Review

Kuru incirde oluşan mikotoksinler ve önleme yöntemleri

Volume: 4 Number: 1 February 26, 2026
EN TR

Kuru incirde oluşan mikotoksinler ve önleme yöntemleri

Abstract

Kuru incir (Ficus carica L.), Türkiye’nin tarımsal üretim ve ihracatında önemli bir yere sahip olup özellikle Ege Bölgesi’nde yoğun olarak yetiştirilmektedir. Yüksek besin değeri ve zengin diyet lifi içeriği nedeniyle insan sağlığı açısından yararlı bir gıda olarak değerlendirilen kuru incir, uygun olmayan hasat, kurutma, depolama ve taşıma koşullarına maruz kaldığında mikotoksijenik küflerle kontaminasyon riski taşımaktadır. Başta Aspergillus, Penicillium, Alternaria ve Fusarium türleri olmak üzere çeşitli küfler, kuru incirde insan sağlığı için tehlikeli mikotoksinlerin oluşumuna neden olabilmektedir. Kuru incirde rapor edilen mikotoksinler arasında aflatoksinler (AFB₁, AFB₂, AFG₁, AFG₂), okratoksin A (OTA), fumonisinler (FB₁, FB₂), enniatinler, beauverisin (BEA), Alternaria toksinleri, deoksinivalenol (DON), zearalenon (ZEA) ve T-2/HT-2 toksinleri yer almakta olup, bunlar arasında özellikle AF ve OTA gelişimi en yaygın olarak gözlenmektedir. Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC), AFB₁’i Grup 1 karsinojen olarak sınıflandırmakta ve karaciğer kanseri ile güçlü bir şekilde ilişkilendirmektedir. Mikotoksin oluşumu; yüksek sıcaklık ve nem, meyve zedelenmeleri, yetersiz kurutma ve uygunsuz depolama koşulları gibi faktörlerden önemli ölçüde etkilenmekte, özellikle yetersiz kurutulan veya uygun olmayan şartlarda depolanan kuru incirler AF ve OTA kontaminasyonuna karşı daha duyarlı hale gelmektedir. Bu riskleri en aza indirmek amacıyla iyi tarım uygulamaları, kontrollü kurutma süreçleri, uygun depolama koşulları ve fiziksel, kimyasal ile biyolojik kontrol stratejileri entegre edilerek kullanılmaktadır. Türkiye ve Avrupa Birliği gıda mevzuatına göre, kuru incirde AFB₁ için maksimum yasal limit 6 µg/kg, toplam aflatoksinler için ise 10 µg/kg olarak belirlenmiştir. Bu kapsamda, kuru incirin güvenli bir gıda ürünü olarak işlenebilmesi için selektif ayıklama sistemleri, optik tarama teknolojileri ve hızlı analiz yöntemlerinin kullanımı büyük önem taşımakta; ayrıca mikotoksin riskinin etkin şekilde yönetilebilmesi için üretim zincirinin tüm aşamalarında bütüncül bir yaklaşım benimsenerek kalite kontrol süreçlerinin titizlikle uygulanması gerekmektedir.

Keywords

Ethical Statement

This study did not involve human participants or animal experiments.

