ITU Journal of Food Science and Technology

Tamamen açık erişimli bir bilim dergisi olan ITU Journal of Food Science and Technology Dergisi için aşağıda sıralanan maddeler derginin temel amaçlarını oluşturmaktadır:

1. Gıda işleme ve mühendisliği, gıda bilimi, gıda güvenliği ve muhafazası, gıda biyoteknolojisi ve gıdaların fiziksel, kimyasal ve duyusal özellikleri alanında elde edilen bilimsel çıktıların ilgili paydaşlar ile paylaşılmasını sağlamak
2. Tüm toplumun bilimsel ve teknolojik ilerlemesine katkı vermek
3. Gıda ile ilgili konularda bilinci artırmak

ITU Journal of Food Science and Technology Dergisinin kapsamını aşağıdaki maddelerde sıralanan konular oluşturmaktadır:

• Gıda Kimyası
• Gıda Teknolojisi
• Gıda Mikrobiyolojisi
• Gıda Mühendisliği
• Biyoteknoloji
• Beslenme
• Duyusal Analiz
• Gıda Güvenliği
• Su Ürünleri
• Gıda Pazarlama
• Gıda Ambalajlama
• Gıda Yönetmeliği
• Sürdürülebilirlik ve Atık Değerlendirme
 

Dergiye makale göndermek için;

- Site içerisinde yayınlanan 📝 Şablon Dosyası  indirilerek üzerinde çalışılması ve dergiye Microsoft Word uzantılı (.doc veya .docx) dosya şeklinde gönderilmelidir.

-Hakem öneri formu kullanarak en fazla 3 hakem önerilmelidir. 
- 📝 Telif Hakkı ve Yazar Sözleşmesi Formu indirilmeli ve makale gönderimi sırasında sisteme yüklenmelidir. 
- Şablon dosyasındaki yönergeler takip edilerek çalışma dosyasının hazırlanmalıdır. 
- Kaynakçanın APA stilinde oluşturulması gerekmektedir. Zotero, Endnote veya Mendeley gibi bir kaynak yönetim programı kullanılabilir ancak makalenin dergiye yüklenmesinden önce ilgili programdan çıkış yapılmalıdır. 
- Makalenin iThenticate veya diğer benzerlik programları ile analizi sonucunda toplam benzerlik düzeyi %20 altında olmalıdır.
 

ETIK İLKELER VE YAYIN POLITIKASI

1. ETİK KURUL ONAYI VE YASAL İZİNLER

Dergiye gönderilen tüm çalışmaların bilimsel etik kurallara uygun olması zorunludur. İnsan ve hayvanlar üzerinde gerçekleştirilen tüm deneysel ve klinik çalışmalar için etik kurul onayı alınmalıdır. Bu onay, makalede açık şekilde belirtilmeli ve gerekli belgeler başvuru sırasında sisteme yüklenmelidir.

Sosyal bilimler dâhil olmak üzere tüm bilim dallarında yapılan araştırmalar için ve etik kurul kararı gerektiren klinik ve deneysel insan ve hayvanlar üzerindeki;

• Anket, mülakat, odak grup çalışması, gözlem, deney, görüşme teknikleri kullanılarak katılımcılardan veri toplanmasını gerektiren nitel ya da nicel yaklaşımlarla yürütülen her türlü araştırmalar,
• İnsan ve hayvanların (materyal/veriler dahil) deneysel ya da diğer bilimsel amaçlarla kullanılması,
• İnsanlar üzerinde yapılan klinik araştırmalar,
• Hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalar,
• Kişisel verilerin korunması kanunu gereğince retrospektif çalışmalar, için ayrı ayrı etik kurul onayı alınmış olmalı, bu onay makalede belirtilmeli ve belgelendirilmelidir.
• İzinle ilgili bilgiler (kurul adı, tarih ve sayı no) makalenin “Yöntem” bölümünde ve ayrıca ilk/son sayfasında yer verilmelidir.
• Makale yükleme esnasında, makale dosyasına ilave olarak Etik Kurul Onay dosyası da sisteme yüklenmelidir.
• Olgu sunumlarında ve diğer insan araştırmalarında, bilgilendirilmiş gönüllü onam formunun imzalatıldığına dair bilgi makalede yer almalıdır 18 yaşından küçük katılımcılardan onam, yasal veli veya vasisi tarafından sağlanmalıdır. Ayrıca COPE’un olgu sunumları için önerdiği etik standartlara uyulmalıdır.
• İnsan araştırmalarında, ulusal veya uluslararası rehberlere (ICMJE vb.) uyum sağlandığı belirtilmelidir.
• Hayvan araştırmalarında, ilgili kurumsal, ulusal veya uluslararası yönergelere ve 3R ilkelerine uyulduğu açıkça ifade edilmelidir.
• Bitki ve alan çalışmaları, yerel ve ulusal yasalara uygun olarak yürütülmeli ve izin bilgileri makalede belirtilmelidir.
• Katılımcı gizliliği ve veri koruma ilkelerine uyulmalı, kişisel bilgiler korunmalıdır.

