Review

Deprem Sonrası Sirkadiyen Ritim ve Uyku-Uyanıklık Bozuklukları ile Baş Etmede Fiziksel Aktivite ve Egzersiz Yaklaşımları

Volume: 8 Number: 2 June 21, 2023
EN TR

Deprem Sonrası Sirkadiyen Ritim ve Uyku-Uyanıklık Bozuklukları ile Baş Etmede Fiziksel Aktivite ve Egzersiz Yaklaşımları

Abstract

Uyku, iki ana düzenleyici sistem tarafından kontrol edilir. Bunlar uyku miktarını belirleyip 24 saatlik periyodikliği yöneten sirkadiyen sistem ve yeterli miktarda uykunun elde edilmesini sağlayarak uyku kalitesini belirleyen homeostatik sistemdir. İnsanlarda en belirgin sirkadiyen ritim, uyku-uyanıklık döngüsüdür ve bu döngü, düzenleyici mekanizmalar arasında en savunmasız olanlardan biridir. Depremler gibi stresli yaşam olayları, uyku problemleri ile yakından ilişkilidir ve bir risk faktörü olarak kabul edilir. Uyku problemleri, melatonin salınımının azalmasına, konsantrasyon kaybına, bilişsel, kardiyovasküler ve metabolik hastalığa yatkınlık ve bağışıklık sisteminin bozulmasına neden olabilir. Düzenli fiziksel aktivite ve egzersiz uykuyu iyileştirmek ve uyku ile ilişkili sorunlarla başa çıkmak için tamamlayıcı veya alternatif ilaç dışı yaklaşımlar olarak literatürde yerini almıştır. Bu çalışmanın amacı depremzedelerin deprem süreci ve sonrasında yaşadığı uyku problemlerini tanımlamak ve kaliteli bir uyku sağlığının sürdürülebilmesi için fiziksel aktivite ve egzersiz önerilerinde bulunmaktır. Depremzede bireylerde uyku bozukluklarının giderilmesi ve uykunun iyileştirilmesi için oluşturulacak egzersiz programları orta şiddette aerobik ve/veya direnç egzersizlerini içermeli ve haftada 3 gün frekansla, tercihen sabah saatlerinde ve en az 12 hafta yapılmalıdır. Bu egzersizler depremzede bireyin fiziksel uygunluğu, yaşı, cinsiyeti ve komorbiditeleri göz önünde bulundurularak ve konunun uzmanı bir fizyoterapist tarafından reçetelendirilmelidir.

Keywords

References

  1. Telias I, Wilcox ME. Sleep and circadian rhythm in critical illness. Annual Update in Intensive Care and Emergency Medicine 2019. 2019:651-64.
  2. Sun S-Y, Chen G-H. Treatment of Circadian Rhythm Sleep–Wake Disorders. Current Neuropharmacology. 2022;20(6):1022-34. 3. Borbély AA. A two process model of sleep regulation. Hum Neurobiol. 1982;1(3):195-204.
  3. Kocar F, Elçioğlu Hk. Sirkadiyen ritim ve sirkadiyen ritmi etkileyen faktörler. Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi. 2022;15(2):29-44.
  4. Zajenkowski M, Jankowski KS, Stolarski M. Why do evening people consider themselves more intelligent than morning individuals? The role of big five, narcissism, and objective cognitive ability. Chronobiol. Int. 2019;36:1741–175.
  5. Makarem N, Paul J, Giardina EGV, Liao M, Aggarwal B. Evening chronotype is associated with poor cardiovascular health and adverse health behaviors in a diverse population of women. Chronobiol. Int. 2020;37:673–685.
  6. Lim ST, Kim DY, Kwon HT, Lee E. Sleep quality and athletic performance according to chronotype. BMC Sports Sci. Med. Rehabil. 2021;13:2.
  7. Hill DW, Chtourou H. The effect of time of day and chronotype on the relationships between mood state and performance in a wingate test. Chronobiol. Int. 2020;37:1599–1610.
  8. Mulè A, Galasso L, Castelli L, Condemi V, Bisconti AVAV, Esposito F, Roveda E, Montaruli A. Effect of chronotype on rating of perceived exertion in active young people. Sport Sci. Health. 2020;16:331–336.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Health Care Administration

