Research Article

Mekke’de Tanzimat Sonrası Bir Ceza Soruşturması: Divriğili Abdullah Ağa Olayı

Number: 25 June 15, 2026
EN TR

Mekke’de Tanzimat Sonrası Bir Ceza Soruşturması: Divriğili Abdullah Ağa Olayı

Abstract

Bu çalışma, Tanzimat sonrası Osmanlı taşrasında ceza yargılamalarının işleyişini ortaya koymak amacıyla XIX. yüzyılın ikinci yarısında Mekke’de gerçekleşen bir cinayet vakasını incelemektedir. Hac ibadeti sırasında Mekke’de öldürülen Divriğili Abdullah Ağa’nın ölümüyle sonuçlanan olay, Osmanlı taşrasında yürütülen adli süreçlerin Tanzimat reformları sonrasında nasıl şekillendiğini göstermesi açısından önemli bir örnek teşkil etmektedir. Osmanlı Arşivi’nden elde edilen resmî belgeler ve ayrıntılı sorgu tutanaklarına dayanarak yürütülen çalışma, 1858 tarihli Kanunname-i Ceza’nın taşradaki uygulamalarına dair somut veriler sunmaktadır. Zanlının firarı, yakınlarının sorgulanması, ardından yakalanarak Mekke’de yerel meclis tarafından yeniden sorgulanmasına dair süreçler; adli mekanizmaların işleyişine ve yerel idari yapıların yargılama sürecine etkisine dair önemli ipuçları içermektedir. Çalışmada, yerel meclisin yürüttüğü soruşturma ve davalardan sonra İstanbul’daki Meclis-i Vâlâ Muhâkemât Dairesi’nin devreye girerek nihai hükmü vermesi, merkezi idarenin taşradaki yargı süreçlerini denetlemesi gibi detaylar gözlemlenebilmektedir. Bu bağlamda çalışma, Tanzimat’la birlikte Osmanlı hukuk sisteminde yaşanan kurumsal dönüşümün taşra pratiğindeki bir yansımasını inceleyerek, hukuk tarihine örnek vaka incelemesiyle katkı sunmayı hedeflemektedir.

Keywords

Supporting Institution

Yazar bu çalışma için finansal destek almadığını beyan etmiştir.

Ethical Statement

Bu çalışmanın, özgün bir çalışma olduğunu; çalışmanın hazırlık, veri toplama, analiz ve bilgilerin sunumu olmak üzere tüm aşamalarından bilimsel etik ilke ve kurallarına uygun davrandığımı; bu çalışma kapsamında elde edilmeyen tüm veri ve bilgiler için kaynak gösterdiğimi ve bu kaynaklara kaynakçada yer verdiğimi; kullanılan verilerde herhangi bir değişiklik yapmadığımı, çalışmanın Committee on Publication Ethics (COPE)' in tüm şartlarını ve koşullarını kabul ederek etik görev ve sorumluluklara riayet ettiğimi beyan ederim. Herhangi bir zamanda, çalışmayla ilgili yaptığım bu beyana aykırı bir durumun saptanması durumunda, ortaya çıkacak tüm ahlaki ve hukuki sonuçlara razı olduğumu bildiririm.

References

  1. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA)
  2. BOA. A.}DVN.MKL.) 77/21.
  3. BOA. A.}MKT. MHM.) 259-1.
  4. BOA. A.} MKT. MVL.) 92/62.
  5. BOA, MVL.) 767/55; 893/30.10; 207/39.
  6. BOA. A.} MKT. UM.) 184/17; 187/17; 188/45; 383/15; 512/58; 531/32; 537/4; 545/41.
  7. BOA, İ. DH.) 402/26619.
  8. BOA, İ. MMS.) 1/24.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Late Modern Ottoman History

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 15, 2026

Submission Date

November 14, 2025

Acceptance Date

April 4, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: 25

APA
Biçer, R. H. (2026). Mekke’de Tanzimat Sonrası Bir Ceza Soruşturması: Divriğili Abdullah Ağa Olayı. Uluslararası Sosyal Ve Eğitim Bilimleri Dergisi, 25, 49-77. https://doi.org/10.20860/ijoses.1823878
AMA
1.Biçer RH. Mekke’de Tanzimat Sonrası Bir Ceza Soruşturması: Divriğili Abdullah Ağa Olayı. IJOSES. 2026;(25):49-77. doi:10.20860/ijoses.1823878
Chicago
Biçer, Ramazan Hüseyin. 2026. “Mekke’de Tanzimat Sonrası Bir Ceza Soruşturması: Divriğili Abdullah Ağa Olayı”. Uluslararası Sosyal Ve Eğitim Bilimleri Dergisi, nos. 25: 49-77. https://doi.org/10.20860/ijoses.1823878.
EndNote
Biçer RH (June 1, 2026) Mekke’de Tanzimat Sonrası Bir Ceza Soruşturması: Divriğili Abdullah Ağa Olayı. Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi 25 49–77.
IEEE
[1]R. H. Biçer, “Mekke’de Tanzimat Sonrası Bir Ceza Soruşturması: Divriğili Abdullah Ağa Olayı”, IJOSES, no. 25, pp. 49–77, June 2026, doi: 10.20860/ijoses.1823878.
ISNAD
Biçer, Ramazan Hüseyin. “Mekke’de Tanzimat Sonrası Bir Ceza Soruşturması: Divriğili Abdullah Ağa Olayı”. Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi. 25 (June 1, 2026): 49-77. https://doi.org/10.20860/ijoses.1823878.
JAMA
1.Biçer RH. Mekke’de Tanzimat Sonrası Bir Ceza Soruşturması: Divriğili Abdullah Ağa Olayı. IJOSES. 2026;:49–77.
MLA
Biçer, Ramazan Hüseyin. “Mekke’de Tanzimat Sonrası Bir Ceza Soruşturması: Divriğili Abdullah Ağa Olayı”. Uluslararası Sosyal Ve Eğitim Bilimleri Dergisi, no. 25, June 2026, pp. 49-77, doi:10.20860/ijoses.1823878.
Vancouver
1.Ramazan Hüseyin Biçer. Mekke’de Tanzimat Sonrası Bir Ceza Soruşturması: Divriğili Abdullah Ağa Olayı. IJOSES. 2026 Jun. 1;(25):49-77. doi:10.20860/ijoses.1823878

 


Indexes

Indexed by INDEX COPERNİCUS [ICI], Eurasian Scientific Journal Index [ESJI], ISAM [Makaleler Veri Tabanı], SOBIAD, Scilit, İdeal Online 

Monitored by TÜBİTAK/ULAKBİM (TR) SBVT. 


Articles Published in the International Journal of Social and Educational Sciences are Licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License (CC BY-NC 4.0). International Journal of Social and Educational Sciences provides immediate open access to its content, reflecting its commitment to advancing global knowledge exchange. The opinions presented in the articles are the sole responsibility of their respective authors and do not represent the views or opinions of the International Journal of Social and Educational Sciences.