Review

Sosyal Ağlarda Mahremiyetin Ticarileşmesi Sorunu ve Çözüm Önerileri

Number: Yeni Medya Çalışmaları September 28, 2025
TR EN

Sosyal Ağlarda Mahremiyetin Ticarileşmesi Sorunu ve Çözüm Önerileri

Abstract

Bu çalışma, dijital çağda sosyal medya platformlarının kullanıcı mahremiyetini sistematik biçimde ticarileştirme pratiklerini inceleyerek, bu sürecin bireylerin veri üzerindeki denetimi, veri güvenliği ve dijital kamusal alanın yapısı üzerindeki etkilerini analiz etmektedir. Araştırmada, platformların kullanıcı verilerini hangi yöntemlerle topladığı, bu verileri nasıl ekonomik metaya dönüştürdüğü, kullanıcıların veri kontrol düzeyinin ne ölçüde işlevsel olduğu, mevcut yasal ve etik düzenlemelerin bu süreci sınırlandırmadaki yeterliliği ve daha adil bir dijital düzenin inşasının imkânı sorgulanmıştır. Bulgular, mahremiyetin giderek algoritmik sistemler içinde metalaştığını, rıza mekanizmalarının çoğu zaman sembolik kaldığını ve bireylerin dijital öznelliğinin ekonomik çıkarlar doğrultusunda yeniden biçimlendirildiğini göstermektedir. Çalışma, yalnızca hukuki düzenlemelerin değil; tasarımsal reformların, etik bilinçlenmenin ve kültürel dönüşümün de bu sürece dâhil edilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Özellikle ebeveynlerin ve yetişkin bireylerin dijital farkındalık ve rehberlik rolleri, çocukların mahremiyet bilincinin gelişimi açısından kritik bir konumda değerlendirilmektedir. Bu yönüyle çalışma, mahremiyetin korunmasını yalnızca bireysel güvenlik değil; aynı zamanda dijital demokrasinin sürdürülebilirliği ve toplumsal iyi oluş hâlinin devamlılığını sağlama sorumluluğu olarak ele almaktadır.

Keywords

References

  1. Arendt, H. (1958). The Human Condition, Chicago: University of Chicago Press.
  2. Barocas, S., Nissenbaum, H. (2014). Big Data’s End Run Around Anonymity and Consent, J. Lane vd. (Der.), Privacy, Big Data, and the Public Good içinde (44-75). Cambridge: Cambridge University Press.
  3. Bauman, Z. (2000). Liquid Modernity, Cambridge: Polity Press.
  4. BBC News. (2019). Facebook Admits Storing Millions of Passwords in Plain Text. https://www.bbc.com/news/technology-47683082 (Erişim: 29.04.2025).
  5. Bok, S. (1982). Secrets: On the Ethics of Concealment and Revelation, New York: Pantheon Books.
  6. Boyd, D. (2014). It’s Complicated: The Social Lives of Networked Teens, New Haven: Yale University Press.
  7. Cadwalladr, C., Graham-Harrison, E. (2018, 17 Mart). Revealed: 50 Million Facebook Profiles Harvested for Cambridge Analytica in Major Data Breach. The Guardian. https://www.theguardian.com/news/2018/mar/17/cambridge-analytica-facebook-influence-us-election (Erişim: 29.04.2025).
  8. Cavoukian, A. (2010). Privacy by Design: The 7 Foundational Principles. Ontario: Information and Privacy Commissioner of Ontario. https://www.ipc.on.ca/wp-content/uploads/resources/7foundationalprinciples.pdf (Erişim: 23.04.2025).

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Sociology of Family and Relationships, Communication Sociology

Journal Section

Review

Publication Date

September 28, 2025

Submission Date

May 4, 2025

Acceptance Date

June 10, 2025

Published in Issue

Year 2025 Number: Yeni Medya Çalışmaları

APA
Çınar Alevli, S. (2025). Sosyal Ağlarda Mahremiyetin Ticarileşmesi Sorunu ve Çözüm Önerileri. İmgelem, Yeni Medya Çalışmaları, 811-842. https://doi.org/10.53791/imgelem.1691314
AMA
1.Çınar Alevli S. Sosyal Ağlarda Mahremiyetin Ticarileşmesi Sorunu ve Çözüm Önerileri. İMGELEM. 2025;(Yeni Medya Çalışmaları):811-842. doi:10.53791/imgelem.1691314
Chicago
Çınar Alevli, Sema. 2025. “Sosyal Ağlarda Mahremiyetin Ticarileşmesi Sorunu Ve Çözüm Önerileri”. İmgelem, no. Yeni Medya Çalışmaları: 811-42. https://doi.org/10.53791/imgelem.1691314.
EndNote
Çınar Alevli S (September 1, 2025) Sosyal Ağlarda Mahremiyetin Ticarileşmesi Sorunu ve Çözüm Önerileri. İmgelem Yeni Medya Çalışmaları 811–842.
IEEE
[1]S. Çınar Alevli, “Sosyal Ağlarda Mahremiyetin Ticarileşmesi Sorunu ve Çözüm Önerileri”, İMGELEM, no. Yeni Medya Çalışmaları, pp. 811–842, Sept. 2025, doi: 10.53791/imgelem.1691314.
ISNAD
Çınar Alevli, Sema. “Sosyal Ağlarda Mahremiyetin Ticarileşmesi Sorunu Ve Çözüm Önerileri”. İmgelem. Yeni Medya Çalışmaları (September 1, 2025): 811-842. https://doi.org/10.53791/imgelem.1691314.
JAMA
1.Çınar Alevli S. Sosyal Ağlarda Mahremiyetin Ticarileşmesi Sorunu ve Çözüm Önerileri. İMGELEM. 2025;:811–842.
MLA
Çınar Alevli, Sema. “Sosyal Ağlarda Mahremiyetin Ticarileşmesi Sorunu Ve Çözüm Önerileri”. İmgelem, no. Yeni Medya Çalışmaları, Sept. 2025, pp. 811-42, doi:10.53791/imgelem.1691314.
Vancouver
1.Sema Çınar Alevli. Sosyal Ağlarda Mahremiyetin Ticarileşmesi Sorunu ve Çözüm Önerileri. İMGELEM. 2025 Sep. 1;(Yeni Medya Çalışmaları):811-42. doi:10.53791/imgelem.1691314