Year 2019, Volume 5 , Issue 1, Pages 48 - 72 2019-06-30

Medya Okuryazarlığının Toplumsal Karşılığı Üzerine Ampirik Bir Çalışma (Elazığ İli Özelinde Akademisyenler İle Vatandaşlar Arasında Karşılaştırmalı Bir Analiz)Üzerine Ampirik Bir Çalışma (Elazığ İli Özelinde Akademisyenler İle Vatandaşlar Arasında Karşılaştırmalı Bir Analiz)

Merve Barut [1] , Mustafa Yağbasan [2]


Teknolojinin hızla geliştiği günümüzde kitle iletişim araçlarının işlevleri artmakta ve kullanımı çeşitlenmektedir. Bu çeşitliliğe ayak uydurmak, zorunlu bir hal almakla birlikte medya tarafından gönderilen yazılı, sözlü, işitsel iletileri zararlı ve yararlı ayrımına tabi tutarak almak, medya iletilerinin bilinçli tüketimi konusunda önem arz etmektedir. Bu bilince, medya okuryazarlığı donanımıyla erişmek mümkündür. Medya okuryazarlığı, medya iletilerini doğru algılayabilecek donanıma sahip olma ve bu iletileri eleştirel bir bakış açısıyla yorumlama yetkinliğidir denilebilir. Bu bağlamda bu çalışmanın amacı Elazığ ili özelinde bilgi düzeyi bakımından iki farklı kesimi temsil eden akademisyenler ile vatandaşların medya okuryazarlığı bilinci, medya okuryazarlığından haberdar olma durumları ve medya okuryazarlığı kavramını yaşamlarında ne denli uygulayabildikleri konusunda karşılaştırmalı bir analiz yaparak medya okuryazarlığının toplumsal karşılığını ortaya çıkarmaktır.

 

Çalışma, Elazığ ilinde yaşayan 384 vatandaş ve Fırat Üniversitesinde çalışan 200 akademisyene rastgele (yansız) örneklem yoluyla yapılan yüz yüze anket çalışmasıyla ortaya konulmuştur. Elazığ ili özelinde akademisyenler ile vatandaşlar arasında karşılaştırmalı analizin yapıldığı anket çalışmasında, araştırmanın başlangıcında ortaya konulan hipotezler, test edilmeye çalışılmıştır. Anketlerden elde edilen veriler; SPSS 22.0 programına girilerek değerlendirilmiş ve yorumlanmaya çalışılmıştır. Araştırma sonucunda değer atfedilebilecek önemli bilimsel verilere ulaşılmıştır. Bu bağlamda; medya okuryazarlığının bilinirliği, farkındalığı, düzeyi ve gündelik yaşam patriğindeki uygulanabilirliği belirgin ve açık farklar olmamakla birlikte yüzdelik dilimler açısından vatandaşlara oranla akademisyenlerde daha yüksek olduğu ve iki kesim (değişken) arasındaki (kay kare) X² çözümlemesinde medya okuryazarlığının toplumsal karşılığının entelektüel düzlemde daha baskın olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

