Derleme

Kuru incirde oluşan mikotoksinler ve önleme yöntemleri

Cilt: 4 Sayı: 1 26 Şubat 2026
PDF İndir
EN TR

Kuru incirde oluşan mikotoksinler ve önleme yöntemleri

Öz

Kuru incir (Ficus carica L.), Türkiye’nin tarımsal üretim ve ihracatında önemli bir yere sahip olup özellikle Ege Bölgesi’nde yoğun olarak yetiştirilmektedir. Yüksek besin değeri ve zengin diyet lifi içeriği nedeniyle insan sağlığı açısından yararlı bir gıda olarak değerlendirilen kuru incir, uygun olmayan hasat, kurutma, depolama ve taşıma koşullarına maruz kaldığında mikotoksijenik küflerle kontaminasyon riski taşımaktadır. Başta Aspergillus, Penicillium, Alternaria ve Fusarium türleri olmak üzere çeşitli küfler, kuru incirde insan sağlığı için tehlikeli mikotoksinlerin oluşumuna neden olabilmektedir. Kuru incirde rapor edilen mikotoksinler arasında aflatoksinler (AFB₁, AFB₂, AFG₁, AFG₂), okratoksin A (OTA), fumonisinler (FB₁, FB₂), enniatinler, beauverisin (BEA), Alternaria toksinleri, deoksinivalenol (DON), zearalenon (ZEA) ve T-2/HT-2 toksinleri yer almakta olup, bunlar arasında özellikle AF ve OTA gelişimi en yaygın olarak gözlenmektedir. Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC), AFB₁’i Grup 1 karsinojen olarak sınıflandırmakta ve karaciğer kanseri ile güçlü bir şekilde ilişkilendirmektedir. Mikotoksin oluşumu; yüksek sıcaklık ve nem, meyve zedelenmeleri, yetersiz kurutma ve uygunsuz depolama koşulları gibi faktörlerden önemli ölçüde etkilenmekte, özellikle yetersiz kurutulan veya uygun olmayan şartlarda depolanan kuru incirler AF ve OTA kontaminasyonuna karşı daha duyarlı hale gelmektedir. Bu riskleri en aza indirmek amacıyla iyi tarım uygulamaları, kontrollü kurutma süreçleri, uygun depolama koşulları ve fiziksel, kimyasal ile biyolojik kontrol stratejileri entegre edilerek kullanılmaktadır. Türkiye ve Avrupa Birliği gıda mevzuatına göre, kuru incirde AFB₁ için maksimum yasal limit 6 µg/kg, toplam aflatoksinler için ise 10 µg/kg olarak belirlenmiştir. Bu kapsamda, kuru incirin güvenli bir gıda ürünü olarak işlenebilmesi için selektif ayıklama sistemleri, optik tarama teknolojileri ve hızlı analiz yöntemlerinin kullanımı büyük önem taşımakta; ayrıca mikotoksin riskinin etkin şekilde yönetilebilmesi için üretim zincirinin tüm aşamalarında bütüncül bir yaklaşım benimsenerek kalite kontrol süreçlerinin titizlikle uygulanması gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışma insan katılımcıları veya hayvan deneylerini içermemektedir.

