Suriyeli Göçmenlerin Haber Medyasındaki Temsilleri: 2023 Türkiye Genel Seçimleri Üzerine Tematik Bir Analiz

Year 2026, Issue: 72, 141 - 161, 24.03.2026

Tamer Ataç , Alaaddin F. Paksoy

https://doi.org/10.47998/ikad.1835577

https://izlik.org/JA59KC37DL

Abstract

Türkiye gibi uzun bir göç tarihine sahip ülkelerde göç, toplumsal, siyasi ve ideolojik yeniden üretim süreçleriyle yakın ilişki içinde gelişen bir olgudur. Temsil, bu yeniden üretimin önemli bir bileşenini oluşturmakta ve kamuoyunu şekillendirmeye yönelik iletişim faaliyetlerinin yoğunlaştığı dönemlerde, özellikle seçim süreçlerinde belirginleşmektedir. Haber medyası, bu temsillerin somutlaştığı ve toplumsal anlamların dolaşıma girdiği başlıca alanlardan biridir. Haber medyasının göçü nasıl çerçevelediği, toplumsal olguların hangi tematik yapılar aracılığıyla yorumlandığını ve kamuoyunda nasıl anlamlandırıldığını anlamak açısından önemli bir inceleme alanı sunmaktadır. Bu çalışma, 2023 genel seçim sürecinde Türk haber medyasında Suriyeli göçmenlerin temsillerini X platformunda paylaşılan haber içerikleri üzerinden incelemektedir. Araştırma kapsamında, 14 haber kuruluşunun 18 Mart-1 Haziran 2023 tarihleri arasında X platformunda paylaştığı toplam 397 haber içeriği tematik içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. Bulgular, “göçmen sorunları”, “sınır güvenliği” ve “göç politikası” temalarının Suriyeli göçmenlere ilişkin haber içeriklerinde en belirgin temalar olduğunu ortaya koymaktadır. En sık işlenen konu göçmen sayıları olmuştur. “Suriyeli” ifadesi, Suriyeli göçmenleri tanımlamak için en sık kullanılan terim olup zaman zaman “mülteci”, “sığınmacı” ve “göçmen” terimleriyle birlikte kullanılmıştır. Bunun yanı sıra “mülteci” ve “sığınmacı” kavramlarının haber içeriklerinde aralarında belirgin bir ayrım gözetilmeksizin birbirinin yerine kullanıldığı görülmüştür. İncelenen 397 haber içeriğinin 197’si dengeli bir perspektifle kurgulanmış olup bu oran tüm haber içeriklerinin yaklaşık yüzde ellisine karşılık gelmektedir.

Keywords

Suriyeli Göçmenler , Haber Medyası , Temsil , 2023 Genel Seçimleri , Tematik İçerik Analizi

Project Number

2304E023

Representations of Syrian Migrants in the News Media: A Thematic Analysis on the 2023 Turkish General Elections

https://izlik.org/JA59KC37DL

Abstract

In countries such as Türkiye, which have a long history of migration, migration is a phenomenon that develops in close relation to social, political, and ideological reproduction processes. Representation constitutes one important component of this reproduction and becomes particularly visible during periods when communication activities aimed at shaping public opinion intensify, most notably during elections. News media is one of the key arenas in which these representations materialize and social meanings circulate. News media framing of migration is therefore a significant area of inquiry. It reveals the thematic structures through which social phenomena are interpreted and made sense of in the public sphere. This study examines the representations of Syrian migrants in the Turkish news media during the 2023 general election period through news items shared on the X platform. A total of 397 news items shared by 14 news outlets on the X platform between March 18 and June 1, 2023, were analyzed through thematic content analysis. The findings indicate that the themes of “migrant issues,” “border security,” and “migration policy” were most prominent in news coverage of Syrian migrants. The most frequently covered topic was migrant numbers. The term “Syrian” was most frequently used to describe Syrian migrants. It was sometimes used alongside “refugee,” “asylum seeker,” and “migrant.” Furthermore, the terms “refugee” and “asylum seeker” were often used interchangeably across news items, with no clear distinction drawn between them. 397 news items examined, 197 were structured with a balanced perspective, accounting for approximately 50 percent of all news coverage.

