Research Article

Hipergerçeklik Bağlamında Sanal AVM’lerde Algoritmik Tüketim: Eleştirel Bir Analiz

Number: Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler October 20, 2026
TR EN

Hipergerçeklik Bağlamında Sanal AVM’lerde Algoritmik Tüketim: Eleştirel Bir Analiz

Abstract

Dijitalleşme, alışveriş deneyimini fiziksel mekânların dışına taşıyarak işletmelere tüketici tercihlerini algoritmik olarak yönlendirme olanağı sağlamıştır. Bu araştırma, Trendyol, Hepsiburada ve Amazon Türkiye’de tüketim deneyiminin hangi görsel, söylemsel ve algoritmik araçlarla yapılandırıldığını; seçim özgürlüğü, kişiselleştirme ve hipergerçekliğin nasıl üretildiğini ve platformlar arasındaki farklılıkları incelemektedir. Baudrillard’ın tüketim toplumu, simülasyon ve hipergerçeklik kavramlarına dayanan yorumlayıcı-eleştirel nitel araştırmada doküman analizi ve eleştirel söylem analizi kullanılmıştır. Amaçlı örneklemle seçilen platformlar, 1 Mayıs–1 Temmuz 2026 arasında günlük izlenmiş; toplam 1488 banner MAXQDA 2026 ile analiz edilmiştir. Bulgular, satın almaya yönlendirmenin tüm platformlarda baskın olduğunu; Amazon Türkiye’de ödeme ve teslimat kolaylıklarının, Trendyol’da indirim ve popülerliğin, Hepsiburada’da ise taksit, kupon ve kişiselleştirilmiş önerilerin öne çıktığını göstermiştir. Öneri sistemleri, sosyal kanıt ve aciliyet mesajları ortak stratejilerdir. Sonuç olarak sanal AVM’lerin seçim özgürlüğü ve kişiselleştirme izlenimi üreten hipergerçek tüketim mekânları olduğu, seçeneklerin görünürlüğünün platformların algoritmik ve ticari öncelikleri doğrultusunda yapılandırıldığı belirlenmiştir

Keywords

References

  1. Adomavicius, G., & Tuzhilin, A. (2005). Toward the next generation of recommender systems: A survey of the state-of-the-art and possible extensions. IEEE Transactions on Knowledge and Data Engineering, 17(6), 734–749. https://doi.org/10.1109/TKDE.2005.99.
  2. Aggarwal, C. C. (2016). Recommender systems: The textbook. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-319-29659-3.
  3. Areeb, Q. M., Nadeem, M., Sohail, S. S., Imam, R., Doctor, F., Himeur, Y., Hussain, A., & Amira, A. (2023). Filter bubbles in recommender systems: Fact or fallacy—a systematic review. WIREs Data Mining and Knowledge Discovery, 13(6), e1512. https://doi.org/10.1002/widm.1512.
  4. Arnould, E. J., & Thompson, C. J. (2005). Consumer culture theory (CCT): Twenty years of research. Journal of Consumer Research, 31(4), 868–882.
  5. Bar-Gill, O., Sunstein, C. R., & Talgam-s, I. (2023). Algorithmic harm in consumer markets. Journal of Legal Analysis, 15(1), 1–47.
  6. Baudrillard, J. (1994). Simulacra and simulation (S. F. Glaser, Çev.). University of Michigan Press. https://doi.org/10.3998/mpub.9904. (Orijinal eserin yayın yılı 1981)
  7. Baudrillard, J. (1996). The system of objects (J. Benedict, Çev.). Verso. (Orijinal eserin yayın yılı 1968)
  8. Baudrillard, J. (1998). The consumer society: Myths and structures. Sage. (Orijinal eserin yayın yılı 1970)

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Sociology and Social Studies of Science and Technology

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 20, 2026

Submission Date

July 17, 2026

Acceptance Date

August 23, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler

APA
Geçit, E., & Doğru, G. (2026). Hipergerçeklik Bağlamında Sanal AVM’lerde Algoritmik Tüketim: Eleştirel Bir Analiz. İmgelem, Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler, 82-107. https://doi.org/10.53791/imgelem.1997730
AMA
1.Geçit E, Doğru G. Hipergerçeklik Bağlamında Sanal AVM’lerde Algoritmik Tüketim: Eleştirel Bir Analiz. İMGELEM. 2026;(Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler):82-107. doi:10.53791/imgelem.1997730
Chicago
Geçit, Erdem, and Gonca Doğru. 2026. “Hipergerçeklik Bağlamında Sanal AVM’lerde Algoritmik Tüketim: Eleştirel Bir Analiz”. İmgelem, no. Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler: 82-107. https://doi.org/10.53791/imgelem.1997730.
EndNote
Geçit E, Doğru G (October 1, 2026) Hipergerçeklik Bağlamında Sanal AVM’lerde Algoritmik Tüketim: Eleştirel Bir Analiz. İmgelem Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler 82–107.
IEEE
[1]E. Geçit and G. Doğru, “Hipergerçeklik Bağlamında Sanal AVM’lerde Algoritmik Tüketim: Eleştirel Bir Analiz”, İMGELEM, no. Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler, pp. 82–107, Oct. 2026, doi: 10.53791/imgelem.1997730.
ISNAD
Geçit, Erdem - Doğru, Gonca. “Hipergerçeklik Bağlamında Sanal AVM’lerde Algoritmik Tüketim: Eleştirel Bir Analiz”. İmgelem. Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler (October 1, 2026): 82-107. https://doi.org/10.53791/imgelem.1997730.
JAMA
1.Geçit E, Doğru G. Hipergerçeklik Bağlamında Sanal AVM’lerde Algoritmik Tüketim: Eleştirel Bir Analiz. İMGELEM. 2026;:82–107.
MLA
Geçit, Erdem, and Gonca Doğru. “Hipergerçeklik Bağlamında Sanal AVM’lerde Algoritmik Tüketim: Eleştirel Bir Analiz”. İmgelem, no. Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler, Oct. 2026, pp. 82-107, doi:10.53791/imgelem.1997730.
Vancouver
1.Erdem Geçit, Gonca Doğru. Hipergerçeklik Bağlamında Sanal AVM’lerde Algoritmik Tüketim: Eleştirel Bir Analiz. İMGELEM. 2026 Oct. 1;(Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler):82-107. doi:10.53791/imgelem.1997730