EN
TR
Şiddetli Fiziksel Aktiviteye Bağlı Ortaya Çıkan Gastrointestinal ve Bağışıklık Sistemi Problemlerinin Önlenmesinde Probiyotik Takviyesinin Rolü: Geleneksel Derleme
Öz
Fiziksel aktivite ile bağırsak sağlığı arasındaki çift yönlü ilişki, düzenli fiziksel aktivitenin bağırsak mikrobiyotasını desteklediğini, ancak şiddetli ve uzun süreli fiziksel aktivitelerin bağırsak geçirgenliğini artırarak gastrointestinal problemlere neden olabileceğini göstermektedir. Dayanıklılık sporcularında %20-40 oranında görülen mide krampları, bulantı ve ishal gibi semptomlar, bu problemlerin en yaygın örneklerindendir. Gastrointestinal problemlerin yanı sıra şiddetli ve uzun süreli fiziksel aktiviteler, vücutta inflamasyon ve oksidatif stresi artırarak bağışıklık fonksiyonlarının zayıflamasına neden olabilir. Bu nedenle, sporcuların sağlığını desteklemek ve performanslarını iyileştirmek amacıyla probiyotik takviyeleri son yıllarda ön plana çıkmıştır. Probiyotikler, bağırsak mikrobiyotasını dengeleyerek sindirim, bağışıklık ve metabolizma üzerinde olumlu etkiler sunan canlı mikroorganizmalar içerir. Lactobacillus ve Bifidobacterium gibi mikroorganizma türleri, bağışıklık fonksiyonlarını güçlendirerek üst solunum yolu enfeksiyonlarının sıklığını azaltmakta ve iyileşme sürecini hızlandırmaktadır. Çalışmalar, probiyotik takviyelerinin maraton koşucularında gastrointestinal şikayetleri azalttığını, maksimum oksijen tüketimini artırdığını ve fiziksel aktivite sonrası toparlanmayı desteklediğini göstermektedir. Ayrıca, probiyotik içeren yoğurt tüketiminin sporcularda hem performansı artırdığı hem de bağışıklık sistemini güçlendirdiği rapor edilmiştir. Probiyotiklerin sporcular üzerindeki bu olumlu etkileri bireysel farklılıklar, kullanılan suş türü, dozaj ve kullanım süresi gibi faktörlere bağlı olarak değişiklik gösterebilmektedir. Bununla birlikte, probiyotiklerin performans ve bağışıklık sistemi üzerinde önemli bir etki yaratmadığını bildiren bazı çalışmalar da mevcuttur. Bu durum, daha geniş kapsamlı ve uzun vadeli araştırmaların gerekliliğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, probiyotik takviyelerinin düzenli kullanımı, sporcuların sağlık sorunlarını azaltma, bağışıklık sistemini güçlendirme ve spor performanslarını iyileştirme açısından önemli bir potansiyel sunmaktadır. Her bireyin özel ihtiyaçlarına uygun planlamalar yapılması ve bu alanda daha fazla bilimsel araştırmaya odaklanılması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Gasbarrini G, Bonvicini F, Gramenzi A. Probiotics history. J Clin Gastroenterol. 2016;50:116-9. DOI: 10.1097/mcg.0000000000000697.
- Latif A, Shehzad A, Niazi S, Zahid A, Ashraf W, Iqbal MW, et al. Probiotics: mechanism of action, health benefits and their application in food industries. Front Microbiol. 2023;14:1216674. DOI: 10.3389/fmicb.2023.1216674.
- openknowledge.fao.org [Internet].Probiotics in food Health and nutritional properties and guidelines for evaluation. London, Ontario, Canada: FAO/WHO; 2002 [cited 2025 January 14]. Available from: https://openknowledge.fao.org/server/api/core/bitstreams/382476b3-4d54-4175-803f-2f26f3526256/content
- Guarner F, Sanders ME, Szajewska H, Cohen H, Eliakim R, Herrera-deGuise C, et al. World Gastroenterology Organisation Global Guidelines: Probiotics and prebiotics. J Clin Gastroenterol. 2024;58(6):533-53. DOI: 10.1097/mcg.0000000000002002.
- Jan T, Negi R, Sharma B, Kumar S, Singh S, Rai AK, et al. Next generation probiotics for human health: An emerging perspective. Heliyon. 2024;10(16):e35980. DOI: 10.1016/j.heliyon.2024.e35980.
- Aziz Q, Doré J, Emmanuel A, Guarner F, Quigley EMM. Gut microbiota and gastrointestinal health: Current concepts and future directions. Neurogastroenterol Motil. 2013;25(1):4-15. DOI: 10.1111/nmo.12046.
