Applicability of the Article Related to Commercial Agents' Right to Claim Equalization, Namely the Article 122 of The Turkish Commercial Code to Trade Mark Licencees

        In the period of the Turkish Commercial Code No. 6762, there is no positive regulation in relation to commercial agents’ right to claim equalization. However, commercial agents’ right to claim equalization was discussed in the doctrinal views and in the jurisprudences, and it is called under the names such as customer portfolio, goodwill indemnity and portfolio compensation, and thereby it gained recognition. The provision related to commercial agents’ right to claim equalization was incorporated into our positive law, with the Article 122 of the Turkish Commercial Code No. 6102.

        The matter “whether or not the right to claim equalization shall apply with regard to similar relationships” was discussed in the period of the Turkish Commercial Code No. 6762. These discussions centered particularly on whether or not franchisees have this right. With the Turkish Commercial Code No. 6102, namely in the Article 122/5 of the Turkish Commercial Code No 6102, it is expressly regulated that the right to claim equalization, provided for with regard to commercial agents, is also applicable with regard to exclusive distribution and similar permanent contractual relationships providing monopoly rights, unless this is contrary to equity. The matter of what kind of contractual relationships are included in the scope of the wording “similar relationships providing monopoly rights”, as contained in the provision, will become concrete under doctrinal views and judicial decisions. Therefore, the matter “whether or not the licensee may enjoy the right to claim equalization under a mark license agreement” and if such licensee may enjoy this right, the matter “subject to what conditions, the licensee may exercise this right” should be analyzed.

        Mark licensees should also be able to enjoy the right to claim equalization, which is provided for with regard to commercial agents. However, there is no doubt that the conditions indicated in the Article 122 of the Turkish Commercial Code should take place. Accordingly, a mark license agreement should terminate/expire in such a way as to create equalization claim; the licensor should, also after termination/expiration of the agreement, derive benefits from the customers that the licensee has brought; the licensee should incur losses and payment of the equalization compensation to the licensee should be equitable.

        In addition to the conditions indicated above, the conditions “not being contrary to equity”, “provision of monopoly right by the agreement” and “a permanent contractual relationship” are required according to the Article 122/5 of the Turkish Commercial Code. What should be meant by the wording “not being contrary to equity”, as contained in this provision, is that, in order for a mark licensee to have the right to claim equalization, it is of similar nature to commercial agent, is included in the distribution network of the licensor and transfer of the customers is provided for at the termination/expiry of the license agreement.

6762 sayılı TTK döneminde, acentenin denkleştirme talep hakkına ilişkin pozitif bir düzenleme mevcut değildir. Ancak acentenin denkleştirme talep hakkı, doktrinde ve yargı içtihatlarında tartışılmış; müşteri portföyü, müşteri akçesi, portföy tazminatı gibi isimlerle anılarak, kabul görmüştür. Acentenin denkleştirme talep hakkına ilişkin hüküm, hukukumuza 6102 sayılı TTK m.122 ile birlikte girmiştir. Denkleştirme talep hakkının, benzer ilişkiler bakımından uygulanıp uygulanamayacağı 6762 sayılı TTK döneminde tartışılmıştır. Bu tartışmalar özellikle franchise alanın bu hakka sahip olup olmadığı üzerinde yoğunlaşmıştır. 6102 sayılı TTK ile birlikte, acente bakımından öngörülen denkleştirme talep hakkının, TTK m.122/5’Te, hakkaniyete aykırı düşmedikçe, tek satıcılık ile benzeri tekel hakkı veren sürekli sözleşme ilişkileri bakımından da uygulanabilirliği açıkça düzenlenmiştir. Hükümde ifade edilen “benzeri tekel hakkı veren sözleşmeler” ifadesinin kapsamına, ne gibi sözleşme ilişkilerinin girdiği, doktrin ve yargı kararları ile somutlaşacaktır. Bu sebeple marka lisans sözleşmesinde, lisans alanın denkleştirme talep hakkından yararlanıp yararlanamayacağı, yararlanabilecekse koşulların ne olduğu hususları incelenmelidir. Acente bakımından öngörülen denkleştirme talep hakkından, marka lisansı alan da yararlanabilmelidir. Ancak TTK m.122’de gösterilen koşulların gerçekleşmesi gerektiği şüphesizdir. Buna göre, marka lisans sözleşmesi, denkleştirme talebini doğuracak şekilde sona ermeli; lisans veren, lisans alan tarafından kazandırılan müşterilerden, sözleşmenin sona etmesinden sonra da menfaat sağlamalı; lisans alan kayba uğramalı ve lisans alana, denkleştirme ödemesi yapılması hakkaniyete uygun olmalıdır. Yukarıda gösterilen koşullara ilâve olarak, TTK m.122/5’te düzenlenen “hakkaniyete aykırı olmama”, “sözleşmenin tekel hakkı vermesi” ve “sürekli bir sözleşme ilişkisinin” bulunması gerekir. Burada ifade edilen hakkaniyet aykırı olmama ifadesinden; marka lisansı alanın denkleştirme talep hakkının bulunması için acenteye benzer nitelikte olması, lisans verenin dağıtım ağına dâhil olması ve lisans sözleşmesinin bitiminde müşterilerin devrinin öngörülmüş olması anlaşılmalıdır.