2. YAZAR SORUMLULUKLARI

• Yayınlanan makalelerin bilimsel ve hukuki sorumluluğu tamamen yazarlarına aittir. Yazıların içeriği ve kaynakların doğruluğu yazarlar tarafından garanti edilir. ITU JFST yayın ve danışma kurulu üyeleri ile yayıncı, dergide yayımlanan yazıların kullanımından doğabilecek herhangi bir sonuçtan sorumlu tutulamaz.
• Yazarlar editörün düzeltmelerini yapmakla yükümlüdür.
• Başkalarına ait ölçek, anket, fotoğraf ve benzeri materyallerin kullanılması durumunda, ilgili hak sahiplerinden gerekli izinler alınmalı ve makalede uygun şekilde belirtilmelidir.
• Yazarlar, aynı çalışmayı birden fazla dergiye eşzamanlı olarak göndermemelidir; bu etik ihlal olarak kabul edilir.
• Yazarlık, çalışmaya anlamlı katkı sağlayan kişilerle sınırlı olmalı ve tüm katkı sağlayan bireyler yazar listesinde yer almalıdır. COPE’a göre, katkısı olmayan kişiler yazar olarak listelenmemelidir; bu kişiler Teşekkür bölümünde belirtilmelidir.
• Gerekli görüldüğünde yazarlar, çalışmaya ait ham verileri sunmak ve belirli bir süre saklamakla yükümlüdür.
• Yazarlar, çalışmalarını etkileyebilecek mali veya diğer çıkar çatışmalarını açıklamalıdır; sağlanan tüm finansal destekler Acknowledgements bölümünde belirtilmelidir.
• Makaleler, iThenticate veya benzeri programlarla analiz edilir ve toplam benzerlik oranı %20’nin altında olmalıdır.
• Tüm yazarlar, makalenin orijinal olduğunu, daha önce yayımlanmadığını ve başka bir yerde değerlendirme sürecinde olmadığını onaylamakla yükümlüdür.
• Yazarların tam adları ve ORCID iD’leri başlık sayfasında yer almalıdır; yazar adları ile birlikte kurum bilgileri de belirtilmelidir. Sorumlu yazarın geçerli posta adresi, telefon, faks (varsa) ve e‑posta adresi ilk sayfada verilmelidir.

3. ETİK İHLALLER

• Aşırı öz atıf veya gereksiz atıflarla akademik etkiyi yapay olarak artırmak.
• Önceki çalışmaların uygun atıf yapılmadan yeniden kullanılması.
• Tek bir çalışmayı anlamlı katkı sağlamayacak şekilde bölerek birden fazla yayına dönüştürmek.
• Gerçek olmayan verileri oluşturmak ve sunmak.
• Araştırma sonuçlarını değiştirmek, gizlemek veya yanıltıcı biçimde sunmak.

Dergi, belirtilen etik ihlalleri kabul etmez ve bu tür durumlarda gerekli işlemleri uygular.

