EN
TR
Tavuk işleme atıklarının sürdürülebilir biyoteknolojik dönüştürülmesiyle pepton üretimi
Öz
| Bu çalışmada, tavuk işleme atıklarının alkalaz enzimi kullanılarak enzimatik hidroliz yoluyla biyoteknolojik olarak değerlendirilmesiyle sürdürülebilir bir tavuk peptonu üretimi amaçlanmıştır. Artan hayvansal üretim faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan protein açısından zengin atıkların çevreye zarar vermeden değerlendirilmesi, sürdürülebilir üretim yaklaşımları ve döngüsel ekonomi perspektifi açısından büyük önem taşımaktadır. Bu kapsamda, söz konusu atıkların katma değerli biyoproses ürünlerine dönüştürülmesi hem çevresel yükün azaltılması hem de ekonomik fayda sağlanması açısından dikkat çekmektedir. Enzimatik hidroliz sürecinin optimizasyonu için Yanıt Yüzey Metodolojisi uygulanmış; enzim konsantrasyonu ve hidroliz süresinin pepton verimi ve protein içeriği üzerindeki etkileri sistematik olarak incelenmiştir. Optimum koşullar %0,5 enzim konsantrasyonu ve 12 saat hidroliz süresi olarak belirlenmiş ve bu şartlarda en yüksek pepton verimi (%60) ile protein oranı (%92,00) elde edilmiştir. Kimyasal karakterizasyon sonuçları, üretilen tavuk peptonunun yüksek toplam azot (%16,22), serbest amino azot (%4,51) ve çözünür protein içeriğine sahip olduğunu göstermiştir. Yapısal analizler, peptonun yüksek hidroliz derecesi (%28,56) ve ortalama 418 Da molekül ağırlığı ile ağırlıklı olarak düşük molekül ağırlıklı peptit fraksiyonlarından oluştuğunu ortaya koymuştur. Bu durum, ürünün biyoyararlanım potansiyelinin yüksek olduğuna ve hızlı metabolize edilebilirliğine işaret etmektedir. Ayrıca amino asit kompozisyonunun, mikrobiyal metabolizma açısından kritik öneme sahip glutamik asit, aspartik asit, alanin ve glisin bakımından zengin olduğu belirlenmiştir. Üretilen peptonun mikrobiyal büyüme ortamı olarak etkinliği değerlendirildiğinde, Escherichia coli ve Bacillus subtilis kültürlerinde ticari peptonlara eşdeğer hatta bazı durumlarda daha yüksek büyüme performansı sağladığı saptanmıştır. Bu durum, peptonun dengeli amino asit profili, düşük molekül ağırlıklı peptit içeriği ve yüksek biyoyararlanımı ile doğrudan ilişkilendirilmektedir. Elde edilen bulgular, tavuk işleme atıklarının yüksek katma değerli biyoproses ürünlerine dönüştürülmesinde etkili bir yaklaşım sunduğunu ve sürdürülebilir, ekonomik ve çevre dostu pepton üretimi için önemli bir alternatif kaynak oluşturduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca, geliştirilen bu yaklaşımın endüstriyel ölçekte uygulanabilirliği açısından da önemli bir potansiyel taşıdığı değerlendirilmektedir. |
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Kazlıçeşme Ar-Ge Merkezi ve Test Laboratuvarı
Proje Numarası
3241321
Etik Beyan
Bu çalışma insan katılımcıları veya hayvan deneylerini içermemektedir.
Teşekkür
Yazarlar, araştırma süresince sağlanan laboratuvar olanakları ve altyapı desteği için Kazlıçeşme Ar-Ge Merkezi ve Test Laboratuvarı’na teşekkür eder. Ayrıca, hammadde teminindeki değerli katkılarından dolayı Erpiliç Entegre Tavuk İşleme Tesisi’ne teşekkürlerini sunar.
