EFFECT OF COMPULSORY APPLICATION TO INSURANCE ON MANDATORY MEDIATION

Year 2025, Volume: 16 Issue: 1, 276 - 297, 30.06.2025

Bünyamin Kartal

https://doi.org/10.21492/inuhfd.1651830

Abstract

According to Article 97 of the Highway Traffic Law (No. 2918), a written application must be made to the relevant insurance institution before filing a lawsuit. According to the provision of Article 18/A-18 of the Law on Mediation in Legal Disputes, in cases where it is mandatory to resort to arbitration or an alternative dispute resolution method in special laws, the provisions regarding mandatory mediation shall not apply. Similarly, if there is an arbitration agreement between the parties, mandatory mediation is not an issue. In this case, although it is clearly understood that mandatory mediation is not an issue in arbitration cases to be heard before the insurance arbitration commission, it is controversial whether the provisions regarding mandatory mediation will be applied in the insurance cases to be heard by the state courts. In this context, it should be evaluated whether the compulsory application stipulated by Law No. 2918 is an alternative dispute resolution method. The Court of Appeals, in its decision dated 4. HD. E. 2022/2615 K. 2024/7426 T. 09.09.2024, ruled that compulsory application to insurance is an alternative dispute resolution method and that in this case, the mediation expenses of the mandatory mediation should be charged to the party applying to mediation. This study examines whether applying to insurance is an alternative dispute resolution method, evaluates the effect of the compulsory mediation, and whether applying to compulsory mediation will eliminate the requirement of mandatory application to insurance.

Keywords

Mandatory Mediation , Compulsory Application to Insurance , Alternative Dispute Resolution Method..

SİGORTA KURULUŞUNA ZORUNLU BAŞVURUNUN ZORUNLU ARABULUCULUĞA ETKİSİ

Abstract

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 97’nci maddesi uyarınca dava açılmadan önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunulması gerekir. Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/A-18 hükmüne göre ise, özel kanunlarda tahkim veya bir alternatif uyuşmazlık çözüm yoluna başvurunun zorunlu olduğu hallerde dava şartı arabuluculuğa ilişkin hükümler uygulanmaz. Benzer şekilde taraflar arasında bir tahkim sözleşmesi var ise dava şartı arabuluculuk söz konusu olmaz. Bu halde sigorta tahkim komisyonu nezdinde görülecek tahkim davalarında dava şartı arabuluculuğun söz konusu olmadığı açıkça anlaşılsa da devlet yargısında görülecek söz konusu sigorta davalarında dava şartı arabuluculuğa ilişkin hükümlerin uygulanıp uygulanmayacağı tartışmalıdır. Bu bağlamda 2918 sayılı Kanun ile öngörülen zorunlu başvurunun alternatif bir uyuşmazlık çözüm yolu olup olmadığı değerlendirilmelidir. Yargıtay 4. HD. E. 2022/2615 K. 2024/7426 T. 09.09.2024 tarihli kararında sigortaya zorunlu başvurunun bir alternatif uyuşmazlık çözüm yolu olduğu ve bu halde dava şartı arabuluculuk giderlerinin arabuluculuğa başvuran tarafa yükletilmesi gerektiğine karar vermiştir. Bu çalışmada sigortaya başvurunun alternatif uyuşmazlık çözüm yolu olup olmadığı incelenerek dava şartı arabuluculuğa etkisi ve dava şartı arabuluculuğa başvurunun sigortaya zorunlu başvuru şartını ortadan kaldırıp kaldırmayacağı üzerine değerlendirmeler yer almaktadır.

Keywords

Dava Şartı Arabuluculuk , Sigortaya Zorunlu Başvuru , Alternatif Uyuşmazlık Çözüm Yolu.