4. EDİTÖR SORUMLULUKLARI

• Editörler, makalelerin değerlendirilebilmesi için uygun sayıda hakem atar ve hakemlerin kimliklerini yazarlarla paylaşmaz.
• Editörler, makaleleri objektif bir biçimde değerlendirir ve hangi çalışmaların yayımlanacağına karar verirken, çalışmanın doğruluğu, önemi ve derginin kapsamı göz önünde bulundurulur.
• Gönderilen tüm bilgiler, makale yayımlanana kadar gizli tutulur.
• Editör, hakem veya Editörler Kurulu herhangi bir çıkar çatışması fark ederse ilgili makaleyi reddetme hakkına sahiptir.
• Yazarların izni olmadan makaledeki materyallerin editörün kendi araştırmalarında kullanılması yasaktır.
• İlgili yasa ve kurallar çerçevesinde telif hakkı ihlali ve intihal riskleri göz önünde bulundurulur.

5. HAKEM SORUMLULUKLARI

• Hakemler, bir makaleyi değerlendirirken sürecin adil ve doğru yürütülmesini sağlamaktan sorumludur. Değerlendirmeyi yapmak için yeterli donanıma sahip olmadığını düşünen veya belirtilen süre içinde tamamlayamayacak olan hakem, durumu editöre bildirerek sürece katılmamalıdır. Hakemlere, değerlendirme için ilk aşamada 15 gün süre verilir.
• Değerlendirme sırasında elde edilen bilgiler gizli tutulmalı ve makaledeki veriler kendi çalışmalarında kullanılmamalıdır.
• Hakemler, herhangi bir çıkar çatışması veya taraflılık ihtimali gördüklerinde durumu editöre bildirmelidir.
• Hakemler, kaynakların uygun şekilde referans verilip verilmediğini kontrol etmeli ve başka çalışmalarla önemli benzerlikler tespit ettiklerinde bunu rapor etmelidir.

6. HAKEMLİK VE DEĞERLENDİRME SÜRECİ

Dergi, çift-kör hakemlik sistemini benimser. Bu sistemde yazar ve hakem kimlikleri karşılıklı olarak gizli tutulur.

Ön değerlendirmeyi geçen makaleler, alanında uzman en az iki bağımsız hakeme gönderilir. Hakemler, makaleleri bilimsel katkı, yöntemsel yeterlilik, bulguların geçerliliği ve literatüre katkı açısından değerlendirir. Hakemler herhangi bir çıkar çatışması durumunda editörü bilgilendirmekle yükümlüdür. Hakem raporları çelişirse üçüncü bir hakem atanabilir veya editör COPE ilkelerine uygun olarak nihai kararı verir.

Minör veya majör revizyon gerektiren makalelerin yazarları, Baş Editör tarafından bilgilendirilir. Gönderilen karar mektubu, hakem ve editör yorumlarını ayrıntılı şekilde sunar ve düzeltilmiş makalenin teslimi için son tarihi içerir. Minör revizyonlar, hakem raporlarının yazara ulaşmasından itibaren en geç 10 gün içinde DergiPark üzerinden iletilmelidir. Majör revizyonlar için bu süre 15 gündür.

Revize edilmiş ve kabul edilen makale, yayına hazırlanmak üzere editörlük tarafından son kontrollerden geçirilir; yazarlar, yayımlanmadan önce makaleyi inceleyip onaylar. Makaleler, nihai hâliyle çevrim içi PDF olarak yayımlanır.

7. REVİZYON SÜRECİ

Düzeltme talep edilen makalelerde yazarlar, hakem yorumlarına ayrıntılı yanıt vermekle yükümlüdür. Yapılan değişiklikler açık şekilde belirtilmeli ve düzeltilmiş metinle birlikte sunulmalıdır.

Minör revizyonlar genellikle kısa sürede tamamlanmalıdır. Majör revizyonlar için daha uzun süre tanınabilir. Revize edilen makaleler gerekli görülmesi halinde yeniden hakem değerlendirmesine gönderilir.

Makalede yazar değişiklikleri yalnızca revizyon sürecinde ve ek çalışma gerekçesiyle yapılabilir. Kabul sonrası yazar değişikliği yapılamaz. Herhangi bir yazar değişikliği, yanıtlar kısmında açıkça belirtilmeli ve tüm yazarların onayı alınmalıdır. Sorumlu yazar, revize edilmiş versiyonda yazar sırasındaki değişiklikler de dahil olmak üzere tüm değişikliklerden birincil olarak sorumludur.