Journal Section

Review

Early Pub Date

July 13, 2023

Publication Date

June 21, 2023

Submission Date

March 16, 2023

Acceptance Date

May 12, 2023

Published in Issue

Year 2023 Volume: 8 Number: 2

APA
Tamer, İ., Koçak, U. Z., Karabay, D., & Özer Kaya, D. (2023). Deprem Sonrası Sirkadiyen Ritim ve Uyku-Uyanıklık Bozuklukları ile Baş Etmede Fiziksel Aktivite ve Egzersiz Yaklaşımları. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 8(2), 685-690. https://izlik.org/JA38DK94KH
AMA
1.Tamer İ, Koçak UZ, Karabay D, Özer Kaya D. Deprem Sonrası Sirkadiyen Ritim ve Uyku-Uyanıklık Bozuklukları ile Baş Etmede Fiziksel Aktivite ve Egzersiz Yaklaşımları. İKÇÜSBFD. 2023;8(2):685-690. https://izlik.org/JA38DK94KH
Chicago
Tamer, İrem, Umut Ziya Koçak, Damla Karabay, and Derya Özer Kaya. 2023. “Deprem Sonrası Sirkadiyen Ritim Ve Uyku-Uyanıklık Bozuklukları Ile Baş Etmede Fiziksel Aktivite Ve Egzersiz Yaklaşımları”. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 8 (2): 685-90. https://izlik.org/JA38DK94KH.
EndNote
Tamer İ, Koçak UZ, Karabay D, Özer Kaya D (June 1, 2023) Deprem Sonrası Sirkadiyen Ritim ve Uyku-Uyanıklık Bozuklukları ile Baş Etmede Fiziksel Aktivite ve Egzersiz Yaklaşımları. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 8 2 685–690.
IEEE
[1]İ. Tamer, U. Z. Koçak, D. Karabay, and D. Özer Kaya, “Deprem Sonrası Sirkadiyen Ritim ve Uyku-Uyanıklık Bozuklukları ile Baş Etmede Fiziksel Aktivite ve Egzersiz Yaklaşımları”, İKÇÜSBFD, vol. 8, no. 2, pp. 685–690, June 2023, [Online]. Available: https://izlik.org/JA38DK94KH
ISNAD
Tamer, İrem - Koçak, Umut Ziya - Karabay, Damla - Özer Kaya, Derya. “Deprem Sonrası Sirkadiyen Ritim Ve Uyku-Uyanıklık Bozuklukları Ile Baş Etmede Fiziksel Aktivite Ve Egzersiz Yaklaşımları”. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 8/2 (June 1, 2023): 685-690. https://izlik.org/JA38DK94KH.
JAMA
1.Tamer İ, Koçak UZ, Karabay D, Özer Kaya D. Deprem Sonrası Sirkadiyen Ritim ve Uyku-Uyanıklık Bozuklukları ile Baş Etmede Fiziksel Aktivite ve Egzersiz Yaklaşımları. İKÇÜSBFD. 2023;8:685–690.
MLA
Tamer, İrem, et al. “Deprem Sonrası Sirkadiyen Ritim Ve Uyku-Uyanıklık Bozuklukları Ile Baş Etmede Fiziksel Aktivite Ve Egzersiz Yaklaşımları”. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, vol. 8, no. 2, June 2023, pp. 685-90, https://izlik.org/JA38DK94KH.
Vancouver
1.İrem Tamer, Umut Ziya Koçak, Damla Karabay, Derya Özer Kaya. Deprem Sonrası Sirkadiyen Ritim ve Uyku-Uyanıklık Bozuklukları ile Baş Etmede Fiziksel Aktivite ve Egzersiz Yaklaşımları. İKÇÜSBFD [Internet]. 2023 Jun. 1;8(2):685-90. Available from: https://izlik.org/JA38DK94KH



Licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.