Keywords

Syrian Migrants , News Media , Representation , 2023 General Elections , Thematic Content Analysis

Project Number

2304E023

References

• Alpsoy, İ. ve Yıldırım, B. (2023). Türk ve Avrupa yazılı basınında Suriyelilerin toplum yaşamındaki algılanışı ile ilgili haberler. İletişim ve Toplum Araştırmaları Dergisi, 3(1), 114-132.
• Avcıoğlu, Ş. G. (2020). Türkiye’de akademik göç çalışmaları: Göç literatürü taraması. Nosyon, 4, 76-82.
• Braun, V. ve Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101.
• Braun, V. ve Clarke, V. (2019). Psikolojide tematik analizin kullanımı. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 7(2), 873-898.
• Brettell, C. B. ve Hollifield, J. F. (2014). Introduction: Migration theory. İçinde C. B. Brettell ve J. F. Hollifield (Editörler), Migration theory: Talking across disciplines (ss. 1-43). Routledge.
• Çoban, B. (2003). Söylem, ideoloji ve eylem: İktidar ve muhalefet arasındaki mücadeleyi çözümleme denemesi. İçinde B. Çoban ve Z. Özarslan (Editörler), Söylem ve İdeoloji (ss. 245-284). Su Yayınları.
• Çoban, S. (2011). Hegemonya aracı ve ideolojik aygıt olarak medya [Yayımlanmamış doktora tezi]. Marmara Üniversitesi.
• Cohen, J. H. ve Sirkeci, İ. (2021). Handbook of culture and migration: An introduction. İçinde J. H. Cohen ve İ. Sirkeci (Editörler), Handbook of culture and migration (ss. 1-4). Edward Elgar Publishing.
• Deniz, T. (2014). Uluslararası göç sorunu perspektifinde Türkiye. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 181, 175-204.
• Doğanay, Ü. ve Çoban-Keneş, H. (2016). Yazılı basında Suriyeli ‘mülteciler’: Ayrımcı söylemlerin rasyonel ve duygusal gerekçelerinin inşası. Mülkiye Dergisi, 40(1), 143-184.
• Eagleton, T. (1996). İdeoloji (M. Özcan, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
• Fairclough, N. (1995). Media discourse. Edward Arnold.
• Franklin, B., Hamer, M., Hanna, M., Kinsey, M. ve Richardson, J. E. (2005). Key concepts in journalism studies. Sage.
• Gezik, Z. (2022). Suriyeli göçmenlerin anaakım medyada temsili. İletişim Bilimi Araştırmaları Dergisi, 2(2), 135-153.
• Güngör, N. (2016). İletişime giriş. Siyasal Kitabevi.
• Hall, S. (1997). Representation: Cultural representations and signifying practices. Sage Publications.
• Hall, S. (2014). İdeoloji ve iletişim kuramı. İçinde S. İrvan (Editör), Medya kültür siyaset (ss. 79-96). Pharmakon Yayınevi.
• İnal, A. (1996). Haberi okumak. Temuçin Yayınları.
• International Organization for Migration. (2025). Key migration terms. https://www.iom.int/key-migration-terms#:~:text=Migrant%20%E2%80%93%20An%20umbrella%20term%2C%20not,for%20a%20variety%20of%20reasons
• Karpat, K. H. ve Sönmez, A. (2003). Türkiye’de toplumsal dönüşüm: Kırsal göç, gecekondu ve kentleşme. İmge Kitabevi.
• Kızılkaya, E. ve Ütücü, B. (2021). Türkiye’de ‘yeni ana akım’ yükseliyor: Türkiye’de bağımsız gazeteciliğin dijital kapasitesi, etkisi ve ihtiyaçları. International Press Institute (IPI).
• Klapper, J. T. (1949). The effects of mass media. Columbia University Press.
• Miles, M. B. ve Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Sage.
• Pakkan, Ş. (2021). Geleneksel gazeteciliğin sonu mu? Ana akım medyadan ayrılan gazetecilerin dijital yayıncılık modelleri üzerine bir inceleme. Maltepe Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 8(2), 229-260.
• Paksoy, A. F. ve Şentöregil, M. (2018). Türk basınında Suriyeli sığınmacılar: İlk beş yılın analizi (2011-2015). Selçuk İletişim, 11(1), 237-256.
• Pandır, M. (2021). Mülteci temsillerinde kültürel farklılık inşası ve toplumsal kabule etkileri. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(2), 348-364.
• Pandır, M., Efe, İ. ve Paksoy, A. F. (2016). Türk basınında Suriyeli sığınmacı temsili üzerine bir içerik analizi. Marmara İletişim Dergisi, 24, 1-26.
• Perruchoud, R. ve Redpath-Cross, J. (Editörler). (2013). Göç terimleri sözlüğü (No: 31). IOM.
• Silverman, D. (2001). Interpreting qualitative data: Methods for analysing talk, text and interaction. Sage.
• Silverstone, R. (2002). Complicity and collusion in the mediation of everyday life. New Literary History, 33(4), 761-780.
• United Nations. (1949). Universal declaration of human rights. https://www.un.org/en/about-us/universal-declaration-of-human-rights
• Uzunoğlu-Erten, M. (2017). Metinlerarasılık kavramı ve metinlerarası bağlamda Albert Camus’nün Sisifos Söyleni. Nişantaşı Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 5(1), 162-178.
• van Dijk, T. A. (2000). New(s) racism: A discourse analytical approach. İçinde S. Cottle (Editör), Ethnic minorities and the media (ss. 33-49). Open University Press.
• Yalçın, C. (2004). Göç sosyolojisi. Anı Yayıncılık.