References

• AYHAN, Rıza/ÇAĞLAR, Hayrettin/ÖZDAMAR, Mehmet: Sigorta Hukuku, Yetkin Yayınları, Ankara, 2021.
• ARSLAN, Ramazan/YILMAZ, Ejder/TAŞPINAR AYVAZ, Sema/HANAĞASI, Emel: Medeni Usul Hukuku, Yetkin Yayınları, Ankara, 2024.
• ATALI, Murat/ERDOĞAN, Ersin: “A New Model in Legal Dispute Resolution: Mandatory Mediation”, Zeitschrift für Zivilprozess International, 23, 2018, s.241-255.
• ATALI, Murat/ERMENEK, İbrahim/ERDOĞAN, Ersin: Medeni Usul Hukuku, Yetkin Yayınları, Ankara, 2024.
• AZAKLI ARSLAN, Betül: Medeni Usul Hukuku Açısından Zorunlu Arabuluculuk, Yetkin Yayınları, Ankara, 2018.
• ANTALYA, Gökhan: Borçlar Hukuku Genel Hükümler Cilt I, Seçkin Yayınları, Ankara, 2019.
• BAĞATUR, Mehmet Çağrı/ÖGE, Hande: Sorularla Sigorta Tahkim, On İki Levha Yayınları, İstanbul, 2017.
• BUDAK, Ali Cem/KARAASLAN, Varol: Medeni Usul Hukuku, Filiz Kitabevi, İstanbul, 2024.
• BÜYÜKAY, Ferhat: Arabuluculuk Anlaşma Belgesi ve İcra Edilebilirlik Şerhi, Adalet Yayınevi, Ankara, 2018.
• CANER, Oğuz: “Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Kapsamında Sigortacıya Verilen İbranamelerin Geçerliliği Sorunu”, Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 1(2), 2023, s.21-41.
• ÇİFTÇİ, Pınar: “Medenî Yargılama Hukuku Açısından Hak Arama Özgürlüğünün (Ay. m. 36) Sınırlandırılması Sorunu”, Legal Medenî Usûl ve İcra İflâs Hukuku Dergisi, 12(34), 2016, s.361-400.
• DİNÇ, İlhan: Ticari Davalarda Zorunlu Arabuluculuk, Seçkin Yayınları, Ankara, 2021.
• DOĞRUSÖZ KOŞUT, Hanife: “Ticari Uyuşmazlıklarda Zorunlu Arabuluculuk Sisteminin Sigorta Hukukundan Kaynaklanan Uyuşmazlıklara Uygulanması ve Sigortacılık Tahkimi ile Karşılaştırması” içinde Sermaye Şirketleri Hukukunda Güncel Gelişmeler Sempozyumu, MERSİN, Bilge Utkan/ALIŞKAN, Murat/SARIKAYA, Sinan (Ed.), On İki Levha Yayınları, İstanbul, 2020, s.9-47.
• DÜRST, Jennifer/JUNG, Julia: “Gerüchteküche um die Mediation”, Anwaltsrevue, Heft 11-12, 2020, s.454-458.
• DIRENİSA, Efe: “Sigortacıya Dava Açmadan Önce Yazılı Başvuruda Bulunulması Zorunluluğunun (KTK m. 97) Medenî Usûl Hukuku Yönüyle Değerlendirilmesi”, İstanbul Hukuk Mecmuası, 81(3), 2023, s.645-673.
• EKMEKÇİ, Ömer/ÖZEKES, Muhammet/ATALI, Murat/SEVEN, Vural: Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk, On İki Levha Yayınları, İstanbul, 2019.
• EKŞİ, Nuray: Tahkim Öncesi Uyuşmazlık Çözüm Usulleri ve Bu Usuller Tüketilmeden Tahkime Başvurulmasının Sonuçları, Beta Yayınları, İstanbul, 2015.
• EMİNOĞLU, Cafer/ERDOĞAN, Ersin: Ticari Uyuşmazlıklarda Arabuluculuk, Adalet Yayınevi, Ankara, 2020.
• ERBAŞ AÇIKEL, Aslıhan: “Deniz ticareti ve Sigorta Hukuku Uyuşmazlıkları Bakımından Zorunlu Arabuluculuğun Değerlendirilmesi, içinde Ticari Uyuşmazlıklarda Zorunlu Arabuluculuk, SÜRAL EFEÇINAR, Ceyda/YARDIM, Mehmet Ertan (Ed.), Seçkin Yayınları, Ankara, 2019.
• ERDÖNMEZ, Güray: Pekcanıtez Usûl Medeni Usûl Hukuku, On İki Levha Yayınları, İstanbul, 2017.
• EREN, Fikret: Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Yetkin Yayınları, Ankara, 2022.
• ERMENEK, İbrahim: Arabuluculukta Zayıf Tarafın Korunması, Yetkin Yayınları, Ankara, 2021.
• FİSCHER, Jonas/SCHNEUWLY, Anne Mirjam: Alternative Dispute Resolution, Dike Verlag, Zürich/St. Gallen, 2021.
• FOSKETT, David Q.C.: The Law and Pratctice of Compromise, London, 1996.
