DÜNYA TİCARET ÖRGÜTÜNDE ANLAŞMAZLIKLARIN HALLİ MEKANİZMASI VE DİĞER REFORM KONULARININ DEĞERLENDİRMESİ
Abstract
Amaç: Dünya Ticaret Örgütü’nde (DTÖ) Anlaşmazlıkların Halli Mekanizması ve diğer reform konularının
irdelenmesi ve güncel durumlarının değerlendirilmesidir. Yöntem: DTÖ reform tartışmaları incelenmiş olup reform üzerine farklı aktörlerin bakış açıları betimleyici şekilde anlatılmıştır. Bulgular: Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması (GATT) günlerinden beri DTÖ küresel ticaretin gelişmesi ve serbestleşmesinde önemli role sahiptir. Ancak ana işlevlerini yerine getiremeyişi uluslararası ticaret kurallarının DTÖ dışında ikili serbest ticaret anlaşmaları ve bölgesel ticaret anlaşmaları yoluyla yapılmasına yol açmıştır. Bu yüzden uluslararası ticaretin merkezi olma rolünü canlandırmak ve günümüz dünyasında kurumun güncelliğini sağlamak için DTÖ’de reform ihtiyacı sıklıkla dile getirilmiştir. Tıkanmış olan Anlaşmazlıkların Halli Mekanizması’nın Temyiz Organı reform yapılması gereken en acil konu olarak görülmektedir. Hâlihazırda üyelerinin atanmasındaki çıkmazdan ötürü Temyiz Organı işleyememekte ve gelen başvurular incelenememektedir. Şeffaflık ve devlet politikalarının izlenmesine ilişkin olarak Çin’in piyasa bozucu pratiklerine dair endişeler öne sürülmüştür. Reform konuları arasında özel ve lehte muamele yer almaktadır. ABD Çin’in küresel ticarette artan payının altını çizerek gelişmekte olan ülke statüsünün öz beyandan ziyade ekonomik göstergelere dayanarak tanımlanmasını önermiştir. Çoklu görüşmeler DTÖ’de uzun süredir çok taraflı sonucun çıkmayışına çare olarak görülmüştür. E-ticaret, cinsiyet eşitliği ve çevre konularında devam etmekte olan çoklu görüşmelerde henüz bir neticeye ulaşılamasa da ilerleme kaydedilmektedir. Özellikle 12. Bakanlar Konferansı’nda kabul edilen, çevresel sürdürülebilirliği odağına alan ilk anlaşma, Balıkçılık Sübvansiyonları Anlaşması’nın DTÖ’deki çevreyle ilgili diğer girişimlere hız kazandırdığı dile getirilmektedir. DTÖ’nün reform konuları arasında yer almasa dahi, DTÖ’nün güncel meselelerin tartışıldığı platform işlevini, kısıtlı da olsa, canlandırdığı için Covid-19 aşılarının mülkiyet haklarından feragati konusuna da değinilecektir. Özgünlük: Sıkça gündeme gelen DTÖ’de reform konularının güncel değerlendirmesinin yapıldığı bu makale, farklı aktörlerin reform ihtiyacına bakışının anlaşılmasına ve çok taraflı müzakere sisteminin değerlendirilmesine yönelik yürütülecek araştırmalara güncel bir zemin teşkil edecektir.
Keywords
References
- Akman, M. S., Berger, A., Botti, F., Draper, P., Freytag, A., Padoan, P. C., Schumucker, C. (2020, Aralık). The Need for WTO Reform: Where to Start in Governing World Trade? Erişim adresi: https://www.g20-insights.org/wp-content/uploads/2020/11/T20_TF1_PB1.pdf
- Akman, M. S., Berger, A., Botti, F., Draper, P., Freytag, A., Schumucker, C. (2021, Eylül). Boosting G20 Cooperation for WTO Reform: Leveraging the Full Potential of Plurilateral Initiatives. Erişim adresi: https://www.g20-insights.org/policy_briefs/boosting-g20-cooperation-for-wto- reform-leveraging-the-full-potential-of-plurilateral-initiatives/
- Amadeo, K. (2020, Aralık 25). Doha Round of Trade Talks: The Real Reason Why It Failed? The Balance. Erişim adresi: https://www.thebalance.com/what-is-the-doha-round-of-trade-talks-3306365#:~:text=The%20failure%20of%20Doha%20means,those%20countries%20with%20competitive%20advantages.&text=That%20would%20entice%20the%20United,accept%20services%20from%20developing%20areas
- Bacchus, J. (2018, Mayıs 8). Was the Buenos Aires the Beginning of the End or the End of the Beginning? : The Future of the World Trade Organization. CATO Institute (841).
- European Commission [EC]. (2020, Ekim 30). Non-paper on possible trade and climate initiative in WTO. Erişim adresi: https://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2020/november/tradoc_159117.pdf Deutsche Welle. (2019, Aralık 10). WTO Judge Blockage Could Prove "the Beginning of the End". Deutsche Welle. Erişim adresi: https://www.dw.com/en/wto-judge-blockage-could-prove-the-beginning-of-the-end/a-51613082
- European Commission [EC]. (2020, Ekim 30). European Commission non-paper on possible trade and climate initiative in. Non-paper on possible trade and climate initiative in WTO (europa.eu)
- EC. (2021a, Şubat 18). Trade Policy Review - An Open, Sustainable and Assertive Trade Policy. COM (2021) 66 final.
- EC. (2021b, Şubat 18). Reforming the WTO: Towards a Sustainable and Effective Multilateral Trading System. Annex to COM (2021) 66 final.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Law in Context
Journal Section
Research Article
Authors
Publication Date
September 30, 2022
Submission Date
August 13, 2021
Acceptance Date
September 21, 2022
Published in Issue
Year 2022 Volume: 21 Number: 44