References

  1. Akkaş, C., & Üstündağ, Ö. (2024). Evaluation of rapid alert system for food and feed (RASFF) data for mycotoxin contaminated dried figs originating from Türkiye. Food Control, 162, 110442. https://doi.org/10.1016/j.foodcont.2024.110442.
  2. Azaiez, I., Giusti, F., Sagratini, G., Mañes, J., & Fernández-Franzón, M. (2014). Multi-mycotoxins analysis in dried fruit by LC/MS/MS and a modified QuEChERS procedure. Food Analytical Methods, 7(4), 935-945. https://doi.org/10.1007/s12161-013-9785-3
  3. Di Sanzo, R., Carabetta, S., Campone, L., Bonavita, S., Iaria, D., Fuda, S., ... & Russo, M. (2018). Assessment of mycotoxins co‐occurrence in Italian dried figs and in dried figs‐based products. Journal of Food Safety, 38(6), e12536. https://doi.org/10.1111/jfs.12536
  4. Desa, W. N. M., Mohammad, M., & Fudholi, A. (2019). Review of drying technology of fig. Trends in Food Science & Technology, 88, 93-103. https://doi.org/10.1016/j.tifs.2019.03.018
  5. Embaby, E. M., Abeer A, F., & Marwa A, Y. (2022). Control of the toxigenic fungi affecting fig fruits quality. Egyptian Journal of Chemistry, 65(9), 339-347. https://10.21608/ejchem.2022.111742.5090
  6. FAO (2025). Food and Agriculture Organisation of the United Nations. Available online at: http://www.fao.org/faostat/en/#data/QC (Erişim Ağustos 20, 2025)
  7. Frisvad, J. C., Hubka, V., Ezekiel, C. N., Hong, S. B., Novßkovß, A., Chen, A. J., ... & Houbraken, J. (2019). Taxonomy of Aspergillus section Flavi and their production of aflatoxins, ochratoxins and other mycotoxins. Studies in Mycology, 93(1), 1-63. https://doi.org/10.1016/j.simyco.2018.06.001
  8. Galán, A. J., Ruiz-Moyano, S., Martín, A., Delgado, J., Álvarez, M., & López-Corrales, M. (2024). Implementation of netting system for production of ‘Calabacita’dried figs: Effects on pest incidence, fruit quality and mycotoxin occurrence. Scientia Horticulturae, 331, 113099. https://doi.org/10.1016/j.scienta.2024.113099

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Food Microbiology, Food Sustainability, Food Sciences (Other)

Journal Section

Review

Early Pub Date

February 26, 2026

Publication Date

February 26, 2026

Submission Date

September 8, 2025

Acceptance Date

November 17, 2025

Published in Issue

Year 2026 Volume: 4 Number: 1

APA
Şengül Binat, H. (2026). Kuru incirde oluşan mikotoksinler ve önleme yöntemleri. ITU Journal of Food Science and Technology, 4(1), 1-5. https://izlik.org/JA36PK57TX
AMA
1.Şengül Binat H. Kuru incirde oluşan mikotoksinler ve önleme yöntemleri. ITU Journal of Food Science and Technology. 2026;4(1):1-5. https://izlik.org/JA36PK57TX
Chicago
Şengül Binat, Hafizenur. 2026. “Kuru Incirde Oluşan Mikotoksinler Ve önleme Yöntemleri”. ITU Journal of Food Science and Technology 4 (1): 1-5. https://izlik.org/JA36PK57TX.
EndNote
Şengül Binat H (March 1, 2026) Kuru incirde oluşan mikotoksinler ve önleme yöntemleri. ITU Journal of Food Science and Technology 4 1 1–5.
IEEE
[1]H. Şengül Binat, “Kuru incirde oluşan mikotoksinler ve önleme yöntemleri”, ITU Journal of Food Science and Technology, vol. 4, no. 1, pp. 1–5, Mar. 2026, [Online]. Available: https://izlik.org/JA36PK57TX
ISNAD
Şengül Binat, Hafizenur. “Kuru Incirde Oluşan Mikotoksinler Ve önleme Yöntemleri”. ITU Journal of Food Science and Technology 4/1 (March 1, 2026): 1-5. https://izlik.org/JA36PK57TX.
JAMA
1.Şengül Binat H. Kuru incirde oluşan mikotoksinler ve önleme yöntemleri. ITU Journal of Food Science and Technology. 2026;4:1–5.
MLA
Şengül Binat, Hafizenur. “Kuru Incirde Oluşan Mikotoksinler Ve önleme Yöntemleri”. ITU Journal of Food Science and Technology, vol. 4, no. 1, Mar. 2026, pp. 1-5, https://izlik.org/JA36PK57TX.
Vancouver
1.Hafizenur Şengül Binat. Kuru incirde oluşan mikotoksinler ve önleme yöntemleri. ITU Journal of Food Science and Technology [Internet]. 2026 Mar. 1;4(1):1-5. Available from: https://izlik.org/JA36PK57TX