EN
TR
Şiddetli Fiziksel Aktiviteye Bağlı Ortaya Çıkan Gastrointestinal ve Bağışıklık Sistemi Problemlerinin Önlenmesinde Probiyotik Takviyesinin Rolü: Geleneksel Derleme
Abstract
Fiziksel aktivite ile bağırsak sağlığı arasındaki çift yönlü ilişki, düzenli fiziksel aktivitenin bağırsak mikrobiyotasını desteklediğini, ancak şiddetli ve uzun süreli fiziksel aktivitelerin bağırsak geçirgenliğini artırarak gastrointestinal problemlere neden olabileceğini göstermektedir. Dayanıklılık sporcularında %20-40 oranında görülen mide krampları, bulantı ve ishal gibi semptomlar, bu problemlerin en yaygın örneklerindendir. Gastrointestinal problemlerin yanı sıra şiddetli ve uzun süreli fiziksel aktiviteler, vücutta inflamasyon ve oksidatif stresi artırarak bağışıklık fonksiyonlarının zayıflamasına neden olabilir. Bu nedenle, sporcuların sağlığını desteklemek ve performanslarını iyileştirmek amacıyla probiyotik takviyeleri son yıllarda ön plana çıkmıştır. Probiyotikler, bağırsak mikrobiyotasını dengeleyerek sindirim, bağışıklık ve metabolizma üzerinde olumlu etkiler sunan canlı mikroorganizmalar içerir. Lactobacillus ve Bifidobacterium gibi mikroorganizma türleri, bağışıklık fonksiyonlarını güçlendirerek üst solunum yolu enfeksiyonlarının sıklığını azaltmakta ve iyileşme sürecini hızlandırmaktadır. Çalışmalar, probiyotik takviyelerinin maraton koşucularında gastrointestinal şikayetleri azalttığını, maksimum oksijen tüketimini artırdığını ve fiziksel aktivite sonrası toparlanmayı desteklediğini göstermektedir. Ayrıca, probiyotik içeren yoğurt tüketiminin sporcularda hem performansı artırdığı hem de bağışıklık sistemini güçlendirdiği rapor edilmiştir. Probiyotiklerin sporcular üzerindeki bu olumlu etkileri bireysel farklılıklar, kullanılan suş türü, dozaj ve kullanım süresi gibi faktörlere bağlı olarak değişiklik gösterebilmektedir. Bununla birlikte, probiyotiklerin performans ve bağışıklık sistemi üzerinde önemli bir etki yaratmadığını bildiren bazı çalışmalar da mevcuttur. Bu durum, daha geniş kapsamlı ve uzun vadeli araştırmaların gerekliliğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, probiyotik takviyelerinin düzenli kullanımı, sporcuların sağlık sorunlarını azaltma, bağışıklık sistemini güçlendirme ve spor performanslarını iyileştirme açısından önemli bir potansiyel sunmaktadır. Her bireyin özel ihtiyaçlarına uygun planlamalar yapılması ve bu alanda daha fazla bilimsel araştırmaya odaklanılması önerilmektedir.
Keywords
References
- Gasbarrini G, Bonvicini F, Gramenzi A. Probiotics history. J Clin Gastroenterol. 2016;50:116-9. DOI: 10.1097/mcg.0000000000000697.
- Latif A, Shehzad A, Niazi S, Zahid A, Ashraf W, Iqbal MW, et al. Probiotics: mechanism of action, health benefits and their application in food industries. Front Microbiol. 2023;14:1216674. DOI: 10.3389/fmicb.2023.1216674.
- openknowledge.fao.org [Internet].Probiotics in food Health and nutritional properties and guidelines for evaluation. London, Ontario, Canada: FAO/WHO; 2002 [cited 2025 January 14]. Available from: https://openknowledge.fao.org/server/api/core/bitstreams/382476b3-4d54-4175-803f-2f26f3526256/content
- Guarner F, Sanders ME, Szajewska H, Cohen H, Eliakim R, Herrera-deGuise C, et al. World Gastroenterology Organisation Global Guidelines: Probiotics and prebiotics. J Clin Gastroenterol. 2024;58(6):533-53. DOI: 10.1097/mcg.0000000000002002.
- Jan T, Negi R, Sharma B, Kumar S, Singh S, Rai AK, et al. Next generation probiotics for human health: An emerging perspective. Heliyon. 2024;10(16):e35980. DOI: 10.1016/j.heliyon.2024.e35980.
