TR
EN
Gözlemsel Egemenlik: Siyasi Temsiliyet Olarak Algoritmik Gözetim
Abstract
Algoritmik gözetim sistemleri, demokratik müzakereden bağımsız biçimde siyasi otorite taşıyan temsiller üretmekte ve bu yolla siyasi egemenliğin epistemik temellerini dönüştürmektedir. Bu çalışma, söz konusu dönüşümü açıklamak amacıyla “gözlemsel egemenlik” kavramını önermekte ve algoritmik gözetimin nasıl siyasi temsiliyet işlevi gördüğünü soruşturmaktadır. Çin sosyal kredi sistemi, ABD öngörücü adalet algoritmaları, AB biyometrik sınır altyapıları ve pandemi temas takip uygulamaları, teorik çerçeve güdümlü niteliksel belge analizi yöntemiyle karşılaştırmalı kurumsal analiz çerçevesinde incelenmiştir. Analiz, tüm sistemlerin rejim türünden ve uygulama alanından bağımsız olarak sürekli gözlem, temsil üretimi ve gözlem-temelli yetkilendirme mekanizmalarını ortak biçimde taşıdığını ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, otoriter bağlamlarda gözetim pedagojik söylemle açıkça meşrulaştırılırken demokratik bağlamlarda tekno-bilimsel rasyonalite arkasına gizlenmekte; ancak her iki durumda da müzakereci temsiliyet mekanizmaları devre dışı kalmaktadır. Çalışma, gözetim çalışmaları, egemenlik teorisi ve temsiliyet teorisi literatürlerine katkı olarak gözlemsel egemenlik kavramını tanıtırken, otoritenin yönetme hakkından değil bilme gücünden türediği bu egemenlik biçiminin demokratik hesap verebilirlik için doğurduğu sonuçları tartışmaktadır.
Keywords
Supporting Institution
The study received no financial support from any institution or project.
Ethical Statement
In this research article, ethics committee permission was not required as the data were not obtained using survey or interview techniques.
Thanks
I would like to thank the anonymous referees for their contributions to this study.
References
- Alkan, E. Ö. (2026). Dijitalleşen toplumun yeni eşitsizlik biçimi: Dijital eşitsizlik ve Türkiye’deki göstergeleri. İmgelem, 18, 151-176. https://doi.org/10.53791/imgelem.1836204
- Amnesty International. (2020). COVID-19: Governments must not ‘sleepwalk into surveillance state’. https://www.amnesty.org.uk/press-releases/covid-19-governments-must-not-sleepwalk-surveillance-state
- Angwin, J., Larson, J., Mattu, S., ve Kirchner, L. (2016, May 23). Machine bias: There’s software used across the country to predict future criminals. And it’s biased against blacks. ProPublica. https://www.propublica.org/article/machine-bias-risk-assessments-in-criminal-sentencing
- Arendt, H. (1958). The human condition. University of Chicago Press.
- Baack, S. (2015). Datafication and empowerment: How the open data movement re-articulates notions of democracy, participation, and journalism. Big Data ve Society, 2(2), 1-11. https://doi.org/10.1177/2053951715594634
- Barocas, S., ve Selbst, A. D. (2016). Big data’s disparate impact. California Law Review, 104, 671-732. https://doi.org/10.15779/Z38BG31
- Bengio, Y., Janda, R., Yu, Y. W., Ippolito, D., Jarvie, M., Pilat, D., Struck, B., Krastev, S., ve Sharma, A. (2020). The need for privacy with public digital contact tracing during the COVID-19 pandemic. The Lancet Digital Health, 2(7), e342-e344. https://doi.org/10.1016/S2589-7500(20)30133-3
- Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Political Theory and Political Philosophy
Journal Section
Research Article
Authors
Publication Date
May 31, 2026
Submission Date
February 8, 2026
Acceptance Date
March 7, 2026
Published in Issue
Year 2026 Number: 19
APA
Şimşek, S. S. (2026). Gözlemsel Egemenlik: Siyasi Temsiliyet Olarak Algoritmik Gözetim. İmgelem, 19, 290-320. https://doi.org/10.53791/imgelem.1884657
AMA
1.Şimşek SS. Gözlemsel Egemenlik: Siyasi Temsiliyet Olarak Algoritmik Gözetim. İMGELEM. 2026;(19):290-320. doi:10.53791/imgelem.1884657
Chicago
Şimşek, Serpil Seda. 2026. “Gözlemsel Egemenlik: Siyasi Temsiliyet Olarak Algoritmik Gözetim”. İmgelem, nos. 19: 290-320. https://doi.org/10.53791/imgelem.1884657.
EndNote
Şimşek SS (May 1, 2026) Gözlemsel Egemenlik: Siyasi Temsiliyet Olarak Algoritmik Gözetim. İmgelem 19 290–320.
IEEE
[1]S. S. Şimşek, “Gözlemsel Egemenlik: Siyasi Temsiliyet Olarak Algoritmik Gözetim”, İMGELEM, no. 19, pp. 290–320, May 2026, doi: 10.53791/imgelem.1884657.
ISNAD
Şimşek, Serpil Seda. “Gözlemsel Egemenlik: Siyasi Temsiliyet Olarak Algoritmik Gözetim”. İmgelem. 19 (May 1, 2026): 290-320. https://doi.org/10.53791/imgelem.1884657.
JAMA
1.Şimşek SS. Gözlemsel Egemenlik: Siyasi Temsiliyet Olarak Algoritmik Gözetim. İMGELEM. 2026;:290–320.
MLA
Şimşek, Serpil Seda. “Gözlemsel Egemenlik: Siyasi Temsiliyet Olarak Algoritmik Gözetim”. İmgelem, no. 19, May 2026, pp. 290-2, doi:10.53791/imgelem.1884657.
Vancouver
1.Serpil Seda Şimşek. Gözlemsel Egemenlik: Siyasi Temsiliyet Olarak Algoritmik Gözetim. İMGELEM. 2026 May 1;(19):290-32. doi:10.53791/imgelem.1884657