• word recognition
• mild mental retardation

Kaynakça

1. Bayraktar, V. (2013). Okuma-Yazmaya Hazırlık Eğitim Programı'nın anasınıfına devam eden 6 yaş grubu çocukların yazı farkındalığı becerilerine ve ilkokul birinci sınıftaki ses farkındalığı ve okuma-yazma becerilerine etkisinin incelenmesi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi, Ankara.
2. Beattie, R. L. & Manis, F. R. (2014). The relationship between prosodic perception, phonological awareness and vocabulary in emergent literacy. Journal of Research in Reading, 37(2), 119–137.
3. Boyer, N.& Ehri, L. C. (2011). Contribution of phonemic segmentation instruction with letters and articulation pictures to word reading and spelling in beginners, Scientific Studies of Reading, 15(5), 440-470.
4. Burns, P. C., Roe, B. D. &Ross, E. P. (1992). Teaching reading in today’s elemantary schools. USA: Houghton Mifflin Company.
5. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün O. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2009). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi.
6. Cancio, E. J. & Johnson, J. W. (2013). Designing effective classwide motivation systems for students with emotional and behavioral disorders, preventing school failure. Alternative Education for Children and Youth, 57(1), 49-57.
7. Carroll, J. M., Snowling, M. J., Hulme, C.& Stevenson, J. (2003). The development of phonological awareness in preschool childeren. Developmental Psychology, 39, 913-923.