• GİRSBERGER, Daniel/PETER, James Thomas: Aussergerichtliche Konfliktlösung, Schulthess Juristische Medien AG, Zürich, 2019.
• GÖKSU, Mustafa; Alternatif Uyuşmazlık Çözüm Yolları ve Tahkim, Seçkin Yayınları, Ankara, 2023.
• HANKS, Melissa; “Perspectives on Mandatory Mediation”, University of New South Wales Journal, 35(3), 2012, s.929-952.
• ILDIR, Gülgün: “Alternatif Uyuşmazlık Çözümü ve Hak Arama Özgürlüğü” (Armağan), TBB Dergisi, 75. Yaş Günü İçin Baki Kuru Armağanı, Ankara, 2004, s.385-401.
• ILDIR, Gülgün: Alternatif Uyuşmazlık Çözümü, Seçkin Yayınları, Ankara, 2003.
• KAYIHAN, Şaban/SELANİK, Atakan Adem: Sigorta Hukukunda Alternatif Çözüm Yolları Ve Tahkim Usulü, Seçkin Yayınları, Ankara, 2024.
• KARACABEY, Kürşat; “Zorunlu Arabuluculuğun Hukukun Temel İlkelerine Aykırılığı ve Uygulanabilirliğine Dair Sorunlar”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, 28(123), s.451-488.
• KARASU, Rauf: “Sigorta Tahkimi İle İlgili Güncel Sorunlar ve Çözüm Önerileri”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 7(26), 2016, s.49-69.
• KEKEÇ, Elif Kısmet: Arabuluculuk Yoluyla Uyuşmazlık Çözümünde Temel Aşamalar ve Taktikler, Adalet Yayınevi, Ankara, 2011.
• KIYAK, Emre: Dönüştürücü Arabuluculuk-Problem Çözücü Arabuluculuk İle Uyumlaştırılması, Seçkin Yayınları, Ankara, 2018.
• KONURALP, Cengiz Serhat: Alternatif Uyuşmazlık Çözüm Yolları: Tahkim, Yayımlanmamış Doktora Tezi, İstanbul, 2011.
• KÜÇÜK, Alper Tunga: “The Issue of whether It Is Mandatory to Apply to Mediation Before Reaching The Insurance Arbitraition Commission”, Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 30(1), 2022, s.301-323.
• MEMİŞ, Tekin: “Sigorta Sözleşmelerinden Kaynaklanan Taleplerde Zamanaşımına İlişkin Eleştiriler Ve Değerlendirmeler”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Araştırmaları Dergisi, 22(3), 2016, s.1931-1943.
• MENKEL-MEADOW, Carrie: “From Legal Disputes to Conflict Resolution and Human Problem Solving: Legal Dispute Resolution in a Multidisciplinary Context”, Journal of Legal Education, 54(1), 2004, s.7-29
• MEYER BAHAR, Valerie: Court-connected Alternative Dispute Resolution, Schulthess Juristische Medien AG, Zürich, 2005.
• MONN, Valentine: “Verhandlungen, Verhandlungspflichten, Verhandlungsabrede” içinde Die Verhandlungsabrede, GAUCH, Peter/MONN, Valentine (Ed.), Schulthess Juristische Medien AG, Zürich, 2010.
• MÜLLER, Sebastian: Tatbestand des antizipierten Vertragsbruchs, içinde, Antizipierter Vertragsbruch, SCHMİD, Jörg (Ed.), Schulthess Juristische Medien AG, Zürich, 2021.
• NEFF, Markus: “Verhandlungslösungen -- Einsatzmöglichkeiten von alternativen Verfahrensmethoden und Konfliktmittlung (Alternative Dispute Resolution) bei der Realisierung von Grossprojekten”, Umweltrecht in der Praxis, Heft 4, 2001, s.368-390.
• NOMER, Haluk; Borçlar Hukuku Genel Hükümler El Kitabı,Beta Yayınları, İstanbul, 2023.
• OĞUZMAN, Kemal/ÖZ, Turgut: Borçlar Hukuku Genel Hükümler Cilt I, Vedat Kitapçılık, İstanbul, 2022.
• ÖZBAY, İbrahim: “Alternatif Uyuşmazlık Çözüm Yöntemleri”, Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 10(3-4), 2006, s. 459 – 475.
• ÖZBEK, Mustafa Serdar: Alternatif Uyuşmazlık Çözümü, Yetkin Yayınları, Ankara, 2016.
• ÖZEKES, Muhammet: Pekcanıtez Usul Medeni Usul Hukuku, On İki Levha Yayınları, İstanbul, 2017.