- Kerry RG, Patra JK, Gouda S, Park Y, Shin H-S, Das G. Benefaction of probiotics for human health: A review. J Food Drug Anal. 2018;26(3):927-39. DOI: 10.1016/j.jfda.2018.01.002.
- Bodke H, Jogdand S. Role of probiotics in human health. Cureus. 2022;14(11):e31313. DOI: 10.7759/cureus.31313.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Spor ve Egzersiz Beslenmesi, Spor ve Beslenme
Bölüm
Derleme
Yayımlanma Tarihi
31 Mayıs 2026
Gönderilme Tarihi
10 Şubat 2025
Kabul Tarihi
19 Ağustos 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 11 Sayı: 2
APA
Karakütük, E., & Canbolat, E. (2026). Şiddetli Fiziksel Aktiviteye Bağlı Ortaya Çıkan Gastrointestinal ve Bağışıklık Sistemi Problemlerinin Önlenmesinde Probiyotik Takviyesinin Rolü: Geleneksel Derleme. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 11(2), 441-449. https://doi.org/10.61399/ikcusbfd.1636975
AMA
1.Karakütük E, Canbolat E. Şiddetli Fiziksel Aktiviteye Bağlı Ortaya Çıkan Gastrointestinal ve Bağışıklık Sistemi Problemlerinin Önlenmesinde Probiyotik Takviyesinin Rolü: Geleneksel Derleme. İKÇÜSBFD. 2026;11(2):441-449. doi:10.61399/ikcusbfd.1636975
Chicago
Karakütük, Elif, ve Eren Canbolat. 2026. “Şiddetli Fiziksel Aktiviteye Bağlı Ortaya Çıkan Gastrointestinal ve Bağışıklık Sistemi Problemlerinin Önlenmesinde Probiyotik Takviyesinin Rolü: Geleneksel Derleme”. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 11 (2): 441-49. https://doi.org/10.61399/ikcusbfd.1636975.
EndNote
Karakütük E, Canbolat E (01 Mayıs 2026) Şiddetli Fiziksel Aktiviteye Bağlı Ortaya Çıkan Gastrointestinal ve Bağışıklık Sistemi Problemlerinin Önlenmesinde Probiyotik Takviyesinin Rolü: Geleneksel Derleme. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 11 2 441–449.
IEEE
[1]E. Karakütük ve E. Canbolat, “Şiddetli Fiziksel Aktiviteye Bağlı Ortaya Çıkan Gastrointestinal ve Bağışıklık Sistemi Problemlerinin Önlenmesinde Probiyotik Takviyesinin Rolü: Geleneksel Derleme”, İKÇÜSBFD, c. 11, sy 2, ss. 441–449, May. 2026, doi: 10.61399/ikcusbfd.1636975.
ISNAD
Karakütük, Elif - Canbolat, Eren. “Şiddetli Fiziksel Aktiviteye Bağlı Ortaya Çıkan Gastrointestinal ve Bağışıklık Sistemi Problemlerinin Önlenmesinde Probiyotik Takviyesinin Rolü: Geleneksel Derleme”. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 11/2 (01 Mayıs 2026): 441-449. https://doi.org/10.61399/ikcusbfd.1636975.
JAMA
1.Karakütük E, Canbolat E. Şiddetli Fiziksel Aktiviteye Bağlı Ortaya Çıkan Gastrointestinal ve Bağışıklık Sistemi Problemlerinin Önlenmesinde Probiyotik Takviyesinin Rolü: Geleneksel Derleme. İKÇÜSBFD. 2026;11:441–449.
MLA
Karakütük, Elif, ve Eren Canbolat. “Şiddetli Fiziksel Aktiviteye Bağlı Ortaya Çıkan Gastrointestinal ve Bağışıklık Sistemi Problemlerinin Önlenmesinde Probiyotik Takviyesinin Rolü: Geleneksel Derleme”. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, c. 11, sy 2, Mayıs 2026, ss. 441-9, doi:10.61399/ikcusbfd.1636975.
Vancouver
1.Elif Karakütük, Eren Canbolat. Şiddetli Fiziksel Aktiviteye Bağlı Ortaya Çıkan Gastrointestinal ve Bağışıklık Sistemi Problemlerinin Önlenmesinde Probiyotik Takviyesinin Rolü: Geleneksel Derleme. İKÇÜSBFD. 01 Mayıs 2026;11(2):441-9. doi:10.61399/ikcusbfd.1636975
