İran'da Feminizmin Gelişimi
Abstract
Kadim medeniyetlerin beşiği olarak uygarlık tarihi içerisinde müstesna bir yere sahip olan İran, coğrafi konumunun da etkisiyle birçok kültürün buluşma noktası olmuştur. Bu noktada bir medeniyetin gelişim sürecini takip ederken kadınların o kültür içerisindeki konumunu tespit etmek önemli bir gösterge olarak karşımıza çıkmaktadır. Kadın olgusu bu kadim medeniyetin eski dönemlerinden itibaren özel bir incelemeye tabi tutulacak bir tarihsel süreç yaşamıştır. Bu araştırma İran’daki kadın algısının tarihsel sürecini çözümleme açısından belli dönemleri ele almaktadır. Bu doğrultuda İran’da kadın hakları bağlamında meydana gelen gelişme ve buna karşıt olarak gerilemeler değerlendirilmektedir. Kaçarlar dönemi, Sanayi Devrimi sonrası dünyada başlayan kadın hareketlerine paralel olarak önemli bir yere sahip olmakla beraber sonrasında kurulan İran İslam Cumhuriyeti’nin kadına bakış açısı izlenmeye çalışılmıştır. Ele alınan dönemin olayları kadının hak mücadelesi bağlamında incelenirken, bunların İran siyasi, sosyal ve kültürel hayatındaki yeri de tespit edilmeye çalışılmaktadır.
Keywords
İran, Feminizm, Kadın Hakları, Toplumsal Cinsiyet, Cinsiyet Eşitliği
References
- Abdollahi̇fard, Pouneh. “Kavramlar ve Kuramlar, Düşünce Bilimleri” içinde İran Mitolojisinde Cinsiyet Eşitliği, (ed.) M. Nesim Doru- Kamuran Gökdağ, 575-591. Mardin: MAÜ Yayınları, 2020.
- Abdollahifard, Pouneh. “Nima Yuşic'ten 1979'a kadar Fars Şiiri”, Doktora Tezi, Atatürk Üniversitesi, 2018.
- Abdollahi̇fard, Pouneh. “Toplumsal Cinsiyet Bağlamında Siyasi Kimlik ve Temsil: Yerel Seçimler Örneğinde Kadın Politikacıların Seçim Afişlerindeki Mitler Üzerine Göstergebilimsel Bir İnceleme” Doktora Tezi, Atatürk Üniversitesi, 2019.
- Abdollahi̇fard, Pouneh. “Zerdüşt İnancında Kadının Konumu.” Doğu Esintileri, no. 13, (2020): 263-286.
- Ahmedi-yi Horasani, Nuşin. “Ez Mehafil-i Zenane ta Teşekkolha-yi Müstekil-i Zenan, Rahi be Suye Came’e-yi Medeni.” Ferheng ve Tose’e, Kadınlara Özel Sayı, (1376 hş.): 83-112.
- Ayetullahi, Zehra. Şerh-i Menşur-i Hukuk ve Mesuliyetha-yi Zenan der Nizam-i Cumhuri-yi İslami-yi İran, Tahran: Şura-yi İctimayi-yi Zenan ve Hanevade, 1391 hş.
- Bağdar-i Dilgüşa, Ali. “Berrisi-i Mutalibat-i Zenan der Metbuat i Dore- yi Meşrutiyet.” Yüksek lisans Tezi, Firdevsi Üniversitesi, Mashad, 1394 hş. Bakinejad, Abbas. Teemmuli der Edebiyat-i İmruz-i İran, Tahran: Parsi, 1387 hş.
- Bamdad, Bedrolmoluk. Ez İnkilab-i Meşrutiyet ta İnkilab-i Sefid, Tahran: İbn-i Sina, 1347 hş.
- Beşeri, Delriş. Zen der Dore-yi Kaçar, Tahran: Sazman-i Tabligat-i İslami, 1375 hş.
- Eyvezi, Muhammed Rahim. “Zenan-i İrani Der Meclis-i Şura-yi İslama”, Zen Der Tovse’e ve Siyaset, no 15 (1393 hş.): 112-126.