Autobiographic Documentary Form of Meta-Cinema: The Example of the Film Varda by Agnes

Yıl 2025, Cilt: 12 Sayı: 23, 512 - 532, 30.12.2025

Aysu Uğur Balcı

https://doi.org/10.56133/intermedia.1614452

Öz

Autobiographical documentaries are a genre in which individuals narrate their own life stories, dominated by self-images. As a pioneer of the French New Wave, Agnès Varda’s autobiographical documentary Varda by Agnès (2019) offers a distinctive interpretation of traditional documentary narrative, serving as an example of meta-cinema. Meta-cinema emerges through self-reflection, the reconstruction of reality, the use of images, and the incorporation of “film within a film” techniques. This study addresses the gap in autobiographical documentary literature by providing a new perspective on meta-cinema. The primary research problem focuses on whether meta-cinema exists within documentary narratives and, if so, how it is utilized. The study aims to examine Agnès Varda’s autobiographical documentary through the conceptual framework of meta-cinema. By analyzing the presence and functions of meta-cinema within documentary storytelling, this research offers a novel lens for film studies. The documentary is examined using narrative analysis in terms of meta-cinematic elements, self-imaging, and reflexivity. Findings reveal that Varda, in some respects, departs from traditional documentary conventions, reflects herself through self-images, and adopts a narrative style approaching meta-cinema. The film demonstrates how elements such as the narrative of “film within a film,” self-images, breaking the fourth wall, and self-reflection can be employed in documentary cinema. Additionally, the documentary aligns with Bill Nichols’ participatory and reflexive documentary modes. A defining feature of autobiographical documentary—self-images—manifests through archival footage, nostalgic objects, self-portraits, and traces of the filmmaker within the narrative. The study concludes that meta-cinema functions not only as an aesthetic component in autobiographical documentaries but also as a deliberate tool for narrative construction.

Anahtar Kelimeler

Film Studies , Meta-Cinema , Documentary Film , Self-Image , Autobiography

Meta-Sinemanın Otobiyografik Belgesel Formu: Agnes, Varda’yı Anlatıyor Filmi

Öz

Otobiyografik belgeseller, kişinin kendi hayatını anlattığı ve öz-imajların hâkim olduğu bir türdür. Fransız Yeni Dalga akımının öncüsü olan Agnes Varda’nın otobiyografik belgeseli Agnes, Varda’yı Anlatıyor (2019) geleneksel belgesel anlatısına farklı bir yorum getirerek meta-sinemanın örneğini oluşturmaktadır. Meta-sinema; kendini yansıtma, öz imajlar, gerçekliğin yeniden inşası veya film içinde filmin kullanımıyla ortaya çıkmaktadır. Otobiyografik belgesel yazınındaki boşluğu dikkate alan çalışma, meta-sinemaya farklı bir perspektif kazandırmaktadır. Araştırmanın temel problemi, meta-sinemanın belgesel anlatılarında yer alıp almadığı ve alıyorsa nasıl kullanıldığıdır. Bu çalışma, Agnès Varda'nın otobiyografik belgeselini meta-sinema kavramı çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, meta-sinemanın belgesel anlatılarındaki yerini ve kullanım biçimlerini analiz ederek, film çalışmalarına yeni bir bakış açısı sunmaktadır. Belgesel, film analizinde anlatı çözümlemesi yöntemiyle analiz edilerek meta-sinema, öz-imaj, kendini yansıtma kavramları açısından ele alınmıştır. Çalışmanın sonucunda, Varda’nın geleneksel belgesel anlatısından kimi açılardan uzaklaştığı, öz-imajlarla kendini yansıttığı ve anlatı dilinin meta-sinemaya yaklaştığı gözlemlenmiştir. Bu belgesel, film içinde film anlatısı, öz-imajlar, dördüncü duvarın yıkılması ve kendini yansıtma gibi öğelerin belgesel sinemada nasıl kullanılabileceğini göstermektedir. Bununla birlikte, film, Nichols’un katılımcı ve refleksif belgesel kategorileriyle örtüşen anlatı özellikleri sergilemektedir. Otobiyografik belgeselin temel özelliklerinden biri olan öz-imajlar arşiv görüntüleri, nostaljik nesneler, otoportreler ve belgeselin yönetmenden izler taşıması yoluyla ortaya çıkmaktadır. Çalışmanın sonucunda, meta-sinemanın otobiyografik belgesellerde estetik bir öğe olmanın ötesinde, anlatı inşasında bilinçli bir araç olarak kullanıldığını görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Film Çalışmaları , Meta-Sinema , Belgesel Film , Öz-İmaj , Otobiyografi

