Review

Algoritmik Yönetimsellik ve Dijital Yaşlanma: Görünmez Denetim, Eşitsizlik ve Yeni İktidar Biçimleri

Number: Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler October 20, 2026
TR EN

Algoritmik Yönetimsellik ve Dijital Yaşlanma: Görünmez Denetim, Eşitsizlik ve Yeni İktidar Biçimleri

Abstract

Dijital teknolojilerin yaygınlaşması, gündelik yaşam pratikleriyle birlikte iktidarın işleyiş biçimlerini de dönüştürmektedir. Büyük veri, yapay zekâ ve algoritmik karar sistemleri, bireylerin davranışlarını öngören ve yönlendiren görünmez denetim mekanizmaları üretmektedir. Bu çalışma, dijital yaşlanmayı Foucault’nun yönetimsellik yaklaşımı ve Zuboff’un gözetim kapitalizmi perspektifinden hareketle algoritmik yönetimsellik çerçevesinde incelemektedir. Çalışmanın temel katkısı, veri temelli yaş görünmezliği, algoritmik rıza üretimi ve algoritmik tahakküm eksenlerini bir araya getiren bütünleşik bir analitik çerçeve geliştirmesidir. Bu çerçevede, literatürdeki algoritmik yaş ayrımcılığı ve tahakküm tartışmaları üzerinden yaşlı bireylerin veri temsiliyeti, özerkliği ve dijital sistemlerdeki konumu değerlendirilmektedir. Dijital yaşlanmanın yalnızca teknolojiye erişim ve dijital okuryazarlıkla açıklanamayacağı; algoritmik görünürlük, yapısal eşitsizlikler ve iktidar ilişkileri bağlamında ele alınması gerektiği savunulmaktadır. Sonuç olarak, dijital teknolojilerin yaşlı bireylerin bağımsız yaşamını ve toplumsal katılımını desteklerken yeni dışlanma ve denetim biçimleri üretebildiği vurgulanmaktadır. Çalışma, eleştirel gerontoloji ile dijital toplum tartışmalarını ilişkilendirerek dijital yaşlanmanın toplumsal ve siyasal boyutlarının anlaşılmasına kuramsal katkı sunmaktadır.

Keywords

References

  1. Akbuğa, F. (2023). Yaşlı bireylerin sosyal ağlardaki “dijital suskunluğu”. Sosyal Bilimler Dergisi, 62(62), 328–345. https://doi.org/10.29228/SOBIDER.67696.
  2. Alkan, E. Ö. (2026). Dijitalleşen toplumun yeni eşitsizlik biçimi: Dijital eşitsizlik ve Türkiye’deki göstergeleri. İmgelem, (18), 151–176. https://doi.org/10.53791/imgelem.1836204.
  3. Arcury, T. A., Sandberg, J. C., Melius, K. P., Quandt, S. A., Leng, X., Latulipe, C., Miller, D. P., Jr., Smith, D. A., & Bertoni, A. G. (2020). Older adult internet use and eHealth literacy. Journal of Applied Gerontology, 39(2), 141–150. https://doi.org/10.1177/0733464818807468.
  4. Arun, Ö. (2018). Yaşlanmayı aşmak: Türkiye’de yaşlılık hâlleri. Phoenix Yayınevi.
  5. Barocas, S., & Selbst, A. D. (2016). Big data’s disparate impact. California Law Review, 104(3), 671–732. https://doi.org/10.15779/Z38BG31.
  6. Bauman, Z., & Lyon, D. (2013). Akışkan gözetim (E. Yılmaz, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
  7. Beer, D. (2016). The social power of algorithms. Information, Communication & Society, 20(1), 1–13. https://doi.org/10.1080/1369118X.2016.1216147.
  8. Bucher, T. (2018). If. Then: Algorithmic power and politics. Oxford University Press.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Management Sociology

Journal Section

Review

Publication Date

October 20, 2026

Submission Date

August 8, 2026

Acceptance Date

October 17, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler

APA
Şenay Avcı, F. (2026). Algoritmik Yönetimsellik ve Dijital Yaşlanma: Görünmez Denetim, Eşitsizlik ve Yeni İktidar Biçimleri. İmgelem, Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler, 269-290. https://doi.org/10.53791/imgelem.2014075
AMA
1.Şenay Avcı F. Algoritmik Yönetimsellik ve Dijital Yaşlanma: Görünmez Denetim, Eşitsizlik ve Yeni İktidar Biçimleri. İMGELEM. 2026;(Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler):269-290. doi:10.53791/imgelem.2014075
Chicago
Şenay Avcı, Fulya. 2026. “Algoritmik Yönetimsellik Ve Dijital Yaşlanma: Görünmez Denetim, Eşitsizlik Ve Yeni İktidar Biçimleri”. İmgelem, no. Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler: 269-90. https://doi.org/10.53791/imgelem.2014075.
EndNote
Şenay Avcı F (October 1, 2026) Algoritmik Yönetimsellik ve Dijital Yaşlanma: Görünmez Denetim, Eşitsizlik ve Yeni İktidar Biçimleri. İmgelem Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler 269–290.
IEEE
[1]F. Şenay Avcı, “Algoritmik Yönetimsellik ve Dijital Yaşlanma: Görünmez Denetim, Eşitsizlik ve Yeni İktidar Biçimleri”, İMGELEM, no. Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler, pp. 269–290, Oct. 2026, doi: 10.53791/imgelem.2014075.
ISNAD
Şenay Avcı, Fulya. “Algoritmik Yönetimsellik Ve Dijital Yaşlanma: Görünmez Denetim, Eşitsizlik Ve Yeni İktidar Biçimleri”. İmgelem. Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler (October 1, 2026): 269-290. https://doi.org/10.53791/imgelem.2014075.
JAMA
1.Şenay Avcı F. Algoritmik Yönetimsellik ve Dijital Yaşlanma: Görünmez Denetim, Eşitsizlik ve Yeni İktidar Biçimleri. İMGELEM. 2026;:269–290.
MLA
Şenay Avcı, Fulya. “Algoritmik Yönetimsellik Ve Dijital Yaşlanma: Görünmez Denetim, Eşitsizlik Ve Yeni İktidar Biçimleri”. İmgelem, no. Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler, Oct. 2026, pp. 269-90, doi:10.53791/imgelem.2014075.
Vancouver
1.Fulya Şenay Avcı. Algoritmik Yönetimsellik ve Dijital Yaşlanma: Görünmez Denetim, Eşitsizlik ve Yeni İktidar Biçimleri. İMGELEM. 2026 Oct. 1;(Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler):269-90. doi:10.53791/imgelem.2014075