Research Article

Yeterli Suya Erişimin Beş Yaş Altı Ölüm Oranları Üzerinde Etkisi: Düşük ve Alt-Orta Gelir Grubu Ülkeler Üzerinde Bir Uygulama

Volume: 11 Number: 1 January 28, 2026
TR EN

Yeterli Suya Erişimin Beş Yaş Altı Ölüm Oranları Üzerinde Etkisi: Düşük ve Alt-Orta Gelir Grubu Ülkeler Üzerinde Bir Uygulama

Abstract

Amaç: Su, insan sağlığı ve yaşamı için kritik bir bileşendir. Yetersiz erişim ve buna bağlı hijyen sorunları, özellikle çocuklar arasında hastalık ve ölüm oranlarını artırmaktadır. Ülkelerin gelişmişlik düzeyi toplumun suya erişimi üzerinde etkili olmaktadır. Bu araştırmanın amacı, düşük ve alt-orta gelirli ülkelerde içme ve kullanma suyuna erişimdeki yaygın sorunları incelemek ve bunların sağlık göstergeleri üzerindeki etkisini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Araştırma Dünya Bankası gelir grubu sınıflandırmasına göre düşük ve alt-orta gelirli ülkeler üzerinde yapılmış, bu grupta toplam 80 ülke bulunmasına rağmen, verilerine ulaşılabilen 24 ülke analize dahil edilmiştir. Araştırma panel veri analizi yöntemi ile gerçekleştirilmiş ve 24 ülkenin 2000-2021 dönemine ait verileri Excel, Eviews ve Stata programları kullanılarak analiz edilmiştir. Bağımsız değişkenler kırsal ve kentsel alanlarda içme suyu ve sanitasyon tesislerine erişim oranları, bağımlı değişken ise beş yaş altı ölüm oranıdır. Bu seçimin nedeni, ölüm oranının ülkelerin ekonomik durumu, gıda erişimi, temiz su mevcudiyeti ve sağlık altyapısı ile doğrudan ilişkili olmasıdır. Bulgular: Analiz sonuçları, kırsal alanlarda temel içme suyuna erişimdeki %1'lik bir artışın beş yaş altı ölüm oranlarını %0,07 oranında azaltabileceğini göstermektedir. Ayrıca, sabun ve su dahil olmak üzere temel el yıkama olanaklarına erişimdeki %1'lik bir artış beş yaş altı ölümleri %0,24 oranında azaltabilirken, kentsel alanlarda yeterli içme suyuna erişimdeki %1'lik bir artışın bu oranı yalnızca %0,01 oranında azaltması beklenmektedir. Sonuç: Bu çalışmanın tüm sonuçları göz önünde bulundurulduğunda, kırsal alanlardaki yetersiz altyapının iyileştirilmesi önem arz etmektedir. Devletin altyapıya ve koruyucu sağlık hizmetlerine yapacağı yatırımlar, sanitasyon hizmetlerine erişimi genişleterek hastalık ve ölüm oranlarını azaltabilir. Anahtar Kelimeler: Çocuk sağlığı, gelişmekte olan ülkeler, hijyen, ölüm oranı, sanitasyon, su.

Keywords

References

  1. Yankumara K. The urgency of water for human life in science and al quran perceptive. Journal Intellectual Sufism Research (JISR). 2020 Nov;3(1):9-15. DOI: 10.52032/jisr.v3i1.85.
  2. Karowicz-Bilińska A. Woda i jej znaczenie dla organizmu kobiety [Water and its importance for female body]. Ginekol Pol. 2011 Jun;82(6):455-9.
  3. EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition, and Allergies (NDA); Scientific Opinion on Dietary reference values for water. EFSA Journal 2010; 8(3):1459. [48 pp.]. doi:10.2903/j.efsa.2010.1459.
  4. Khilchevskyi VK. Global water resources: challenges of the 21st century. 2020;6-16. DOI: 10.17721/1728-2721.2020.76-77.1.
  5. Salas-Salvadó J, Maraver Eizaguirre F, Rodríguez-Mañas L, Sáenz de Pipaon M, Vitoria Miñana I, Moreno Aznar L. Importancia del consumo de agua en la salud y la prevención de la enfermedad: situación actual. Nutr Hosp. 2020 Oct 21;37(5):1072-1086. DOI: 10.20960/nh.03160.
  6. Ángel RWM, Luis AGJ, de la Puente Silvestre G. Consumo de agua en pediatría. Acta Pediátrica de México. 2013;34(2):96-101. DOI: 10.18233/APM34No2pp96-101.
  7. Iglesias Rosado C, Villarino Marín AL, Martinez JA, Cabrerizo L, Gargallo M, Lorenzo H, et al. Importancia del agua en la hidratación de la población española: documento FESNAD 2010. Nutr Hosp. 2011 Jan-Feb;26(1):27-36. DOI: 10.3305/nh.2011.26.1.5167.
  8. Lukito W. Current evidence in water and hydration science. Ann Nutr Metab. 2021;77 suppl 4:1-6. DOI: 10.1159/000521769.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Health Management

