Huzursuzlukla Yuvaya Dönüş: Fatih-Harbiye ve Bir Tereddüdün Romanı’nda Aşılamayan Kriz

Year 2017, Issue: 45, 345 - 353, 14.12.2017

Jale Özata Dirlikyapan

https://izlik.org/JA96RL55SX

Abstract

Döneminin en önemli romancı ve düşünce adamlarından biri olan Peyami Safa (1899-1961), hemen her devride romanları üzerine düşünülen ve söz söylenen bir yazar olmuştur. Özellikle ilk dönem romanlarının şematik yapısından sıkça söz edilmiş ve bu romanlar çoğunlukla “ulusal alegori” düşüncesi etrafında değerlendirilmişlerdir. Fatih Harbiye ve Bir Tereddüdün Romanı kitaplarındaki kadın-erkek ilişkileri çoğunlukla bir medeniyet krizinin görünümleri olarak ele alınmış, romanlardaki bazı önemli detaylar görmezden gelinebilmiştir. Her iki romanın sonunda da Batıyı temsil eden değerler savuşturulmuş gibi görünse de, aslında romanlar bir tür bezginlik, boşvermişlik ve huzursuzlukla son bulur. Peyami Safa genelde söylendiği gibi dişil, irrasyonel, kozmopolit unsurları bünyesinden kovmayı arzular görünse de, tam da dişil, irrasyonel veya “vahşi ölçüde samimi” olanın alanındayken kısmen daha özgür bir bilinçle nitelikli edebiyat yapıyordur. Birbirine sıkı sıkıya bağlı olan bu unsurlar, yazarın “milli ideal” etrafında ördüğü kürsü konuşmaları tarafından gizlenmeye, baskılanmaya çalışılsa da, bunları ele alışı sayesinde Peyami Safa’daki “büyük romancı” kendini gösterebilmiştir.

Keywords

Peyami Safa , Fatih-Harbiye , Bir Tereddüdün Romanı , Ulusal Alegori , Bireyselleşme.

Come Back Home With Disquiet: Crısis That Couldn’t Be Handled in Fatih-Harbiye and Bir Tereddüdün Romanı

https://izlik.org/JA96RL55SX

Abstract

Peyami Safa (1899-1961) who was one of the most prominent novelist and thinker of his era is a writer whose novels are thought over in nearly every period. Specially the schematic structure of his first novels is always discussed and these novels are usually analyzed through “national allegory”. Relationships between men and women in these novels have been treated as aspects of civilisation crisis and some important details could be ignored. Although the values which represent the West are seemed to be escaped, in fact the novels end up with weariness, indifference and disquiet. Peyami Safa, as usually said, seems like triyng to kick the irrational, cosmopolit, feminine and “brutal sincerity” out of his contexture, he builds his qualified literature with free mind just in the field of feminine, irrational and “brutal sincerity”. Although these components which are interconnected firmly to each other are being hidden or suppressed by “chair talks” that Safa build around the “national ideal”, by virtue of his dealing with them the “great novelist” in Peyami Safa could show itself.

Keywords

Peyami Safa , Fatih-Harbiye , Bir Tereddüdün Romanı , National Allegory , Individuation

References

• Aksoy, Elif, (2009). Peyami Safa’nın Romanlarında Modernleşme ve Mekân, Yayımlanmamış doktora tezi, Bilkent Üniversitesi Türk Edebiyatı Bölümü, Ankara.
• Ayvazoğlu, Beşir, (2008). Peyami: Hayatı Sanatı Felsefesi Dramı, İstanbul: Kapı Yayınları.
• Durna, Tezcan, (2010). “Türk Modern/Muhafazakâr İmgeleminde Kadının Kamusal Varlığının Sınırları: Falih Rıfkı Atay ve Peyami Safa Örneği”, Durna, T. (der.) Medyadan Söylemler içinde, İstanbul: Libra Kitap, 85-121.
• Gürbilek, Nurdan, (2011). “İkizini Öldürmek”, Benden Önce Bir Başkası, İstanbul: Metis Yayınları, 141-165.
• Gürbilek, Nurdan, (2004) “Çocuk Ülke Edebiyatı”, Kör Ayna Kayıp Şark, İstanbul: Metis Yayınları, 171-194.
• İrem, Nazım, (2002) “Cumhuriyetçi Muhafazakarlık, Seferber Edici Modernlik ve ‘Diğer Batı’ Düşüncesi”, SBF Dergisi, 57(2), 41-60.
• Safa, Peyami, (2007 [1933]) Bir Tereddüdün Romanı, İstanbul: Ötüken Yayınları.
• Safa, Peyami, (1999 [1931]) Fatih Harbiye, İstanbul: Ötüken Yayınları.
• Sirman, Nükhet, (2008) “Kadınların Milliyeti”, Modern Türkiye’de Siyasal Düşünce: Milliyetçilik, 4, 226-244.