medya; okuryazarlık; elazığ; vatandaş; akademisyen.
  • 1- Alagözlü, Ç. (2012). “Türkiye’de ve Avrupa Birliği Ülkelerinde Medya Okuryazarlığı”, T.C Radyo ve Televizyon Üst Kurulu, Uzmanlık Tezi, ss:1-109.
  • 2- Altun, A. (2010). Medya Okuryazarlığının Sosyal Bilg¬iler Programlarıyla İlişkilendirilmesi ve Öğretimi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yayınlanmamış Dok¬tora Tezi, Ankara.
  • 3- Altun, A. (2014). “Medya Okur Yazarlığı Eğitimine Yönelik Türkçe Yayınlar: Bir Bibliyografya Denemesi”, Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, ss:5-15.
  • 4- Bakan, U. (2010). İlköğretim Medya Okuryazarlığı Ders¬inin Öğrencilerin Eleştirel Düşünme Becerilerine Etkisi”, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Erzurum.
  • 5- Creswell, W. (2013). Nitel, Nicel ve Karma Yöntem Yaklaşımları Araştırma Deseni, (4. Baskıdan Çev.), Eğiten Kitap Yayınları, Ankara.
  • 6- Çelik, M. (2008). Egemen İdeolojinin Bir Aracı Olarak Medya ve Eleştirel Farkındalığın Gerekliliği: Medya Okuryazarlığı, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
  • 7- Çetinkaya, S. (2008). Bilinçli Medya Kullanıcıları Yaratma Sürecinde Medya Okuryazarlığının Önemi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara.
  • 8- Elma, C. ve Diğ. (2010). “Türkiye’de Medya Okuryazarlığı Eğitimi: Medyanın İşleyişi ve Etik İlkeler Açısından Bir Değerlendirme”, Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, ss:1414-1458.
  • 9- Gedik, M. (2015). “Türkçe Öğretmenliği Adaylarının Medya Okuryazarlığına İlişkin Görüşleri”, A. Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, ss:779-809.
  • 10- Görmez, E. (2015). “Etkili Medya Okuryazarlığı Eğitimi ve Uygulamalarından Örnekler”, Bitlis Eren Üniversitesi Sos. Bil. Enstitüsü. Dergisi, Cilt:4 Sayı:1,ss:93-112.
  • 11- İnal, K. (2009). Medya Okuryazarlığı Elkitabı, Ütopya Yayınevi, Ankara.
  • 12- Kaptan, S. (1993). Bilimsel Araştırma ve İstatistik Teknikleri, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Yayınları, Ankara.
  • 13- Karaman, M. (2010). “Öğretmen Adaylarının TV ve İnternet Teknolojilerini Kullanma Amaç ve Beklentilerinin Medya Okuryazarlığı Bağlamında Değerlendirilmesi”, Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 3/2, ss:51-62.
  • 14- Krejcie and Morgan (1970). “Determining Sample Size For Research Activities”, Educationalmand Psychological Measurement, USA.
  • 15- Kurt, A. A. ve Kürüm, D. (2010). “Medya Okuryazarlığı ve Eleştirel Düşünme Arasındaki İlişki: Kavramsal Bir Bakış”, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Yıl: 2, Sayı: 2, ss: 20-34.
  • 16- Önal, H. İ. (2007). “Medya Okuryazarlığı: Kütüphanelerde Yeni Çalışma Alanı”, Türk Kütüphaneciliği, 21-3, ss: 35-359.
  • 17- Sadriu, S. (2009). Seçmeli Medya Okuryazarlığı Dersi Alan İlköğretim İkinci Kademe Öğrencilerinin Ders Sonu Çıktılarına Yönelik Bir Pilot Araştırma, İstanbul Üniversitesi Sos. Bil. Enst, Yayınlanmamış Yüksek L. Tezi, İstanbul.
  • 18- Semiz, L. (2013). Ortaokul Öğrencilerinin Medya Okuryazarlığı Yeterlikleri ve Medya Okuryazarlığı Dersini Yürüten Öğretmenlerin Karşılaştıkları Sorunlar, Gazi Üniversi¬tesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara.
  • 19- Solmaz, B. ve Yılmaz, R. A. (2012). “Medya Okuryazarlığı Araştırması ve Selçuk Üniversitesi’nde Bir Uygulama”, Selçuk İletişim Dergisi, 7 - 3, ss:55-61.
  • 20- Şahin, A. (2011). Öğretmenler, Öğretmen Adayları ve Medya ile Bağı Olan Herkes İçin Eleştirel Medya Okuryazarlığı, Anı Yayıncılık, Ankara.
  • 21- Şahin, M. (2012). Medya Okuryazarlığı Dersi Alan ve Alma¬yan İlköğretim Okulu Öğrencilerinin Medya Tüketim Alışkanlıkları Farklılaşması, Marmara Üniversitesi Sos. Bil. Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.
  • 22- Taşkıran, N. (2007). Medya Okuryazarlığına Giriş, Beta Yayınları, İstanbul.
  • 23- Türkoğlu, N. ve Şimşek, M. (2007). Medya Okuryazarlığı, Kalemus Yayınları, İstanbul.
  • 24- Yılmaz, E. (2013). Sınıf Öğretmeni Adaylarının Gazete ve Dergi Takip Etme Alışkanlıkları ile Eleştirel ve Medya Okuryazarlık Düzeyleri Arasındaki İlişki, Adnan Menderes Üniv. Sos. Bil. Enstitüsü, İlköğretim Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, Aydın.
Primary Language tr
Subjects Communication
Journal Section Research
Authors

Orcid: 0000-0003-4384-1427
Author: Merve Barut
Country: Turkey


Orcid: 0000-0003-4384-1427
Author: Mustafa Yağbasan (Primary Author)
Institution: Fırat Üniversitesi
Country: Turkey