8. YAYIN POLİTİKASI

ITU Journal of Food Science and Technology açık erişimli, hakemli bir dergidir ve yılda iki sayı yayımlanır. Dergiye gönderilen makaleler Türkçe veya İngilizce olabilir. Türkçe makalelerde İngilizce özet, İngilizce makalelerde Türkçe özet bulunması zorunludur.

Dergi, makale gönderimi veya yayınlanması için herhangi bir ücret talep etmez. Yayımlanan tüm makaleler ücretsiz olarak erişime açıktır.

9. ÇIKAR ÇATIŞMASI

Yazarlar, makalenin sonunda çıkar çatışması olup olmadığını beyan etmelidir. Hakemler, değerlendirme sürecinde herhangi bir çıkar çatışması durumunda editörleri bilgilendirmeli ve objektif incelemeyi sağlamak için bu durumu dikkate almalıdır.

Yazarlar, gönderim sırasında en az üç potansiyel hakem önermelidir; bu hakemler yazarın çalışma arkadaşları veya aynı kurum üyeleri olamaz. Editörler, hakemlerin tarafsızlığını sağlamak ve önyargıyı en aza indirmek için gerekli önlemleri alır. Tüm süreçlerde COPE’un etik ilkeleri ve şeffaf yayıncılık uygulamaları takip edilir.

10. FİNANSAL DESTEK

Çalışma herhangi bir kurum tarafından desteklenmiş ise destek bilgileri açıkça belirtilmelidir.

“Destek” veya “Teşekkür” başlığında, eğer çalışma bir kurum veya BAP tarafından desteklenmiş ise destek proje numarasıyla birlikte belirtilmelidir.
Ayrıca, makalede yazar olarak yer almayıp, araştırmanın veri toplama vb. aşamasında destek olanlar var ise teşekkür edilebilir.

11. YAPAY ZEKA KULLANIMI

Üretken yapay zeka kullanılırken bilimsel etiğe uyulması önemlidir. GenAI'nin amacı ve kapsamı, hipotez geliştirme, tartışma, yorumlama ve uygulama gibi üst düzey beceri, deneyim ve uzmanlık gerektiren araştırma aşamalarını içermemelidir. GenAI, literatür taraması, veri analizi, çeviri veya dil kontrolü, veri etiketleme ve veri kalitesi değerlendirmesinde kullanılabilir, ancak ortaya çıkan metnin bilimsel doğruluğu, tutarlılığı ve tarafsızlığı konusundaki nihai sorumluluk yazar(lar)a aittir. Daha fazla bilgi için YÖK Etik Kılavuzu'na başvurabilirsiniz.

Üretken yapay zeka kullanılıyorsa:

• Yazarlar, hangi aracın ve sürümün kullanıldığını ve çalışmanın hangi aşamasında uygulandığını belirtmelidir.
• GenAI tarafından oluşturulan içerik, akademik titizlik ve etik standartlar doğrultusunda incelenmeli, kapsamlı bir şekilde kontrol edilmeli ve uygun şekilde belgelenmelidir.
• İçeriğin doğruluğu yazar(lar)ın sorumluluğundadır.
• İçerik eleştirel bir şekilde incelenmeli, GenAI'den kaynaklanan olası önyargılar araştırmacılar tarafından kapsamlı bir şekilde değerlendirilmeli ve onaylanmalıdır. Raporun içeriği, sonuçları ve argümanlarının sorumluluğu yazar(lar)a aittir.
  
  Yazarlar, bu koşulları sağlamaları koşuluyla GenAI araçlarını kullanabilirler, ancak dergi yönetim kuruluna yazılı bir beyan ve bildirim sunmaları gerekmektedir.

12. YAYIN SONRASI SÜREÇLER

Yayımlama sonrasında ortaya çıkan hatalar veya sorunlar, kapsamına göre uygun editöryal işlemlerle değerlendirilir. Bu kapsamda, çalışmanın sonuçlarını etkilemeyen teknik veya yazımsal hatalar ile doğruluk açısından önemli ancak temel bulguları değiştirmeyen hatalar düzeltilir. Çalışmanın güvenilirliğini zedeleyen ciddi durumlarda ise geri çekme kararı alınabilir. Kararlar, sorunun ciddiyeti ve etkisi dikkate alınarak, COPE önerileri de dahil olmak üzere kabul görmüş en iyi uygulamalar doğrultusunda verilir.

