TR
EN
Algoritmik Yönetimsellik ve Dijital Yaşlanma: Görünmez Denetim, Eşitsizlik ve Yeni İktidar Biçimleri
Öz
Dijital teknolojilerin yaygınlaşması, gündelik yaşam pratikleriyle birlikte iktidarın işleyiş biçimlerini de dönüştürmektedir. Büyük veri, yapay zekâ ve algoritmik karar sistemleri, bireylerin davranışlarını öngören ve yönlendiren görünmez denetim mekanizmaları üretmektedir. Bu çalışma, dijital yaşlanmayı Foucault’nun yönetimsellik yaklaşımı ve Zuboff’un gözetim kapitalizmi perspektifinden hareketle algoritmik yönetimsellik çerçevesinde incelemektedir. Çalışmanın temel katkısı, veri temelli yaş görünmezliği, algoritmik rıza üretimi ve algoritmik tahakküm eksenlerini bir araya getiren bütünleşik bir analitik çerçeve geliştirmesidir. Bu çerçevede, literatürdeki algoritmik yaş ayrımcılığı ve tahakküm tartışmaları üzerinden yaşlı bireylerin veri temsiliyeti, özerkliği ve dijital sistemlerdeki konumu değerlendirilmektedir. Dijital yaşlanmanın yalnızca teknolojiye erişim ve dijital okuryazarlıkla açıklanamayacağı; algoritmik görünürlük, yapısal eşitsizlikler ve iktidar ilişkileri bağlamında ele alınması gerektiği savunulmaktadır. Sonuç olarak, dijital teknolojilerin yaşlı bireylerin bağımsız yaşamını ve toplumsal katılımını desteklerken yeni dışlanma ve denetim biçimleri üretebildiği vurgulanmaktadır. Çalışma, eleştirel gerontoloji ile dijital toplum tartışmalarını ilişkilendirerek dijital yaşlanmanın toplumsal ve siyasal boyutlarının anlaşılmasına kuramsal katkı sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akbuğa, F. (2023). Yaşlı bireylerin sosyal ağlardaki “dijital suskunluğu”. Sosyal Bilimler Dergisi, 62(62), 328–345. https://doi.org/10.29228/SOBIDER.67696.
- Alkan, E. Ö. (2026). Dijitalleşen toplumun yeni eşitsizlik biçimi: Dijital eşitsizlik ve Türkiye’deki göstergeleri. İmgelem, (18), 151–176. https://doi.org/10.53791/imgelem.1836204.
- Arcury, T. A., Sandberg, J. C., Melius, K. P., Quandt, S. A., Leng, X., Latulipe, C., Miller, D. P., Jr., Smith, D. A., & Bertoni, A. G. (2020). Older adult internet use and eHealth literacy. Journal of Applied Gerontology, 39(2), 141–150. https://doi.org/10.1177/0733464818807468.
- Arun, Ö. (2018). Yaşlanmayı aşmak: Türkiye’de yaşlılık hâlleri. Phoenix Yayınevi.
- Barocas, S., & Selbst, A. D. (2016). Big data’s disparate impact. California Law Review, 104(3), 671–732. https://doi.org/10.15779/Z38BG31.
- Bauman, Z., & Lyon, D. (2013). Akışkan gözetim (E. Yılmaz, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
- Beer, D. (2016). The social power of algorithms. Information, Communication & Society, 20(1), 1–13. https://doi.org/10.1080/1369118X.2016.1216147.
- Bucher, T. (2018). If. Then: Algorithmic power and politics. Oxford University Press.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Yönetim Sosyolojisi
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
20 Ekim 2026
Gönderilme Tarihi
8 Ağustos 2026
Kabul Tarihi
17 Ekim 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Sayı: Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler
APA
Şenay Avcı, F. (2026). Algoritmik Yönetimsellik ve Dijital Yaşlanma: Görünmez Denetim, Eşitsizlik ve Yeni İktidar Biçimleri. İmgelem, Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler, 269-290. https://doi.org/10.53791/imgelem.2014075
AMA
1.Şenay Avcı F. Algoritmik Yönetimsellik ve Dijital Yaşlanma: Görünmez Denetim, Eşitsizlik ve Yeni İktidar Biçimleri. İMGELEM. 2026;(Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler):269-290. doi:10.53791/imgelem.2014075
Chicago
Şenay Avcı, Fulya. 2026. “Algoritmik Yönetimsellik ve Dijital Yaşlanma: Görünmez Denetim, Eşitsizlik ve Yeni İktidar Biçimleri”. İmgelem, sy Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler: 269-90. https://doi.org/10.53791/imgelem.2014075.
EndNote
Şenay Avcı F (01 Ekim 2026) Algoritmik Yönetimsellik ve Dijital Yaşlanma: Görünmez Denetim, Eşitsizlik ve Yeni İktidar Biçimleri. İmgelem Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler 269–290.
IEEE
[1]F. Şenay Avcı, “Algoritmik Yönetimsellik ve Dijital Yaşlanma: Görünmez Denetim, Eşitsizlik ve Yeni İktidar Biçimleri”, İMGELEM, sy Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler, ss. 269–290, Eki. 2026, doi: 10.53791/imgelem.2014075.
ISNAD
Şenay Avcı, Fulya. “Algoritmik Yönetimsellik ve Dijital Yaşlanma: Görünmez Denetim, Eşitsizlik ve Yeni İktidar Biçimleri”. İmgelem. Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler (01 Ekim 2026): 269-290. https://doi.org/10.53791/imgelem.2014075.
JAMA
1.Şenay Avcı F. Algoritmik Yönetimsellik ve Dijital Yaşlanma: Görünmez Denetim, Eşitsizlik ve Yeni İktidar Biçimleri. İMGELEM. 2026;:269–290.
MLA
Şenay Avcı, Fulya. “Algoritmik Yönetimsellik ve Dijital Yaşlanma: Görünmez Denetim, Eşitsizlik ve Yeni İktidar Biçimleri”. İmgelem, sy Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler, Ekim 2026, ss. 269-90, doi:10.53791/imgelem.2014075.
Vancouver
1.Fulya Şenay Avcı. Algoritmik Yönetimsellik ve Dijital Yaşlanma: Görünmez Denetim, Eşitsizlik ve Yeni İktidar Biçimleri. İMGELEM. 01 Ekim 2026;(Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler):269-90. doi:10.53791/imgelem.2014075