AYNEN İADESİ İSTENEN ANCAK DAVALININ ELİNDE OLMADIĞI İÇİN DEĞERİ TAHSİL EDİLEN TAŞINIRIN HÂLÂ DAVALIDA OLDUĞUNUN SONRADAN ANLAŞILMASI

In a violation of the right of property, the owner may request the delivery of the movable by filing a restitution action. The execution of this action is realized through the provision on the delivery of the movables regulated in Article 24 of the Enforcement and Bankruptcy Law. If the movable cannot be found in the debtor's possession, the seizure is continued over the value of the movable according to Art. 24/4. Although, concealment or collusive transfer of movables is quite easy in most cases. This is especially the case when the movable is an artwork or has a sentimental value for the parties. The wrongful possessor keeps the movable when a restitution action is brought against him, pays its value, perhaps gladly, and appears as the owner of the movable by using the court decision in his favor of the case he technically lost. The owner, on the other hand, is being made to believe that he will no longer be able to obtain the return of the movable due to the fraudulent behavior or negligence of the wrongful possessor, and is forced to be satisfied with its value. This situation leads to the result that the right of property, which is attributed great importance in our law, can easily be violated in practice. In our study, we have evaluated the remedies available to the owner in the event of such a possibility and then proposed a new legal provision.

Mülkiyet hakkının ihlâli halinde malik, bir iade davası açarak taşınırın kendisine teslimini isteyebilir. Bunun icrası ise İcra ve İflâs Kanunu m. 24’te düzenlenen taşınırın teslimi hükmüyle gerçekleşmektedir. Eğer taşınır borçlunun elinde bulunamazsa, m. 24/4’e göre değeri üzerinden hacze devam edilir. Öte yandan, taşınırların gizlenmesi veya muvazaalı olarak devredilmesi çoğu durumda oldukça kolaydır. Özellikle de taşınırın bir sanat eseri olması veya taraflar için manevî bir değerinin bulunması gibi durumlarda bu ihtimal daha da artmaktadır. Haksız zilyet, kendisine iade davası açıldığında taşınırı saklamakta, bunun değerini belki de memnuniyetle ödemekte ve teknik olarak kaybettiği davadaki mahkeme kararını kendi lehine kullanarak taşınıra adeta malik olmaktadır. Malik ise haksız zilyedin hileli davranışları veya ihmali yüzünden artık taşınırı aynen iade alamayacağına inandırılıp değerine razı edilmektedir. Bu durum, hukukumuzda kendisine yüksek önem atfedilen mülkiyet hakkının uygulamada kolayca ihlâl edilebilmesi sonucunu doğurmaktadır. Çalışmamızda malikin, böyle bir ihtimalle karşılaşması halinde hangi çözüm yollarına başvurulabileceği değerlendirilmiş ve ardından yeni bir kanun hükmü teklifinde bulunulmuştur.