Düzeltme talepleri yalnızca yazarlar tarafından değil; okuyucular, hakemler, editörler veya ilgili kurumlar tarafından da iletilebilir. Düzeltme talebinde bulunmak için makale başlığı ve sorunun kısa açıklaması editörlüğe iletilmelidir. Editörlük, başvuruyu değerlendirdikten sonra gerekli işlemi belirler.

Yapılan tüm düzeltmeler ayrı bir kayıt olarak yayımlanır ve ilgili makale ile bağlantılı şekilde sunulur. Bu kayıtlar, değişikliğin nedeni, kapsamı ve tarihini açık biçimde içerir. Ayrıca çevrim içi makalelerde yapılan değişiklikler görünür şekilde belirtilir ve güncelleme geçmişi sunulur.

Yazarlar, yayımlanmış çalışmalarında bir hata fark ettiklerinde dergiyi gecikmeden bilgilendirmekle yükümlüdür. Değerlendirme sürecini desteklemek amacıyla gerekli veri ve belgeleri sunmaları ve editöryal incelemeye katkı sağlamaları beklenir. Gerekli durumlarda hazırlanan düzeltme metnini onaylamaları istenir.

Geri çekme işlemi, bilimsel kaydın doğruluğunu korumak ve okuyucuları yanıltıcı sonuçlardan korumak amacıyla uygulanır. Bu tür durumlarda gerekçeler açık şekilde belirtilir ve ilgili makalenin durumu net olarak ifade edilir.

Geri çekme talebi yapılabilmesi için, yazarların tüm ortak yazarların imzasını taşıyan ve geri çekme gerekçelerini ayrıntılı olarak açıklayan bir dilekçe sunmaları gerekmektedir. Kurul talebi onayladığında, makale resmi olarak geri çekilir ve yazarlar bilgilendirilir.

Yayımlanan tüm düzeltme ve bildirimler uygun şekilde kayıt altına alınır, ilgili makale ile ilişkilendirilir ve bütünlüğünü koruyacak şekilde sunulur.

13. GİZLİLİK

Dergiye gönderilen tüm çalışmalar gizli olarak değerlendirilir ve yayımlanana kadar üçüncü kişilerle paylaşılmaz. Editörler, yalnızca makaleyi değerlendirmek üzere atanan hakemlerle paylaşabilir; hakemler de aldıkları materyalleri başkalarıyla paylaşamaz veya kullanamaz. Çift-kör hakemlik sistemi uygulanır; bu sistemde hem yazar hem de hakem kimlikleri karşılıklı olarak gizli tutulur.

Hakemler, herhangi bir çıkar çatışması veya taraflılık ihtimali gördüklerinde durumu editöre bildirmelidir. Ayrıca, değerlendirme sırasında tespit ettikleri önemli benzerlikler veya şüpheli etik ihlalleri gizli olarak editöre bildirmeleri beklenir. Şüpheli durumlarda editör, COPE önerilerini takip eder.

14. TELİF HAKKI

Yayın öncesinde, sorumlu yazarın telif hakkı devri formunu imzalayarak editörlüğe göndermesi gerekmektedir. Yazarlar, yayımlanan makalelerini ticari olmayan amaçlarla serbestçe kullanabilir, ancak çalışmanın bütünlüğü korunmalı ve orijinal yazarlar, atıf bilgileri ile yayıncı açıkça belirtilmelidir.

Yayımlanan tüm makaleler, Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International lisansı kapsamında lisanslanmaktadır. Bu lisans, yayınlanan çalışmaların orijinal kaynak belirtilerek ve ticari amaç gütmeksizin herhangi bir ortamda kullanılması, dağıtılması ve çoğaltılmasına izin verir.

Ticari olmayan araştırma ve eğitim amaçlı içerik kullanımlarında tam bibliyografik atıf yapılmalıdır; bu atıf yazarları, dergiyi, makale başlığını, cilt, yıl ve sayfa numaralarını içermelidir. Telif hakkı bildirimleri veya uyarılar kaldırılmamalıdır.

No publication fee is charged for the publication of articles in ITU Journal of Food Science and Technology.