Review

Algoritma Tiranlığı: Dijital Dünyada Bireyin Savunmasızlığına Yönelik Bir Sosyo-Teknik Analiz

Number: 15 December 31, 2024
TR EN

Algoritma Tiranlığı: Dijital Dünyada Bireyin Savunmasızlığına Yönelik Bir Sosyo-Teknik Analiz

Öz

“Dijital dünya”, dijital teknolojilerin ve internetin yaygın kullanımı ile şekillenen, fiziksel dünyadan farklı bir ortamı ifade eder. Dijital dünya, geniş veri yığınları ve iletişim ağlarıyla yapay zekânın gelişimi ve uygulanması için zengin bir zemin sağlar. Yapay zekânın temel çalışma prensiplerinden biri olan algoritmalar, belirli bir problemi çözmek veya bir görevi gerçekleştirmek için adım adım izlenen prosedürler veya kurallar kümesidir. Algoritmalar, birçok dijital hizmetin, uygulamanın ve platformun arkasında çalışan gizli motorlardır. Buna rağmen “Algoritma tiranlığı”, dijital dünyada algoritmaların aşırı ve kontrolsüz şekilde kullanılması sonucu, insanların günlük yaşamları ve kararları üzerinde büyük bir etki ve kontrol sahibi olmalarını ifade eden bir kavramdır. Bu kavram, algoritmaların ve yapay zekânın hayatımızın birçok alanında nasıl baskın hale geldiğini ve bu durumun olası olumsuz sonuçlarını vurgular. Çünkü algoritmalar, kullanıcıların verilerini toplar ve analiz eder. Bununla beraber algoritmaların sürekli izleme ve değerlendirme yapması, bireylerin özgürlüklerini kısıtlamakta ve kendi kararlarını verme yetilerini zayıflatmaktadır. Bu yönüyle algoritmalar, bilgi akışını kontrol edebilir ve kamuoyunu yönlendirebilir. Buradan hareketle çalışmanın amacı; algoritmaların sosyal sistemlere entegrasyonu arttıkça, bu sistemlerdeki yanlılıkların sosyal yapılar üzerindeki büyüyen etkisini tartışmaktır. Bu amaçla; yapay zekâ ve algoritma kavramlarıyla ilgili kavramsal ve kuramsal literatür taramasının ardından, “algoritma tiranlığı” olgusu üzerinden eleştirel boyutta sosyo-teknik analiz yapılacaktır.

Anahtar Kelimeler

Ethical Statement

Çıkar çatışması yoktur.

References

  1. Aletras, N., Tsarapatsanis, D., Preoţiuc-Pietro, D. et al. (2016). Predicting judicial decisions of the European court of human rights: A natural language processing perspective, PeerJ Computer Science, 2, 1-19. Doi: https://doi.org/10.7717/peerj-cs.93
  2. Bainbridge, W., Brent, E., Carley, K. et al. (1994). Artificial Social Intelligence, Annual Review of Sociology, 20(1), 407–436. Doi: https://doi.org/10.1146/annurev.so.20.080194.002203
  3. Bissell, D., Birtchnell, T., Elliott, A. et al. (2020). Autonomous automobilities: The social impacts of driverless vehicles, Current Sociology, 68(1), 116–134. Doi: https://doi.org/10.1177/0011392118816743
  4. Bloomfield, B. P. (1987). The culture of artificial intelligence, B. P. Bloomfield (Ed.), The question of artificial intelligence: Philosophical and sociological perspectives içinde (59-105), Croom Helm. Doi: https://doi.org/10.4324/9780429505331
  5. Buchanan, B. G. (2005). A (Very) Brief History of Artificial Intelligence, AI Magazine, 24(4), 53-60. Doi: https://doi.org/10.1609/aimag.v26i4.1848
  6. Byrne, M. D. (2012). Unified theories of cognition, Wiley Interdisciplinary Reviews: Cognitive Science, 3(4), 431-438. Doi: https://doi.org/10.1002/wcs.1180
  7. Carley, K. M. (1986). An approach for relating social structure to cognitive structure, The Journal of Mathematical Sociology, 12(2), 137-189. Doi: https://doi.org/10.1080/0022250X.1986.9990010
  8. Carley, K. M. (1996). Artificial intelligence within sociology, Sociological Methods and Research, 25(1), 3-30. Doi: https://doi.org/10.1177/0049124196025001001

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Political Science (Other)

Journal Section

Review

Early Pub Date

December 28, 2024

Publication Date

December 31, 2024

Submission Date

June 10, 2024

Acceptance Date

September 3, 2024

Published in Issue

Year 2024 Number: 15

APA
Sümer, O. (2024). Algoritma Tiranlığı: Dijital Dünyada Bireyin Savunmasızlığına Yönelik Bir Sosyo-Teknik Analiz. İmgelem, 15, 87-114. https://doi.org/10.53791/imgelem.1498729

Cited By