- Aziz Q, Doré J, Emmanuel A, Guarner F, Quigley EMM. Gut microbiota and gastrointestinal health: Current concepts and future directions. Neurogastroenterol Motil. 2013;25(1):4-15. DOI: 10.1111/nmo.12046.
- Kerry RG, Patra JK, Gouda S, Park Y, Shin H-S, Das G. Benefaction of probiotics for human health: A review. J Food Drug Anal. 2018;26(3):927-39. DOI: 10.1016/j.jfda.2018.01.002.
- Bodke H, Jogdand S. Role of probiotics in human health. Cureus. 2022;14(11):e31313. DOI: 10.7759/cureus.31313.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Sport and Exercise Nutrition, Sports Nutrition
Journal Section
Review
Publication Date
May 31, 2026
Submission Date
February 10, 2025
Acceptance Date
August 19, 2025
Published in Issue
Year 2026 Volume: 11 Number: 2
APA
Karakütük, E., & Canbolat, E. (2026). Şiddetli Fiziksel Aktiviteye Bağlı Ortaya Çıkan Gastrointestinal ve Bağışıklık Sistemi Problemlerinin Önlenmesinde Probiyotik Takviyesinin Rolü: Geleneksel Derleme. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 11(2), 441-449. https://doi.org/10.61399/ikcusbfd.1636975
AMA
1.Karakütük E, Canbolat E. Şiddetli Fiziksel Aktiviteye Bağlı Ortaya Çıkan Gastrointestinal ve Bağışıklık Sistemi Problemlerinin Önlenmesinde Probiyotik Takviyesinin Rolü: Geleneksel Derleme. İKÇÜSBFD. 2026;11(2):441-449. doi:10.61399/ikcusbfd.1636975
Chicago
Karakütük, Elif, and Eren Canbolat. 2026. “Şiddetli Fiziksel Aktiviteye Bağlı Ortaya Çıkan Gastrointestinal Ve Bağışıklık Sistemi Problemlerinin Önlenmesinde Probiyotik Takviyesinin Rolü: Geleneksel Derleme”. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 11 (2): 441-49. https://doi.org/10.61399/ikcusbfd.1636975.
EndNote
Karakütük E, Canbolat E (May 1, 2026) Şiddetli Fiziksel Aktiviteye Bağlı Ortaya Çıkan Gastrointestinal ve Bağışıklık Sistemi Problemlerinin Önlenmesinde Probiyotik Takviyesinin Rolü: Geleneksel Derleme. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 11 2 441–449.
IEEE
[1]E. Karakütük and E. Canbolat, “Şiddetli Fiziksel Aktiviteye Bağlı Ortaya Çıkan Gastrointestinal ve Bağışıklık Sistemi Problemlerinin Önlenmesinde Probiyotik Takviyesinin Rolü: Geleneksel Derleme”, İKÇÜSBFD, vol. 11, no. 2, pp. 441–449, May 2026, doi: 10.61399/ikcusbfd.1636975.
ISNAD
Karakütük, Elif - Canbolat, Eren. “Şiddetli Fiziksel Aktiviteye Bağlı Ortaya Çıkan Gastrointestinal Ve Bağışıklık Sistemi Problemlerinin Önlenmesinde Probiyotik Takviyesinin Rolü: Geleneksel Derleme”. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 11/2 (May 1, 2026): 441-449. https://doi.org/10.61399/ikcusbfd.1636975.
JAMA
1.Karakütük E, Canbolat E. Şiddetli Fiziksel Aktiviteye Bağlı Ortaya Çıkan Gastrointestinal ve Bağışıklık Sistemi Problemlerinin Önlenmesinde Probiyotik Takviyesinin Rolü: Geleneksel Derleme. İKÇÜSBFD. 2026;11:441–449.
MLA
Karakütük, Elif, and Eren Canbolat. “Şiddetli Fiziksel Aktiviteye Bağlı Ortaya Çıkan Gastrointestinal Ve Bağışıklık Sistemi Problemlerinin Önlenmesinde Probiyotik Takviyesinin Rolü: Geleneksel Derleme”. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, vol. 11, no. 2, May 2026, pp. 441-9, doi:10.61399/ikcusbfd.1636975.
Vancouver
1.Elif Karakütük, Eren Canbolat. Şiddetli Fiziksel Aktiviteye Bağlı Ortaya Çıkan Gastrointestinal ve Bağışıklık Sistemi Problemlerinin Önlenmesinde Probiyotik Takviyesinin Rolü: Geleneksel Derleme. İKÇÜSBFD. 2026 May 1;11(2):441-9. doi:10.61399/ikcusbfd.1636975