Kaynakça
- Beyaz Et Sanayicileri ve Damızlıkçıları Birliği Derneği. (2024). Kanatlı beyaz et sektörü üretim verileri [Poultry white meat sector production data]. BESD-BİR. https://www.besd-bir.org/sektor-verileri/
- Chen, J., Li, L., Yi, R., Xu, N., Gao, R., & Hong, B. (2016). Extraction and characterization of acid-soluble collagen from scales and skin of tilapia (Oreochromis niloticus), LWT - Food Science and Technology, 66(9), 453-459. https://doi.org/10.1016/j.lwt.2015.10.070
- Cui, Q., Li, Y., Li, T., Yu, J., Shen, G., Sun, X., Zhou, M., & Zhang, Z. (2024). Characterization of Peptide Profiles and the Hypoallergenic and High Antioxidant Activity of Whey Protein Hydrolysate Prepared Using Different Hydrolysis Modes. Foods, 13(18), 2978. https://doi.org/10.3390/foods13182978
- Cunniff, P. (Ed.). (1997). Official methods of analysis of AOAC International (16th ed., 4th rev.). AOAC International. https://doi.org/10.1093/jaoac/80.6.127A
- Davami, F., Eghbalpour, F., Nematollahi, L., Barkhordari, F., & Mahboudi, F. (2015). Effects of peptone supplementation in different culture media on growth, metabolic pathway and productivity of CHO DG44 cells; A new insight into amino acid profiles. Iranian Biomedical Journal, 19(4), 194–205. https://doi.org/10.7508/ibj.2015.04.002
- Deepachandi, B., Weerasinghe, S., Andrahennadi, T. P., Karunaweera, N.D., Wickramarachchi, N., Soysa, P., & Siriwardana, Y. (2020). Quantification of soluble or insoluble fractions of Leishmania parasite proteins in microvolume applications: A simplification to standard Lowry assay. International Journal of Analytical Chemistry, 2020, Article 6129132. https://doi.org/10.1155/2020/6129132
- Drabold, E. T., Sakhakarmy, M., Shanmugam, S. R., Adhikari, S., Arthur, W., Rudar, M., Boersma, M., Wang, Q., & Higgins, B. T. (2025). Thermal hydrolysis of poultry byproducts for the production of microbial media. Scientific Reports, 15, Article 6107. https://doi.org/10.1038/s41598-025-90411-7
- Fallah, M., Bahram, S., & Javadian, S. R. (2015). Fish peptone development using enzymatic hydrolysis of silver carp by-products as a nitrogen source in Staphylococcus aureus media. Food science & nutrition, 3(2), 153–157. https://doi.org/10.1002/fsn3.198
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Gıda Mühendisliği
Bölüm
Araştırma Makalesi
Erken Görünüm Tarihi
26 Şubat 2026
Yayımlanma Tarihi
26 Şubat 2026
Gönderilme Tarihi
15 Ekim 2025
Kabul Tarihi
10 Aralık 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 4 Sayı: 1
APA
Chobdar Rahım, S., Ahi, Z. B., & Çay, B. (2026). Tavuk işleme atıklarının sürdürülebilir biyoteknolojik dönüştürülmesiyle pepton üretimi. ITU Journal of Food Science and Technology, 4(1), 6-15. https://izlik.org/JA54XR78HC
AMA
1.Chobdar Rahım S, Ahi ZB, Çay B. Tavuk işleme atıklarının sürdürülebilir biyoteknolojik dönüştürülmesiyle pepton üretimi. ITU Journal of Food Science and Technology. 2026;4(1):6-15. https://izlik.org/JA54XR78HC
Chicago
Chobdar Rahım, Saeid, Zehra Betül Ahi, ve Beyza Çay. 2026. “Tavuk işleme atıklarının sürdürülebilir biyoteknolojik dönüştürülmesiyle pepton üretimi”. ITU Journal of Food Science and Technology 4 (1): 6-15. https://izlik.org/JA54XR78HC.
EndNote
Chobdar Rahım S, Ahi ZB, Çay B (01 Mart 2026) Tavuk işleme atıklarının sürdürülebilir biyoteknolojik dönüştürülmesiyle pepton üretimi. ITU Journal of Food Science and Technology 4 1 6–15.
IEEE
[1]S. Chobdar Rahım, Z. B. Ahi, ve B. Çay, “Tavuk işleme atıklarının sürdürülebilir biyoteknolojik dönüştürülmesiyle pepton üretimi”, ITU Journal of Food Science and Technology, c. 4, sy 1, ss. 6–15, Mar. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA54XR78HC
ISNAD
Chobdar Rahım, Saeid - Ahi, Zehra Betül - Çay, Beyza. “Tavuk işleme atıklarının sürdürülebilir biyoteknolojik dönüştürülmesiyle pepton üretimi”. ITU Journal of Food Science and Technology 4/1 (01 Mart 2026): 6-15. https://izlik.org/JA54XR78HC.
JAMA
1.Chobdar Rahım S, Ahi ZB, Çay B. Tavuk işleme atıklarının sürdürülebilir biyoteknolojik dönüştürülmesiyle pepton üretimi. ITU Journal of Food Science and Technology. 2026;4:6–15.
MLA
Chobdar Rahım, Saeid, vd. “Tavuk işleme atıklarının sürdürülebilir biyoteknolojik dönüştürülmesiyle pepton üretimi”. ITU Journal of Food Science and Technology, c. 4, sy 1, Mart 2026, ss. 6-15, https://izlik.org/JA54XR78HC.
Vancouver
1.Saeid Chobdar Rahım, Zehra Betül Ahi, Beyza Çay. Tavuk işleme atıklarının sürdürülebilir biyoteknolojik dönüştürülmesiyle pepton üretimi. ITU Journal of Food Science and Technology [Internet]. 01 Mart 2026;4(1):6-15. Erişim adresi: https://izlik.org/JA54XR78HC