KLASİK SİYASİ DÜŞÜNCEYLE HESAPLAŞMA: MACHIAVELLI VE SPINOZA

Klasik siyaset felsefesi standardı o kadar yüksek tutmuştu ki gerçekte hiç kimsenin görmediği ve görme imkânı da olmayan devletler tasarlamıştı. Onlar insana dair doğru bir analiz yapamadıklarından ve başarılı bir siyaset tam da bunu yapabilmeyi gerektirdiğinden ortaya koydukları düşünceler hayalî tasarılar olmaktan öteye geçememiştir. Bu duruma yönelik ciddi eleştirilerden ilki Machiavelli’den gelmiştir.  O, antik Yunan’ın ahlak anlayışı doğrultusunda ortaya çıkan siyasi anlayışla Ortaçağ’ın kilise merkezli siyasi yapılanmasını eleştirmiştir. Machiavelli’nin bu görüşlerinin bir uzantısı 17. yüzyıl düşünürlerinden Spinoza’da da görülmektedir. Spinoza felsefesinde de birçok bakımdan Antikçağ ile Ortaçağ düşüncesinden kopuşun izlerine rastlanmaktadır. Öyle ki Teolojik-Politik İnceleme adlı eserinde çok yoğun bir şekilde Kutsal Kitap eleştirisinde bulunmaktadır. Mucizelerin imkânını reddederek her şeyi doğa olayları çerçevesinde açıklama çabasıyla Modern döneme özgü tutumun ayırt edici özelliklerinden birini kendi felsefinde ortaya koymuş olmaktadır. Bu çalışma kapsamında bahsi geçen iki düşünürün klasik gelenekle nasıl bir hesaplaşma içine girdikleri ve bu girişimin siyaset felsefesi açısından ne gibi sonuçları beraberinde getirdiği incelenmeye çalışılacaktır.