Journal Section

Research Article

Publication Date

January 28, 2026

Submission Date

February 14, 2025

Acceptance Date

September 1, 2025

Published in Issue

Year 2026 Volume: 11 Number: 1

APA
Şenol, O., Bakırhan Ülgen, K., Su, S., & Yıldız, Ş. (2026). Yeterli Suya Erişimin Beş Yaş Altı Ölüm Oranları Üzerinde Etkisi: Düşük ve Alt-Orta Gelir Grubu Ülkeler Üzerinde Bir Uygulama. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 11(1), 148-155. https://doi.org/10.61399/ikcusbfd.1640143
AMA
1.Şenol O, Bakırhan Ülgen K, Su S, Yıldız Ş. Yeterli Suya Erişimin Beş Yaş Altı Ölüm Oranları Üzerinde Etkisi: Düşük ve Alt-Orta Gelir Grubu Ülkeler Üzerinde Bir Uygulama. İKÇÜSBFD. 2026;11(1):148-155. doi:10.61399/ikcusbfd.1640143
Chicago
Şenol, Osman, Kübra Bakırhan Ülgen, Selin Su, and Şafak Yıldız. 2026. “Yeterli Suya Erişimin Beş Yaş Altı Ölüm Oranları Üzerinde Etkisi: Düşük Ve Alt-Orta Gelir Grubu Ülkeler Üzerinde Bir Uygulama”. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 11 (1): 148-55. https://doi.org/10.61399/ikcusbfd.1640143.
EndNote
Şenol O, Bakırhan Ülgen K, Su S, Yıldız Ş (January 1, 2026) Yeterli Suya Erişimin Beş Yaş Altı Ölüm Oranları Üzerinde Etkisi: Düşük ve Alt-Orta Gelir Grubu Ülkeler Üzerinde Bir Uygulama. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 11 1 148–155.
IEEE
[1]O. Şenol, K. Bakırhan Ülgen, S. Su, and Ş. Yıldız, “Yeterli Suya Erişimin Beş Yaş Altı Ölüm Oranları Üzerinde Etkisi: Düşük ve Alt-Orta Gelir Grubu Ülkeler Üzerinde Bir Uygulama”, İKÇÜSBFD, vol. 11, no. 1, pp. 148–155, Jan. 2026, doi: 10.61399/ikcusbfd.1640143.
ISNAD
Şenol, Osman - Bakırhan Ülgen, Kübra - Su, Selin - Yıldız, Şafak. “Yeterli Suya Erişimin Beş Yaş Altı Ölüm Oranları Üzerinde Etkisi: Düşük Ve Alt-Orta Gelir Grubu Ülkeler Üzerinde Bir Uygulama”. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 11/1 (January 1, 2026): 148-155. https://doi.org/10.61399/ikcusbfd.1640143.
JAMA
1.Şenol O, Bakırhan Ülgen K, Su S, Yıldız Ş. Yeterli Suya Erişimin Beş Yaş Altı Ölüm Oranları Üzerinde Etkisi: Düşük ve Alt-Orta Gelir Grubu Ülkeler Üzerinde Bir Uygulama. İKÇÜSBFD. 2026;11:148–155.
MLA
Şenol, Osman, et al. “Yeterli Suya Erişimin Beş Yaş Altı Ölüm Oranları Üzerinde Etkisi: Düşük Ve Alt-Orta Gelir Grubu Ülkeler Üzerinde Bir Uygulama”. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, vol. 11, no. 1, Jan. 2026, pp. 148-55, doi:10.61399/ikcusbfd.1640143.
Vancouver
1.Osman Şenol, Kübra Bakırhan Ülgen, Selin Su, Şafak Yıldız. Yeterli Suya Erişimin Beş Yaş Altı Ölüm Oranları Üzerinde Etkisi: Düşük ve Alt-Orta Gelir Grubu Ülkeler Üzerinde Bir Uygulama. İKÇÜSBFD. 2026 Jan. 1;11(1):148-55. doi:10.61399/ikcusbfd.1640143



Licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.