TEFSİRİN MAHİYETİNE DAİR TARTIŞMALARDA İBN HALDÛN VE MOLLA FENÂRÎ MUKAYESESİ
Öz
Tefsirin mahiyeti, İslâm ilim geleneğinin gerek klasik gerekse çağdaş döneminde tartışma konusu olmuştur. Bu bağlamda tefsirin bir ilim olmadığını ileri süren yaklaşıma muhalif olarak tefsirin müstakil bir ilim olduğu yaklaşımı ortaya çıkmıştır. Bu iki yaklaşıma ilaveten tefsirin kendine özgü bir ilim olduğuna dair bir üçüncü yaklaşım tartışmaya yön vermiştir. Bu araştırmada, zikri geçen üçüncü yaklaşımı Osmanlı Devleti’nin kuruluş döneminde belirgin bir şekilde yansıtan Molla Fenârî ve onun çağdaşı İbn Haldûn’un tefsire dair görüşleri mukayese edilmektedir. Her iki âlim de tefsire dair görüşlerini, eserlerinin mukaddimelerinde ortaya koymaktadır. Bu çalışmada, İbn Haldûn’un tarihi olarak bilinen Kitâbü’l-‘İber’in giriş bölümü olan Mukaddime’si ve Molla Fenârî’nin Aynü’l-a‘yân adlı eserinin mukaddime kısmı çerçevesinde tefsirin diğer ilimler içerisindeki yeri ele alınmaktadır. Her iki müellif de tefsirin kendine mahsus yapısı sebebiyle küllî kaidelerinin bulunmadığını düşünmektedir. Fakat İbn Haldûn tefsiri rivâyet ve dil ile sınırlamakta, buna karşın Molla Fenârî ise tefsire rivâyet ve dilin ötesinde belirli şartlar dâhilinde geniş bir anlam alanı açmaktadır. Netice itibariyle söz konusu iki âlim, tefsirin kendine özgü nasıl bir yapı arz ettiğini farklı açılardan göstermiş bulunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
References
- Arslan, Ahmet. İbn Haldûn. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 2014.
- Aşkar, Mustafa. “Osmanlı Kuruluş Döneminde Bir İbn Arabî Takipçisi: Molla Fenârî ve Vahdet-i Vücûd Anlayışı”, Uluslararası Molla Fenârî Sempozyumu: 4-6 Aralık 2009. 271- 290. ed. Tevfik Yücedoğru vd.. Bursa: Bursa Büyükşehir Belediyesi, 2010.
- Bedevî, Abdurrahman. Müellefâtü İbn Haldûn. Kahire: el-Meclisü’l-a‘lâ li’s-sekâfe, 2006.
- Bilmen, Ömer Nasuhi. Büyük Tefsir Tarihi: Tabakâtu’l-müfessirin. İstanbul: Ravza Yayınları, 2008.
- Boyalık, M. Taha. “el-Keşşâf Şerh-Haşiye Geleneğinde Tefsir İlminin Mahiyeti Tartışması”. Nazariyat: İslam Felsefe ve Bilim Tarihi Araştırmaları Dergisi 4/1 (2017), 91-118.
- Boyalık, M. Taha. “Molla Fenârî’nin Tefsir İlminin Mahiyetine Dair Tartışmasının Tahlili”. İslam Araştırmaları Dergisi 18 (2007), 73-100.
- Boyalık, M. Taha. Molla Fenârî’nin Aynü’l-Âyân Adlı Tefsirinin Mukaddimesi: Tahlil ve Değerlendirme. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi, 2007.
- Bursalı Mehmed Tahir. Osmanlı Müellifleri. İstanbul: Matbaa-i Âmire, 1333.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
-
Journal Section
Research Article
Authors
Sümeyye Sevinç
0000-0002-3083-6453
Türkiye
Publication Date
December 31, 2019
Submission Date
November 14, 2019
Acceptance Date
December 28, 2019
Published in Issue
Year 2019 Volume: 4 Number: 2