• ÖZEKES, Muhammet: Temel Hukuk Bilgisi, On İki Levha Yayınları, İstanbul, 2023.
• ÖZMUMCU, Seda: “Karşılaştırmalı Hukuk Ve Türk Hukuku Açısından Zorunlu Arabuluculuk Sistemine Genel Bir Bakış”, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, 74(2), 2016, s.807-842.
• ÖZTEK, Selçuk: Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanun Tasarısı’na İlişkin Görüş ve Öneriler: Arabuluculuk Yasa Tasarısı, Eleştiri ve Öneriler, Sempozyum Notları, İstanbul, 2008, s.17-34.
• PARLAK, F. Tülay: Sigorta Tahkim Yargılaması, Seçkin Yayınları, Ankara, 2024.
• PEKCANITEZ, Hakan: Pekcanıtez Usul Medeni Usul Hukuku, On İki Levha Yayınları, İstanbul, 2017.
• PEKCANITEZ, Hakan/ATALAY, Oğuz/ÖZEKES, Muhammet: Medeni Usul Hukuku, On İki Levha Yayınları, İstanbul, 2024.
• SALLY ENGLE, Merry: “Book Review, Disputing Without Culture”, Harvard Law Review, 100(8), 1987, s.2057-2073.
• SEVEN, Vural: “Mahkemeye - Tahkime Başvurmadan Önce Sigorta Şirketine Başvuru Zorunluluğu”, (Sigorta Şirketine Başvuru), İzmir Barosu Dergisi, 83(2), 2018, s.95-130.
• SEVEN, Vural: “Mahkemeye-Tahkime Başvurmadan Önce Sigorta Şirketine Başvuru Zorunluluğunda Sunulacak Belgelerin (Özellikle Sağlık Kurulu Raporu) Dava Şartı Ve Temerrüt İle İlişkisi”, Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi, 12(Özel Sayı), 2022, s.142-164.
• SEVİNÇ KUYUCU, Aslıhan: “Zarar Sigortalarında Sigortacının Ödeme Yükümlülüğü ve Sınırları”, içinde Sigorta Hukuku Sempozyumları, ÜNAN, Samim/YAZICIOĞLU, Emine (Ed.), On İki Levha Yayınları, İstanbul, 2018, s.44-50.
• SIĞRI, Ünsal/VAROĞLU, Kadir: Müzakere ve Arabuluculuk, Siyasal Kitabevi, Ankara, 2013.
• ŞAHİN CEYLAN, Şule: Geleneksel Toplumdan Modern Topluma Alternatif Uyuşmazlık Çözümü, On İki Levha Yayınları, İstanbul, 2009.
• TANRIVER, Süha: “Hukuk Uyuşmazlıkları Bağlamında Alternatif Uyuşmazlık Çözüm Yolları ve Özellikle Arabuluculuk”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, 19(64), 2006, s.151-177.
• TANRIVER, Süha: Medeni Usul Hukuku Cilt II, Filiz Kitabevi, İstanbul, 2025.
• TAŞPOLAT TUĞSAVUL, Melis: Türk Hukukunda Arabuluculuk, Yetkin Yayınları, Ankara, 2012.
• ÜNAN, Samim: Türk Ticaret Kanunu Şerhi Altıncı Kitap: Sigorta Hukuku Cilt I Genel Hükümler, On İki Levha Yayınları, İstanbul, 2016.
• WEBER, Rolf H./EMMENEGGER, Susan: Die Folgen der Nichterfüllung, Art. 97-109 OR Schweizerisches Zivilgesetzbuch, Das Obligationenrecht, Allgemeine Bestimmungen, Stämpfli Verlag, 2020.
• YARDIM, Mehmet Ertan: Ticari Uyuşmazlıklarda Zorunlu Arabuluculuğa Başvuru”, içinde Ticari Uyuşmazlıklarda Zorunlu Arabuluculuk, SÜRAL EFEÇINAR, Ceyda/YARDIM, Mehmet Ertan (Ed.), Seçkin Yayınları, Ankara, 2019.
• YAZICI TIKTIK, Çiğdem: Arabuluculukta Gizliliğin Korunması, On İki Levha Yayınları, İstanbul, 2013.
• YEŞİLOVA ARAS, Ecehan/YEŞİLOVA, Bilgehan: “Sigortacılık Tahkimi Sigorta Tahkim Usulü ve Ayırdedici Özellikleri”, Yaşar Üniversitesi, E-Dergisi, 8(Özel), 2013, s.275-379.
• YILDIRIM, Ali Haydar: Sigorta Tazminatının ve Bedelinin Muacceliyeti, Seçkin Yayınları, Ankara, 2020.
• YILDIRIM, Ferhat: Arabuluculuk ve Ombudsmanlık, Seçkin yayınları, Ankara, 2023.
• YILMAZ, Ejder: “Avukatın Uzlaşma Sağlama Yetkisi (Avukatlık Kanunu m. 35/A)”, TBB Dergisi, 75. Yaş Günü İçin Baki Kuru Armağanı, Ankara, 2004, s. 843-856.