Kaynakça

• Abisel, N. (2014). Sessiz sinema, De Ki Yayım.
• Aufderheide, P. (2007). Documentary film. Oxford University Press.
• Aytaş, M. ve Yavuz, G. (2024). Netflix çağı: Dijital seyir platformları ve belgesel sinemada anlatının dönüşümü. İDİL, 113 (2024/1), 59– 69.
• Betton, G. (1990). Sinema tarihi. (Çev. Şirin Tekeli). İletişim Yayınları.
• Bordwell, D. (1985). Narration in the fiction film. University of Wisconsin Press.
• Burke, P. (2016). Tarihin görgü tanıkları. (Z. Yelçe, Çev.). Kitap Yayınevi.
• Carter, C. (2018). Metafilm, materialist rhetoric and reflexive cinema. The Ohio State Unıversity.
• Clarke, J. (2012). Sinema akımları. (Çev. Çağdaş Eylem Babaoğlu). Kalkedon Yayınları.
• Corrigan, T. (2021). Adaptations, refractions, and obstructions, inside Metacinema. (Eds. D.Larocca). Oxford University Press.
• Çoban, İ. (2024). Dijitalleşme ile değişen sinematografik anlatım: The End of Time belgesel film örneği. Yedi (Sanatta dijitalizm özel sayısı), 183-200.
• Daniels, J. (2017) Blurred boundaries: Remediation of found footage in experimental autobiographical documentary filmmaking, Journal Of Media Practice, 18:1, 73-82.
• Deleuze, G., (2000). Cinema 2, the time- image, The Athlone Press.
• Holland, N. (2007). The Neuroscience of metafilm, Projections, Vol 1, Issue 1, Summer pp.59-74.
• Kabadayı, L. (2014). Film eleştirisi. Ayrıntı Yayınları, İkinci Basım.
• Kovacs, A.B. (2010). Modernizmi seyretmek. (E. Yılmaz, Çev.). De Ki Basım Yayım.
• Larocca, D. (2021). İntroduction, inside Metacinema. (Eds. D. Larocca). Oxford University Press.
• Neale, S. (2010). Kurum olarak sanat sineması, (Çev. Özgür Yaren) içinde Sanat sineması üzerine (Ed. Ali Karadoğan). De Ki Basım Yayım.
• Neumann, B. & Nünning, A. (2009). Metanarration and metafiction inside Handbookof narratology, (Eds. P. Hühn, J. Pier, W. Schmid, J. Schöner). Walter De Gruyter.
• Nichols, B. (2001). Introduction to documentary, Indiana University Press.
• Önal, H. (2010). Film eleştirisinde "kendini yansıtma" ve "meta-sinematik" anlatının evreleri. Kocaeli Üniversitesi İletişim Fakültesi Araştırma Dergisi (10), 44-61.
• Stam, Robert (1992). Reflexivity in film and literature from Don Quixote ta Jean Luc Godard. Columbia University Press.
• Kurtoğlu, E. (2007). Türk filmlerinde ‘sinema’ [Yüksek Lisans Tezi]. Marmara Üniversitesi.
• Stewart, G. (2021). A metacinematic spectrum, inside Metacinema. (Eds. D. Larocca). Oxford University Press.
• Toprak, A. G. (2022). Dijital dönemde belgesel film yapımındaki yenilikler üzerine bir değerlendirme. Medya ve Kültür, 2(2), 184-207.
• Vertov, D. (2007). Sine-göz. (A. Ergenç, Çev.). Agora Kitaplığı.
• Yacavone, D. (2021). Recursive reflections, inside Metacinema. (eds. D. LaRocca). Oxford University Press.
• Yıldırım, N. (2024). Yerli dijital platformlarda alternatif türler: Sahte belgesel ‘500T’ dizisi örneği. İnönü Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi (İNİF e Dergi), 9(2), 347–368.
• Waugh, P. (1984). Metafiction: The theory and practice of self-conscious fiction, Routledge.