Araştırma Makalesi

Hipergerçeklik Bağlamında Sanal AVM’lerde Algoritmik Tüketim: Eleştirel Bir Analiz

Sayı: Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler 20 Ekim 2026
PDF İndir
TR EN

Hipergerçeklik Bağlamında Sanal AVM’lerde Algoritmik Tüketim: Eleştirel Bir Analiz

Öz

Dijitalleşme, alışveriş deneyimini fiziksel mekânların dışına taşıyarak işletmelere tüketici tercihlerini algoritmik olarak yönlendirme olanağı sağlamıştır. Bu araştırma, Trendyol, Hepsiburada ve Amazon Türkiye’de tüketim deneyiminin hangi görsel, söylemsel ve algoritmik araçlarla yapılandırıldığını; seçim özgürlüğü, kişiselleştirme ve hipergerçekliğin nasıl üretildiğini ve platformlar arasındaki farklılıkları incelemektedir. Baudrillard’ın tüketim toplumu, simülasyon ve hipergerçeklik kavramlarına dayanan yorumlayıcı-eleştirel nitel araştırmada doküman analizi ve eleştirel söylem analizi kullanılmıştır. Amaçlı örneklemle seçilen platformlar, 1 Mayıs–1 Temmuz 2026 arasında günlük izlenmiş; toplam 1488 banner MAXQDA 2026 ile analiz edilmiştir. Bulgular, satın almaya yönlendirmenin tüm platformlarda baskın olduğunu; Amazon Türkiye’de ödeme ve teslimat kolaylıklarının, Trendyol’da indirim ve popülerliğin, Hepsiburada’da ise taksit, kupon ve kişiselleştirilmiş önerilerin öne çıktığını göstermiştir. Öneri sistemleri, sosyal kanıt ve aciliyet mesajları ortak stratejilerdir. Sonuç olarak sanal AVM’lerin seçim özgürlüğü ve kişiselleştirme izlenimi üreten hipergerçek tüketim mekânları olduğu, seçeneklerin görünürlüğünün platformların algoritmik ve ticari öncelikleri doğrultusunda yapılandırıldığı belirlenmiştir

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Adomavicius, G., & Tuzhilin, A. (2005). Toward the next generation of recommender systems: A survey of the state-of-the-art and possible extensions. IEEE Transactions on Knowledge and Data Engineering, 17(6), 734–749. https://doi.org/10.1109/TKDE.2005.99.
  2. Aggarwal, C. C. (2016). Recommender systems: The textbook. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-319-29659-3.
  3. Areeb, Q. M., Nadeem, M., Sohail, S. S., Imam, R., Doctor, F., Himeur, Y., Hussain, A., & Amira, A. (2023). Filter bubbles in recommender systems: Fact or fallacy—a systematic review. WIREs Data Mining and Knowledge Discovery, 13(6), e1512. https://doi.org/10.1002/widm.1512.
  4. Arnould, E. J., & Thompson, C. J. (2005). Consumer culture theory (CCT): Twenty years of research. Journal of Consumer Research, 31(4), 868–882.
  5. Bar-Gill, O., Sunstein, C. R., & Talgam-s, I. (2023). Algorithmic harm in consumer markets. Journal of Legal Analysis, 15(1), 1–47.
  6. Baudrillard, J. (1994). Simulacra and simulation (S. F. Glaser, Çev.). University of Michigan Press. https://doi.org/10.3998/mpub.9904. (Orijinal eserin yayın yılı 1981)
  7. Baudrillard, J. (1996). The system of objects (J. Benedict, Çev.). Verso. (Orijinal eserin yayın yılı 1968)
  8. Baudrillard, J. (1998). The consumer society: Myths and structures. Sage. (Orijinal eserin yayın yılı 1970)

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Bilim ve Teknoloji Sosyolojisi ve Sosyal Bilimler

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

20 Ekim 2026

Gönderilme Tarihi

17 Temmuz 2026

Kabul Tarihi

23 Ağustos 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler

Kaynak Göster

APA
Geçit, E., & Doğru, G. (2026). Hipergerçeklik Bağlamında Sanal AVM’lerde Algoritmik Tüketim: Eleştirel Bir Analiz. İmgelem, Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler, 82-107. https://doi.org/10.53791/imgelem.1997730
AMA
1.Geçit E, Doğru G. Hipergerçeklik Bağlamında Sanal AVM’lerde Algoritmik Tüketim: Eleştirel Bir Analiz. İMGELEM. 2026;(Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler):82-107. doi:10.53791/imgelem.1997730
Chicago
Geçit, Erdem, ve Gonca Doğru. 2026. “Hipergerçeklik Bağlamında Sanal AVM’lerde Algoritmik Tüketim: Eleştirel Bir Analiz”. İmgelem, sy Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler: 82-107. https://doi.org/10.53791/imgelem.1997730.
EndNote
Geçit E, Doğru G (01 Ekim 2026) Hipergerçeklik Bağlamında Sanal AVM’lerde Algoritmik Tüketim: Eleştirel Bir Analiz. İmgelem Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler 82–107.
IEEE
[1]E. Geçit ve G. Doğru, “Hipergerçeklik Bağlamında Sanal AVM’lerde Algoritmik Tüketim: Eleştirel Bir Analiz”, İMGELEM, sy Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler, ss. 82–107, Eki. 2026, doi: 10.53791/imgelem.1997730.
ISNAD
Geçit, Erdem - Doğru, Gonca. “Hipergerçeklik Bağlamında Sanal AVM’lerde Algoritmik Tüketim: Eleştirel Bir Analiz”. İmgelem. Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler (01 Ekim 2026): 82-107. https://doi.org/10.53791/imgelem.1997730.
JAMA
1.Geçit E, Doğru G. Hipergerçeklik Bağlamında Sanal AVM’lerde Algoritmik Tüketim: Eleştirel Bir Analiz. İMGELEM. 2026;:82–107.
MLA
Geçit, Erdem, ve Gonca Doğru. “Hipergerçeklik Bağlamında Sanal AVM’lerde Algoritmik Tüketim: Eleştirel Bir Analiz”. İmgelem, sy Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler, Ekim 2026, ss. 82-107, doi:10.53791/imgelem.1997730.
Vancouver
1.Erdem Geçit, Gonca Doğru. Hipergerçeklik Bağlamında Sanal AVM’lerde Algoritmik Tüketim: Eleştirel Bir Analiz. İMGELEM. 01 Ekim 2026;(Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler):82-107. doi:10.53791/imgelem.1997730

This work licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
Please click here to contact the publisher.