Dates

Publication Date : June 30, 2019

Bibtex @research article { intjcss518310, journal = {Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi (UKSAD)}, issn = {}, eissn = {2458-9381}, address = {Ulus İşhanı A Blok No 915 Ankara}, publisher = {Mutlu TÜRKMEN}, year = {2019}, volume = {5}, pages = {48 - 72}, doi = {}, title = {Medya Okuryazarlığının Toplumsal Karşılığı Üzerine Ampirik Bir Çalışma (Elazığ İli Özelinde Akademisyenler İle Vatandaşlar Arasında Karşılaştırmalı Bir Analiz)Üzerine Ampirik Bir Çalışma (Elazığ İli Özelinde Akademisyenler İle Vatandaşlar Arasında Karşılaştırmalı Bir Analiz)}, key = {cite}, author = {Barut, Merve and Yağbasan, Mustafa} }
APA Barut, M , Yağbasan, M . (2019). Medya Okuryazarlığının Toplumsal Karşılığı Üzerine Ampirik Bir Çalışma (Elazığ İli Özelinde Akademisyenler İle Vatandaşlar Arasında Karşılaştırmalı Bir Analiz)Üzerine Ampirik Bir Çalışma (Elazığ İli Özelinde Akademisyenler İle Vatandaşlar Arasında Karşılaştırmalı Bir Analiz). Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi (UKSAD) , 5 (1) , 48-72 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/en/pub/intjcss/issue/46909/518310
MLA Barut, M , Yağbasan, M . "Medya Okuryazarlığının Toplumsal Karşılığı Üzerine Ampirik Bir Çalışma (Elazığ İli Özelinde Akademisyenler İle Vatandaşlar Arasında Karşılaştırmalı Bir Analiz)Üzerine Ampirik Bir Çalışma (Elazığ İli Özelinde Akademisyenler İle Vatandaşlar Arasında Karşılaştırmalı Bir Analiz)". Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi (UKSAD) 5 (2019 ): 48-72 <https://dergipark.org.tr/en/pub/intjcss/issue/46909/518310>
Chicago Barut, M , Yağbasan, M . "Medya Okuryazarlığının Toplumsal Karşılığı Üzerine Ampirik Bir Çalışma (Elazığ İli Özelinde Akademisyenler İle Vatandaşlar Arasında Karşılaştırmalı Bir Analiz)Üzerine Ampirik Bir Çalışma (Elazığ İli Özelinde Akademisyenler İle Vatandaşlar Arasında Karşılaştırmalı Bir Analiz)". Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi (UKSAD) 5 (2019 ): 48-72
RIS TY - JOUR T1 - Medya Okuryazarlığının Toplumsal Karşılığı Üzerine Ampirik Bir Çalışma (Elazığ İli Özelinde Akademisyenler İle Vatandaşlar Arasında Karşılaştırmalı Bir Analiz)Üzerine Ampirik Bir Çalışma (Elazığ İli Özelinde Akademisyenler İle Vatandaşlar Arasında Karşılaştırmalı Bir Analiz) AU - Merve Barut , Mustafa Yağbasan Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - DO - T2 - Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi (UKSAD) JF - Journal JO - JOR SP - 48 EP - 72 VL - 5 IS - 1 SN - -2458-9381 M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi (UKSAD) Medya Okuryazarlığının Toplumsal Karşılığı Üzerine Ampirik Bir Çalışma (Elazığ İli Özelinde Akademisyenler İle Vatandaşlar Arasında Karşılaştırmalı Bir Analiz)Üzerine Ampirik Bir Çalışma (Elazığ İli Özelinde Akademisyenler İle Vatandaşlar Arasında Karşılaştırmalı Bir Analiz) %A Merve Barut , Mustafa Yağbasan %T Medya Okuryazarlığının Toplumsal Karşılığı Üzerine Ampirik Bir Çalışma (Elazığ İli Özelinde Akademisyenler İle Vatandaşlar Arasında Karşılaştırmalı Bir Analiz)Üzerine Ampirik Bir Çalışma (Elazığ İli Özelinde Akademisyenler İle Vatandaşlar Arasında Karşılaştırmalı Bir Analiz) %D 2019 %J Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi (UKSAD) %P -2458-9381 %V 5 %N 1 %R %U
ISNAD Barut, Merve , Yağbasan, Mustafa . "Medya Okuryazarlığının Toplumsal Karşılığı Üzerine Ampirik Bir Çalışma (Elazığ İli Özelinde Akademisyenler İle Vatandaşlar Arasında Karşılaştırmalı Bir Analiz)Üzerine Ampirik Bir Çalışma (Elazığ İli Özelinde Akademisyenler İle Vatandaşlar Arasında Karşılaştırmalı Bir Analiz)". Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi (UKSAD) 5 / 1 (June 2019): 48-72 .
AMA Barut M , Yağbasan M . Medya Okuryazarlığının Toplumsal Karşılığı Üzerine Ampirik Bir Çalışma (Elazığ İli Özelinde Akademisyenler İle Vatandaşlar Arasında Karşılaştırmalı Bir Analiz)Üzerine Ampirik Bir Çalışma (Elazığ İli Özelinde Akademisyenler İle Vatandaşlar Arasında Karşılaştırmalı Bir Analiz). UKSAD. 2019; 5(1): 48-72.
Vancouver Barut M , Yağbasan M . Medya Okuryazarlığının Toplumsal Karşılığı Üzerine Ampirik Bir Çalışma (Elazığ İli Özelinde Akademisyenler İle Vatandaşlar Arasında Karşılaştırmalı Bir Analiz)Üzerine Ampirik Bir Çalışma (Elazığ İli Özelinde Akademisyenler İle Vatandaşlar Arasında Karşılaştırmalı Bir Analiz). Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi (UKSAD). 2019; 5(1): 72-48.