Research Article

Ayn Rand’ın Egoizminde Ahlakın Temellendirilmesi ve Bağlayıcılığı Problemi

Number: 54 June 30, 2021
EN TR

Ayn Rand’ın Egoizminde Ahlakın Temellendirilmesi ve Bağlayıcılığı Problemi

Abstract

Bireyciliğe ve rasyonel egoizme dayalı objektivizm felsefesi ile Ayn Rand, bugün bile tartışmalı bir filozoftur. Ayn Rand her tür kolektivist ahlaka karşı çıkar ve temele toplumun faydası yerine bireyin kişisel faydasını yerleştirir. Ona göre her insan kendi mutluluğundan sorumludur ve bireyin amacı kişisel fayda maksimizasyonunu sağlamak olmalıdır. Rand, “Yemin ederim ki ne bir başkası için yaşayacağım ne de bir başkasının benim için yaşamasını isteyeceğim” sözü ile fedakarlığın zannedildiği gibi erdemli olmadığını, aksine bir ahlaksızlık olduğunu ve iyi yaşama arzusunda olan insanın ondan kaçınması gerektiğini vurgular. Ayn Rand, en başta merkeze Tanrı’yı ya da toplumu koyan ahlak anlayışları olmak üzere tüm etikleri keyfi olarak niteler. Ona göre kurucusu olduğu objektivist etik ise, isminden de anlaşılacağı üzere objektiftir ve aklın bir ürünü olmaktan çok, aklın gerçekliği keşfidir. Bu nedenle Rand’ın ahlak felsefesi insanların keyfiyetine ve kaprislerine değil, objektif gerçekliğe dayalıdır. O, doğa kanunları kadar kesin ve gerçektir. Bu makalede Ayn Rand’ın bu iddiası sorgulanmış, onun ahlak felsefesinin de keyfi öğelere yer verip vermediği incelenmiştir. Bunun adına, önce Ayn Rand’ın objektivizminin ne olduğu kısaca anlatılmıştır. Ardından kendisinin kurucusu olduğu bu ahlak felsefesinin temelinin ne olduğu ve bağlayıcılık problemine makul bir yanıt verip veremediği incelenmiştir. Bunun için, sadece makalelerinden değil, felsefesini kapsamlı bir şekilde anlattığı romanlarından da alıntılar yapılmıştır.

Keywords

Supporting Institution

İstanbul Üniversitesi

Thanks

İstanbul Üniversitesi Felsefe bölümü doktora öğrencisiyim. Makalemi Felsefe Arkivi'ne göndermem konusunda beni teşvik eden tez danışmanım Prof. Dr. Mehmet Günenç'e teşekkürlerimi sunarım.

References

  1. Aristoteles. Politika. Çeviren Furkan Akderin. İstanbul: Say Yayınları, 2015.
  2. Aristoteles. Nikomakhos’a Etik. Çeviren Furkan Akderin. İstanbul: Say Yayınları, 2014.
  3. Avolio, Bruce J. ve Locke, Edwin E. “Contrasting different philosophies of leader motivation: Altruism versus egoism.” The Leadership Quarterly 13 (2002): 169-91.
  4. Badhwar, Neera K. ve Long, Roderick T. “Ayn Rand”. The Stanford Encyclopedia of Philosophy, editör Edward N. Zalta, Fall 2020. Erişim 28.02.2021, https://plato.stanford.edu/archives/fall2020/entries/ayn-rand/.
  5. Kant, Immanuel. Ahlak Metafiziğinin Temellendirilmesi. Çeviren İoanna Kuçuradi. Ankara: Türkiye Felsefe Kurumu, 2002.
  6. Machan, Tibor R. “Teaching Ayn Rand’s Version of Ethical Egoism.” The Journal of Ayn Rand Studies 3, no 1 (2001): 71-81.
  7. Machan, Tibor R. “Egoism and Benevolence.”, The Journal of Ayn Rand Studies 1, no 2 (2000): 283-91.
  8. Rand, Ayn. Atlas Vazgeçti. Çeviren Belkıs Dişbudak. İstanbul: Plato Film Yayınları, 2003.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Philosophy

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 30, 2021

Submission Date

March 7, 2021

Acceptance Date

June 14, 2021

Published in Issue

Year 2021 Number: 54

APA
Demirel, C. (2021). Ayn Rand’ın Egoizminde Ahlakın Temellendirilmesi ve Bağlayıcılığı Problemi. Felsefe Arkivi, 54, 63-80. https://izlik.org/JA59ZK55RT
AMA
1.Demirel C. Ayn Rand’ın Egoizminde Ahlakın Temellendirilmesi ve Bağlayıcılığı Problemi. Felsefe Arkivi. 2021;(54):63-80. https://izlik.org/JA59ZK55RT
Chicago
Demirel, Cemre. 2021. “Ayn Rand’ın Egoizminde Ahlakın Temellendirilmesi Ve Bağlayıcılığı Problemi”. Felsefe Arkivi, nos. 54: 63-80. https://izlik.org/JA59ZK55RT.
EndNote
Demirel C (June 1, 2021) Ayn Rand’ın Egoizminde Ahlakın Temellendirilmesi ve Bağlayıcılığı Problemi. Felsefe Arkivi 54 63–80.
IEEE
[1]C. Demirel, “Ayn Rand’ın Egoizminde Ahlakın Temellendirilmesi ve Bağlayıcılığı Problemi”, Felsefe Arkivi, no. 54, pp. 63–80, June 2021, [Online]. Available: https://izlik.org/JA59ZK55RT
ISNAD
Demirel, Cemre. “Ayn Rand’ın Egoizminde Ahlakın Temellendirilmesi Ve Bağlayıcılığı Problemi”. Felsefe Arkivi. 54 (June 1, 2021): 63-80. https://izlik.org/JA59ZK55RT.
JAMA
1.Demirel C. Ayn Rand’ın Egoizminde Ahlakın Temellendirilmesi ve Bağlayıcılığı Problemi. Felsefe Arkivi. 2021;:63–80.
MLA
Demirel, Cemre. “Ayn Rand’ın Egoizminde Ahlakın Temellendirilmesi Ve Bağlayıcılığı Problemi”. Felsefe Arkivi, no. 54, June 2021, pp. 63-80, https://izlik.org/JA59ZK55RT.
Vancouver
1.Cemre Demirel. Ayn Rand’ın Egoizminde Ahlakın Temellendirilmesi ve Bağlayıcılığı Problemi. Felsefe Arkivi [Internet]. 2021 Jun. 1;(54):63-80. Available from: https://izlik.org/JA59ZK55RT