Araştırma Makalesi

Mekke’de Tanzimat Sonrası Bir Ceza Soruşturması: Divriğili Abdullah Ağa Olayı

Sayı: 25 15 Haziran 2026
PDF İndir
EN TR

Mekke’de Tanzimat Sonrası Bir Ceza Soruşturması: Divriğili Abdullah Ağa Olayı

Öz

Bu çalışma, Tanzimat sonrası Osmanlı taşrasında ceza yargılamalarının işleyişini ortaya koymak amacıyla XIX. yüzyılın ikinci yarısında Mekke’de gerçekleşen bir cinayet vakasını incelemektedir. Hac ibadeti sırasında Mekke’de öldürülen Divriğili Abdullah Ağa’nın ölümüyle sonuçlanan olay, Osmanlı taşrasında yürütülen adli süreçlerin Tanzimat reformları sonrasında nasıl şekillendiğini göstermesi açısından önemli bir örnek teşkil etmektedir. Osmanlı Arşivi’nden elde edilen resmî belgeler ve ayrıntılı sorgu tutanaklarına dayanarak yürütülen çalışma, 1858 tarihli Kanunname-i Ceza’nın taşradaki uygulamalarına dair somut veriler sunmaktadır. Zanlının firarı, yakınlarının sorgulanması, ardından yakalanarak Mekke’de yerel meclis tarafından yeniden sorgulanmasına dair süreçler; adli mekanizmaların işleyişine ve yerel idari yapıların yargılama sürecine etkisine dair önemli ipuçları içermektedir. Çalışmada, yerel meclisin yürüttüğü soruşturma ve davalardan sonra İstanbul’daki Meclis-i Vâlâ Muhâkemât Dairesi’nin devreye girerek nihai hükmü vermesi, merkezi idarenin taşradaki yargı süreçlerini denetlemesi gibi detaylar gözlemlenebilmektedir. Bu bağlamda çalışma, Tanzimat’la birlikte Osmanlı hukuk sisteminde yaşanan kurumsal dönüşümün taşra pratiğindeki bir yansımasını inceleyerek, hukuk tarihine örnek vaka incelemesiyle katkı sunmayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Yazar bu çalışma için finansal destek almadığını beyan etmiştir.

Etik Beyan

Bu çalışmanın, özgün bir çalışma olduğunu; çalışmanın hazırlık, veri toplama, analiz ve bilgilerin sunumu olmak üzere tüm aşamalarından bilimsel etik ilke ve kurallarına uygun davrandığımı; bu çalışma kapsamında elde edilmeyen tüm veri ve bilgiler için kaynak gösterdiğimi ve bu kaynaklara kaynakçada yer verdiğimi; kullanılan verilerde herhangi bir değişiklik yapmadığımı, çalışmanın Committee on Publication Ethics (COPE)' in tüm şartlarını ve koşullarını kabul ederek etik görev ve sorumluluklara riayet ettiğimi beyan ederim. Herhangi bir zamanda, çalışmayla ilgili yaptığım bu beyana aykırı bir durumun saptanması durumunda, ortaya çıkacak tüm ahlaki ve hukuki sonuçlara razı olduğumu bildiririm.

Kaynakça

  1. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA)
  2. BOA. A.}DVN.MKL.) 77/21.
  3. BOA. A.}MKT. MHM.) 259-1.
  4. BOA. A.} MKT. MVL.) 92/62.
  5. BOA, MVL.) 767/55; 893/30.10; 207/39.
  6. BOA. A.} MKT. UM.) 184/17; 187/17; 188/45; 383/15; 512/58; 531/32; 537/4; 545/41.
  7. BOA, İ. DH.) 402/26619.
  8. BOA, İ. MMS.) 1/24.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yakınçağ Osmanlı Tarihi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

15 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

14 Kasım 2025

Kabul Tarihi

4 Nisan 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 25

Kaynak Göster

APA
Biçer, R. H. (2026). Mekke’de Tanzimat Sonrası Bir Ceza Soruşturması: Divriğili Abdullah Ağa Olayı. Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi, 25, 49-77. https://doi.org/10.20860/ijoses.1823878
AMA
1.Biçer RH. Mekke’de Tanzimat Sonrası Bir Ceza Soruşturması: Divriğili Abdullah Ağa Olayı. IJOSES. 2026;(25):49-77. doi:10.20860/ijoses.1823878
Chicago
Biçer, Ramazan Hüseyin. 2026. “Mekke’de Tanzimat Sonrası Bir Ceza Soruşturması: Divriğili Abdullah Ağa Olayı”. Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi, sy 25: 49-77. https://doi.org/10.20860/ijoses.1823878.
EndNote
Biçer RH (01 Haziran 2026) Mekke’de Tanzimat Sonrası Bir Ceza Soruşturması: Divriğili Abdullah Ağa Olayı. Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi 25 49–77.
IEEE
[1]R. H. Biçer, “Mekke’de Tanzimat Sonrası Bir Ceza Soruşturması: Divriğili Abdullah Ağa Olayı”, IJOSES, sy 25, ss. 49–77, Haz. 2026, doi: 10.20860/ijoses.1823878.
ISNAD
Biçer, Ramazan Hüseyin. “Mekke’de Tanzimat Sonrası Bir Ceza Soruşturması: Divriğili Abdullah Ağa Olayı”. Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi. 25 (01 Haziran 2026): 49-77. https://doi.org/10.20860/ijoses.1823878.
JAMA
1.Biçer RH. Mekke’de Tanzimat Sonrası Bir Ceza Soruşturması: Divriğili Abdullah Ağa Olayı. IJOSES. 2026;:49–77.
MLA
Biçer, Ramazan Hüseyin. “Mekke’de Tanzimat Sonrası Bir Ceza Soruşturması: Divriğili Abdullah Ağa Olayı”. Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi, sy 25, Haziran 2026, ss. 49-77, doi:10.20860/ijoses.1823878.
Vancouver
1.Ramazan Hüseyin Biçer. Mekke’de Tanzimat Sonrası Bir Ceza Soruşturması: Divriğili Abdullah Ağa Olayı. IJOSES. 01 Haziran 2026;(25):49-77. doi:10.20860/ijoses.1823878

İndeksler / Indexes 

İdealOnline, INDEX COPERNİCUS [ICI], Eurasian Scientific Journal Index [ESJI], ISAM [Makaleler Veri Tabanı], SOBIAD, Scilit 

tarafından dizinlenmekte, 

TÜBİTAK/ULAKBİM (TR) SBVT tarafından izlenmektedir.


Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi'nde yayımlanan makaleler, Creative Commons Atıf-Gayriticari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY-NC 4.0) ile lisanslanmıştır. Bilimsel araştırmaları kamuya ücretsiz sunmanın bilginin küresel paylaşımını artıracağı ilkesini benimseyen dergi, tüm içeriğine anında açık erişim sağlamaktadır. Makalelerdeki fikir ve görüşlerin sorumluluğu yalnızca yazarlarına ait olup Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi'nin görüşlerini yansıtmaz.