Kendiliğinden Montajlı Peptidler ve Kullanım Alanları
Abstract
Moleküler kendiliğinden montaj, moleküllerin kovalent olmayan etkileşimler yoluyla biraraya gelerek supramoleküler yapılar oluşturduğu doğal bir mekanizmadır. Doğada mevcut olan nano ve mikro yapıdaki kendiliğinden montaj mekanizmalarının taklit edilmesiyle, istenilen özellikte çeşitli materyallerin tasarlanması mümkündür. Bu nanoyapılar, karbonhidrat, nükleik asitler ve peptidler gibi yapı taşlarının kendiliğinden montajıyla oluşmakla birlikte bunlar arasında kendiliğinden montajlı peptidler biyouyumluluk, biyobozunurluk ve kimyasal çeşitlilik yönünden en umut verici olanıdır. Peptitlerin kendi kendine montaj özelliklerinden yararlanılarak, nanotüpler, nano lifler, nano küreler, nano kapsüller ve hidrojeller gibi çok sayıda nanoyapı elde edilmiştir. Kendiliğinden montajlı peptid nanoyapılarının işlevi, uygun peptid bloklarının tasarımı ile ayarlanırken stabilite ve aktivitesi sıcaklık, pH, ışık ve elektriksel kuvvet gibi dış uyarıcılar kullanılarak değiştirilebilmektedir. Bugüne kadar peptidlerin kendiliğinden montaj mekanizması kullanılarak çok sayıda işlevsel materyal tasarlanmış ve bu materyaller birçok alanda uygulama imkanı bulmuştur. Bunlar arasında en çok öne çıkanlar, ilaç salınımı ve doku mühendisliği uygulamalarıdır. Bu derlemede, kendiliğinden montajlı peptid yapı blokları, kendiliğinden montaj mekanizması ve kendiliğinden montajlı peptid nanoyapıların uygulama alanları üzerinde durulmuştur.
Keywords
References
- 1. Whitesides, G., J. Kriebel, and B. Mayers, Self-assembly and nanostructured materials. In Nanoscale Assembly. editör: Springer, Boston, MA., 2005. p. 217–238.
- 2. Habibi, N., et al., Self-assembled peptide-based nanostructures: Smart nanomaterials toward targeted drug delivery. Nano Today, 2016. 11(1): p. 41–60. https://doi.org/10.1016/j.nantod.2016.02.004.
- 3. Ateş, H., ve E. Bahçeci, Nano Malzemeler için Üretim Yöntemleri. GU J Sci Part: C, 2015. 3(2): p.483-499.
- 4. Mandal, D., A.N. Shirazi, and K. Parang, Self-Assembly of Peptides to Nanostructures. Org Biomol Chem., 2014. 12(22). doi: 10.1039/c4ob00447g. Epub 2014 Apr 23.
- 5. Lowik, D., and J.C.M.Van Hest, Peptide based amphiphiles. Chem Soc Rev., 2004. 33(4): p. 234–245. DOI: 10.1039/b212638a.
- 6. Antonietti, M., and S. Forster, Vesicles and liposomes: a self-assembly principle beyond lipids. Adv Mater Deerfield, 2003. 15(16): p. 1323–1333. DOI: 10.1002/adma.200300010.
- 7. Liu, L., et al., The role of self-assembling polypeptides in building nanomaterials. Phys Chem., 2011. 13(39): p. 17435–17444. DOI: 10.1039/c1cp21338e.
- 8. Gore, T, et al., Self-assembly of model collagen peptide amphiphiles. Langmuir, 2001. 17(17): p. 5352–5360. https://doi.org/10.1021/la010223i.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
-
Journal Section
Review
Publication Date
December 15, 2020
Submission Date
February 3, 2020
Acceptance Date
May 23, 2020
Published in Issue
Year 2020 Volume: 3 Number: 3