Kaynakça

  1. Akkaş, C., & Üstündağ, Ö. (2024). Evaluation of rapid alert system for food and feed (RASFF) data for mycotoxin contaminated dried figs originating from Türkiye. Food Control, 162, 110442. https://doi.org/10.1016/j.foodcont.2024.110442.
  2. Azaiez, I., Giusti, F., Sagratini, G., Mañes, J., & Fernández-Franzón, M. (2014). Multi-mycotoxins analysis in dried fruit by LC/MS/MS and a modified QuEChERS procedure. Food Analytical Methods, 7(4), 935-945. https://doi.org/10.1007/s12161-013-9785-3
  3. Di Sanzo, R., Carabetta, S., Campone, L., Bonavita, S., Iaria, D., Fuda, S., ... & Russo, M. (2018). Assessment of mycotoxins co‐occurrence in Italian dried figs and in dried figs‐based products. Journal of Food Safety, 38(6), e12536. https://doi.org/10.1111/jfs.12536
  4. Desa, W. N. M., Mohammad, M., & Fudholi, A. (2019). Review of drying technology of fig. Trends in Food Science & Technology, 88, 93-103. https://doi.org/10.1016/j.tifs.2019.03.018
  5. Embaby, E. M., Abeer A, F., & Marwa A, Y. (2022). Control of the toxigenic fungi affecting fig fruits quality. Egyptian Journal of Chemistry, 65(9), 339-347. https://10.21608/ejchem.2022.111742.5090
  6. FAO (2025). Food and Agriculture Organisation of the United Nations. Available online at: http://www.fao.org/faostat/en/#data/QC (Erişim Ağustos 20, 2025)
  7. Frisvad, J. C., Hubka, V., Ezekiel, C. N., Hong, S. B., Novßkovß, A., Chen, A. J., ... & Houbraken, J. (2019). Taxonomy of Aspergillus section Flavi and their production of aflatoxins, ochratoxins and other mycotoxins. Studies in Mycology, 93(1), 1-63. https://doi.org/10.1016/j.simyco.2018.06.001
  8. Galán, A. J., Ruiz-Moyano, S., Martín, A., Delgado, J., Álvarez, M., & López-Corrales, M. (2024). Implementation of netting system for production of ‘Calabacita’dried figs: Effects on pest incidence, fruit quality and mycotoxin occurrence. Scientia Horticulturae, 331, 113099. https://doi.org/10.1016/j.scienta.2024.113099

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Gıda Mikrobiyolojisi, Gıda Sürdürülebilirliği, Gıda Bilimleri (Diğer)

Bölüm

Derleme

Erken Görünüm Tarihi

26 Şubat 2026

Yayımlanma Tarihi

26 Şubat 2026

Gönderilme Tarihi

8 Eylül 2025

Kabul Tarihi

17 Kasım 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 4 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Şengül Binat, H. (2026). Kuru incirde oluşan mikotoksinler ve önleme yöntemleri. ITU Journal of Food Science and Technology, 4(1), 1-5. https://izlik.org/JA36PK57TX
AMA
1.Şengül Binat H. Kuru incirde oluşan mikotoksinler ve önleme yöntemleri. ITU Journal of Food Science and Technology. 2026;4(1):1-5. https://izlik.org/JA36PK57TX
Chicago
Şengül Binat, Hafizenur. 2026. “Kuru incirde oluşan mikotoksinler ve önleme yöntemleri”. ITU Journal of Food Science and Technology 4 (1): 1-5. https://izlik.org/JA36PK57TX.
EndNote
Şengül Binat H (01 Mart 2026) Kuru incirde oluşan mikotoksinler ve önleme yöntemleri. ITU Journal of Food Science and Technology 4 1 1–5.
IEEE
[1]H. Şengül Binat, “Kuru incirde oluşan mikotoksinler ve önleme yöntemleri”, ITU Journal of Food Science and Technology, c. 4, sy 1, ss. 1–5, Mar. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA36PK57TX
ISNAD
Şengül Binat, Hafizenur. “Kuru incirde oluşan mikotoksinler ve önleme yöntemleri”. ITU Journal of Food Science and Technology 4/1 (01 Mart 2026): 1-5. https://izlik.org/JA36PK57TX.
JAMA
1.Şengül Binat H. Kuru incirde oluşan mikotoksinler ve önleme yöntemleri. ITU Journal of Food Science and Technology. 2026;4:1–5.
MLA
Şengül Binat, Hafizenur. “Kuru incirde oluşan mikotoksinler ve önleme yöntemleri”. ITU Journal of Food Science and Technology, c. 4, sy 1, Mart 2026, ss. 1-5, https://izlik.org/JA36PK57TX.
Vancouver
1.Hafizenur Şengül Binat. Kuru incirde oluşan mikotoksinler ve önleme yöntemleri. ITU Journal of Food Science and Technology [Internet]. 01 Mart 2026;4(1):1-5. Erişim adresi: https://izlik.org/JA36PK57TX